Ragaa fi lakkoofsota ijoo
| Garee qorannoo laaboraatoorii | WPM giddugaleessaa | Ibsa murteessaa |
|---|---|---|
| Hirmaattota barreessuu tuquu baratan | 57.83 | Ramaddiin leenjii gabaasa ofii irratti hundaa'e |
| Hirmaattota koorsii barreessuu hin fudhanne | 58.93 | Tarsiimoo ofiin baratan garaagaraa |
| Hojii tarree qubee tasaa, leenjifaman | 27.43 | Hojii barruu idilee irraa adda |
| Hojii tarree qubee tasaa, ofiin baratan | 27.02 | Barreeffamni namaaf beekamaan murteessaa ta'uu agarsiisa |
Gatiin kunniin Gabatee 2ffaa kitaaba How We Type irraa fudhataman. Hirmaattotni muraasa turan; gareewwan leenjii mala adda addaa akka baratan carraan walqixa ramadamanii hin turre. Garaagarummaan istaatistikiidhaan hin mul'anne jechuun leenjii sirnaawaa gonkumaa faayidaa hin qabu jechuu miti. Lakkoofsi qubaa qofti dandeettii mul'atu guutummaatti ibsuu akka hin dandeenye garuu ni agarsiisa. Feit et al., 2016
Sochiin galmaa'e maal mul'ise?
Qorannoon kun ilaacha, sochii harkaafi qubi gara furtuu deemuu qorate. Furtuuwwan quba murtaa'aniif yeroo hunda ramaduun, sochii itti aanuuf dursee qophaa'uun, akkasumas sochii hin barbaachifne xiqqeessuun raawwii gaarii wajjin walqabatan. Kun ibsa amala ogeeyyii ti; karoora barnootaa WPM murtaa'e fidu mirkaneessuuf qorannoo carraan ramadame miti. Feit et al., 2016
Qorannoon kompiitara minjaalaa irratti baay'ee bal'aanis akkaataa barreessuu garaagaraa argate. Barreessitoonni saffisaa yeroo qubeewwan walitti aananii barreessan, akkasumas dhiibbaa furtuuwwan walirra bu'an, fi wantoota birootiin adda ta'an. Quboota lakkaa'uun qofti sochiin yeroo keessatti akkamitti qindaa'e hin ibsu. Dhakal et al., 2018
Maaliif jechoonni beekamoon barbaachisu
Gareewwan lamaan barruu idilee caalaa tarree qubee tasaa irratti baay'ee suuta turan. Barreessuun furtuu dhiibuu qofa osoo hin taane, barruu maddaa hubachuu fi yaadatti qindeessuus of keessaa qaba. Qorannoon durii kutaa hubannoo miiraa, yaadaa fi sochii qaamaa ibsa; kanaaf barruu qorannoo jijjiiruun, lakkoofsi qubaa osoo hin jijjiiramin qabxii guddaan akka jijjiiramu gochuu danda'a. Feit et al., 2016 Salthouse, 1986
Maal irratti hundaa'a?
Kun barreessuu quba furtuu tuquu barachuu irraa of qusachuu qabda jechuu dhaa?
Ragaan xumura akkasii hin deeggaru. Walbira qabni laaboraatoorii kun barreessitoonni duraan turan akkamitti akka barreessan gaafata; mala leenjii jalqabaa tokkoof isa gaarii ta'e hin murteessu. Qorannoon seenaa shaakala barreessitoota guyyaa guyyaa irratti taasifame wanta namoonni shaakalan fi akkaataa shaakalanii qorachuun ni gargaara; gaaffiin leenjii kamtu caalaatti gaarii ta'e garuu ammallee deebii hin arganne. Keith et al., 2007
Barreessuun bilbilaanis tooftaan bu'a qabeessi meeshaa irratti hundaa'uu akka danda'u yaadachiisa. Qorannoon bilbiloota socho'oo irratti bal'aan kun akkaataa quba fayyadamaa fi amaloota gargaaran garaagaraa of keessatti qaba. Bu'aan isaa sagantaa barreessuu quba kudhan kompiitara minjaalaa irratti barachuuf qorannoo kallattiin ta'uu hin danda'u. Palin et al., 2019 MacKenzie and Soukoreff, 2002
Yeroo barattu maal hordofuu qabda?
Barruu dogoggora malee galchite saffisa wajjin safari; barruu haaraa wal bira qabamuu danda'u irratti qoradhu. Dogoggora sirreessuun yeroo fudhata, xumura irratti barruun sirrii fakkaatullee; dogoggorri hin sirreeffamne ammoo baasii biraa dha. Barreeffamni safartuu galchuu barruu irratti taasifame maaliif hammi dogoggora dhumaa, carraan sirreessuu fi saffisni odeeffannoo adda addaa akka kennan ibsa. Soukoreff et al., 2003 Soukoreff et al., 2001
Kiiboordii, afaan, gosa barruu fi seera sirreeffamaa wal fakkaataa taasisuun walbira qabinsa hubachuun salphisa. Guyyaa tokkoof daqiiqaa murtaa'e shaakaluu, yeroo murtaa'e keessatti gahumsa argachuu, yookaan namni hundi mala duraan ittiin barreessu jijjiiruu akka qabu ragaan as jiru hin agarsiisu. Kanaaf ragaa gidduu seenummaa adda ta'e barbaachisa. Keith et al., 2007 MacKenzie and Soukoreff, 2002
Xumurri hojii irra oolu, dandeettiin quba lakkaa'uu qofa miti. Barreessuun quba furtuu tuquu mala qindaa'e tokko; barreessitoonni ofiin baratanii muuxannoo qabanis gahumsa ga'uu danda'u. Wanta madaalamuu qabu hojii ati dhugumaan fayyadamtu keessatti sirrii ta'anii barreessuu dha; harki nama tokkoo akka fakkeenya dursee ajajameetti jiraachuu miti. Feit et al., 2016 Dhakal et al., 2018
Qorannoo bilisaa kanaan walqabatu yaali
Qorannoo saffisa barreessuu kiiboordii irratti
Qorannoo barreessuu kanaan tooftaa kee haala walfakkaatu keessatti wal bira qabi. Mala kee yoo jijjiirte, jijjiirama sana yaadannoo kee keessatti galmeessi; barruu ati duraan hin beekne fayyadami. Garaagarummaan qabxii yeroo gabaabaa qofti yeroo dheeraaf mala kamtu caalaatti akka hojjetu hin mirkaneessu.
Gaaffilee yeroo baay'ee gaafataman
Namoonni quba lama fayyadaman saffisaan barreessuu danda'uu?
Barreessitoonni tokko tokko ofiin baratanii quba muraasaan gaarii ta'anii barreessu; qorannoon kun garuu lakkoofsa qubaa murtaa'eef saffisa mirkanaa'e hin kennu. Feit et al., 2016
Qorannoon barreessuun quba furtuu tuquu faayidaa hin qabu jedhee mirkaneessee?
Lakki. Hirmaattota muraasa keessatti gareewwan duraan turan walbira qabe; jalqabdoota mala leenjii adda addaatiif carraan ramaduu hin goone. Feit et al., 2016
WPM qofa irratti xiyyeeffachuu qabaa?
Saffisni dogoggoraa fi carraa sirreeffamuu wajjin madaalamuu qaba. Saffisni waliigalaa ol'aanaan barruu faayidaa xiqqaa qabu dhoksuu danda'a. Soukoreff et al., 2003
Maddoota
- Dhakal et al. (2018). Qorannoo furtuu miliyoona 136 tuqaman irraa argame.
- Palin et al. (2019). Namoonni meeshaalee bilbilaa irratti akkamitti barreessu?.
- Feit et al. (2016). Akkaataa itti barreessinu.
- Soukoreff et al. (2003). Qorannoo galchuu barruu safaruuf safartuuwwan.
- Soukoreff et al. (2001). Hojii galchuu barruu keessatti dogoggora safaruu.
- MacKenzie and Soukoreff (2002). Barreeffama meeshaalee socho'oof: moodeelota, maloota, yaad-rimee fi shaakala.
- Salthouse (1986). Barreessuu barruu waraabuu keessatti gama hubannoo miiraa, yaadaa fi sochii qaamaa..
- Keith et al. (2007). Gahumsa barreessuu barreessitoota guyyaa guyyaa keessatti shaakala kaayyoo qabu ibsu..