Ragaa fi lakkoofsota ijoo
| Ragaa ykn qabxii | Hiikni isaa | Hiika inni hin qabne |
|---|---|---|
| Garaagarummaa qabxii waliigalaa 0.24 | Qorannoo tokko keessatti garaagarummaa gareewwanii walitti qabame | Daangaa ADHD adda baasu |
| Bu'aa garee yeroo wanta tokkoof fudhatamu 1.11 | Akkaataa bu'aa biraa tilmaama garaagaraa kenna | Carraa dhuunfaa ADHD qabaachuu |
| Qabxii gufuu deebii kee interneetii irratti | Raawwii hojii sanaa fi seera qabxii itti kennuu | Qorannoo kilinikaa |
Gatiin bu'aa hamma garaagarummaa qorannoo Lansbergenii fi hiriyoota isaa irraa dhufe. Yaadni mala qorannoo isaanii inni ijoo, foormulaan gufuu deebii ittiin beekamaa ta'e safartuu bu'aa fi sirreeffama sadarkaa jalqabaa irratti akka hundaa'uudha. Garaagarummaan gareewwanii istaatistiksiidhaan hiika qabaachuun isaa qofti meeshaa ADHD adda baasu isa hin godhu. Lansbergen et al., 2007
Qorannoon ADHD daa'imman irratti maal argate?
Qorannoon Homack fi Riccio kan daa'immanii fi dargaggoota irratti, hammam akka ADHD gareewwan kilinikaa biroo irraa adda baasu (sensitivity fi specificity) madaala. Xumuri isaa, qorannoon Stroop ADHD gareewwan kilinikaa biroo irraa adda baasuuf faayidaa daangeffamaa qaba jedhu. Kun qorannoo ADHD keessatti kallattiidhaan barbaachisaadha: hojii tokko bu'aa giddugaleessa namoota fayyaa qaban irraa adda ta'uu danda'a, garuu bu'aan nama tokkoo haala kamiin akka ibsamu hin murteessu. Homack, 2004
Gosti namoota qorannoo irratti hirmaatanis barbaachisaadha. Qorannoon daa'immanii waraqaa fi qalamaan hojjetamu, hojii ga'eessotaa jechoota afaaniin deebisuun hojjetamu, akkasumas tapha interneetii kan qabduu cuqaasuun deebii kennan, seera madaallii tokko ykn daangaa qabxii tokko hin qooddatan. Qorannoon kilinikaa Stroop gosootaa fi mala qabxii kennuu adda addaa baay'ee akka jiran galmeesseera. Scarpina et al., 2017
Hojii kun ADHD qofaaf adda ta'uu kan hin qabne maaliif?
Gufuun Stroop dubbistoota idilee birattis mul'atu; kun waan qorannoon yaalii keessatti argameedha. Qorannoowwan jalqabaa fi gamaaggamni isaan booda hojjetame, jechootaa fi odeeffannoon halluu walfaallessan deebii akkamitti jijjiiran ibsu; kun qorannoo ADHD gaafatu miti. Kanaaf gufuun deebii nama mudachuun isaa qofti mallattoo dhibee miti. Stroop, 1935 MacLeod, 1991
Maal irratti hundaa'a?
Qabxiin idilee fakkaatu ADHD qabaachuu dhabuu maaliif hin mirkaneessu?
Giddugaleessonni gareewwanii walirra bu'u; gaaffiin qorannoo ADHD garuu seenaa jireenyaa fi hojii nama sanaa bal'inaan ilaalu malee bu'aa hojii tokkoo qofa miti. Qorannoon walitti qabaa daa'imman irratti adda baasuu daangeffamaa argate, akkasumas qorannoon biraa bu'aan qabxii mala ittiin safaran irratti baay'ee hundaa'uu argate, qabxii tokko qofaan murteessuu akka hin qabne agarsiisu. Bu'aan kun ADHD ofii isaatiin hin mirkaneessu, hin haalus. Homack, 2004 Lansbergen et al., 2007
Amansiisummaan safartuu daangaa biraa dabala. Bu'aan yaalii keessatti jabaatee mul'atu qabxii garaagarummaa dhuunfaa sagalee tasaa baay'ee qabu waliin jiraachuu danda'a. Qorannoon walfaallaa amansiisummaa kun yeroo hojii sammuu gabaabaa tokko nama murtaa'e irratti murtii bu'aa guddaa qabu kennuuf itti fayyadaman barbaachisaadha. Hedge et al., 2017
Safartuun interneetii dhiphina dabalataa maaliif qaba?
Meeshaa fi yeroo biraawzariin deebii sirriitti galmeessu saffisa deebii waliigalaa irratti dhiibbaa qabu; qajeelfamni hojii fi safartuun sadarkaa jalqabaa qabxii garaagarummaa irratti dhiibbaa qabu. Taphi namoonni dhuunfaa fayyadaman tokko jechoota halluu walfaallessan fayyadamuu isaatiin qofa sirrii ta'uu qorannoon isaa mirkanaa'e kan qorannoo kilinikaa maqaan beekamu tokkoon argame ofumaan hin qabaatu. Anwyl-Irvine et al., 2020 Scarpina et al., 2017
Qajeelfamni idil-addunyaa itti fayyadama qorannoowwanii, hiika qorannoo tokkoof yaadameefi haala itti fayyadama isaaf ragaa qabaachuun akka barbaachisu cimsee ibsa. Himannaan hiika kilinikaa qabu, chaartii bareedaa ykn maqaa hojii namatti barame irratti osoo hin taane, itti fayyadamaafi ummata sanaaf ragaa mirkaneessaa barbaada. International Test Commission, 2001
Qorannoon kun akkamitti faayidaa qabaachuu danda'a?
Gufuu deebii qorachuuf itti fayyadami; saffisaa fi sirrii ta'uu hojii tokkoo haala wal fakkaatu keessatti wal bira qabi. Jireenya guyyaa guyyaa keessatti xiyyeeffannoo irratti yaaddoo yoo qabaatte, qabxiin taphaa yaaddoon sun madaallii ogeessaa barbaachisaa ta'uu isaa hin murteessin. Fuulli kun daangaa safartuu ibsa; ofiin of qorachuuf seera ykn gorsa yaalaa hin kennu. Homack, 2004 International Test Commission, 2001
Waraqaan qorannoo wabeeffame tokko illee tapha biraawzari kana shaakaluun ADHD yaala, ittisa ykn namoota waliigalaatti sammuu isaanii caalaatti hojjachiisa jedhee hin mirkaneessu. Hiikni ragaan deeggaru, raawwii hojii walfaallaa murtaa'e irratti argame qofaadha. MacLeod, 1991 Scarpina et al., 2017
Qorannoo bilisaa kanaan walqabatu yaali
Qorannoo Stroop
Qorannoo Stroop hojii barnootaaf yaali; saffisaa fi sirrii ta'uu waliin madaali. Bu'aan isaa qorannoo ADHD, adda baasuu ykn madaallii kilinikaa bakka bu'u miti.
Gaaffilee yeroo baay'ee gaafataman
Gufuun Stroop guddaan ADHD qabaachuu koo jechuu dhaa?
Lakki. Bu'aan sadarkaa garee fi carraan nama tokko ADHD qabaachuu adda; qorannoon kunis gareewwan kilinikaa gidduutti adda baasuu daangeffamaa qaba. Homack, 2004
Qabxiin gaariin ADHD qabaachuu koo dhabamsiisuu danda'aa?
Lakki. Qorannoowwan kunneen itti fayyadama kana hin mirkaneessan; keessumaa yeroo adeemsi isaa adda ta'e biraawzariin irratti hojiirra oolu. Homack, 2004 Scarpina et al., 2017
Stroop shaakaluun rakkoo xiyyeeffannoo ni yaalaa?
Qorannoowwan adda baasuu fi safartuu wabeeffaman tapha kana irraa faayidaan yaalaa akka argamu hin mirkaneessan. Lansbergen et al., 2007 Scarpina et al., 2017
Maddoota
- Lansbergen et al. (2007). Gufuu Stroop fi ADHD: gamaaggamaafi xiinxala qorannoowwan hedduu walitti qabuu..
- Homack (2004). Qorannoo Stroop Halluu fi Jechootaa daa'imman irratti: xiinxala qorannoowwan hedduu walitti qabu kan sensitivity fi specificity ilaalu.
- Scarpina et al. (2017). Qorannoo Stroop Halluu fi Jechootaa.
- Stroop (1935). Qorannoowwan gufuu deebiiwwan afaanii tartiibaan kennaman irratti..
- MacLeod (1991). Waggaa walakkaa qorannoo bu'aa Stroop: gamaaggama waliigalaa..
- Hedge et al. (2017). Walfaallaa amansiisummaa: Hojiiwwan sammuu bu'aa cimaa kennan garaagarummaa dhuunfaa amansiisaa maaliif hin kennine.
- Anwyl-Irvine et al. (2020). Sirrummaa fi dhugummaa platformiiwwan yaalii interneetii, biraawzarootaa fi meeshaalee.
- International Test Commission (2001). Qajeelfama Idil-addunyaa Itti Fayyadama Qorannoo.