Phapano ke efe magareng ga n-back e tee le n-back ya gabedi?

Dinyakišišo tša N-back di akaretša mekgwa e mentši ya go e diriša, e sego papadi e tee ya maemo. Owen le bašomi-gotee ba hlaola diphapano tša boitsebišo, lefelo le diteng, mola tshekatsheko ya kakaretšo ya tlwaetšo e akaretša diphapano tša mekgwa ya tlwaetšo le dipoelo. Diphapano tše tša peakanyo di dira gore go bolela feela maemo a n go se hlalose gabotse bokgoni. Owen et al., 2005 Soveri et al., 2017

N-back ya gabedi e oketša nyako efe?

Go hlokomela methopo e mebedi go oketša nyakego ya go e rulaganya, eupša bothata bjo bo nepagetšego bo ithekgile ka tsela yeo methopo e beilwego nako le go balwa ka yona. Ga go nepagale go atiša dintlha tša mošomo o tee ka pedi goba go ntšha palo ya maemo ye e beilwego go akanya dintlha tša n-back ya gabedi. Kgopolo ya mošomo e akaretša dikemedi tše mmalwa le ditshepedišo tša taolo, e sego palo e tee ya mafelo ao a šomago go mešomo ka moka. Baddeley, 2012 Cowan, 2001

Phapano ye gape e hlalosa lebaka leo ka lona dintlha tša teko ya go gopola dinomoro ka tatelano di ka se kgethago mohuta wo motho a tlago go o hwetša o le bonolo. Mekgwa ya go lekanya bokgoni bja go gopola e bea dinyakwa tše di fapanego tša go gopola le go šoma, gomme tshekatsheko ya kakaretšo ye e bapišago n-back le go gopola mafoko a raraganego e ganetša go di swara bjalo ka tše di ka tšeelwago legato ke tše dingwe. Conway et al., 2005 Redick et al., 2013

Na n-back ya gabedi e kaonafetše go ya ka thutamahlale?

Potšišo ye e nyaka gore re hlalose gore re bolela ka dipoelo dife: go šoma gabotse mošomong wo o tlwaeditšwego, phetisetšo go mošomo o mongwe wa kgopolo goba go kaonafala ga mabaka ka kakaretšo ke dipoelo tše di fapanego. Tshekatsheko ya kakaretšo ya tlwaetšo e aroganya dipoelo tše. Tlwaetšo ye e nyakago kudu goba ye e raraganego kudu ka boyona ga se bohlatse bja mohola o mogolo wa kakaretšo. Soveri et al., 2017

Bohlatse bja phetisetšo bo dumelela go phetha ka eng?

Kaonefatšo mešomong ye e tswalanago e ka direga, kudukudu ge tekolo e swana le tlwaetšo. Tshekatsheko ye e nabilego ya kgopolo ya mošomo e hwetša gore ditatofatšo tša mabapi le bohlale goba dipoelo tše dingwe tša phetisetšo ya kgole di fokola ge go dirišwa dipapetšo tša taolo tše di swanetšego. Dikutollo tše ga di thekge tshepišo ya gore n-back ya gabedi e dira gore motho a hlalefe ka kakaretšo. Melby-Lervåg et al., 2016 Soveri et al., 2017

Gape ga di bolele gore go ithuta papadi ga go na mohola. Motho a ka ba le bokgoni bjo bogolo bja go gopola molao, go ela šedi dišupong le go arabela ka nepagalo. Tlhaloso ye e ka emelwago ke thutamahlale e swanetše go šala e lebane le mošomo wo o bontšhitšwego goba dipoelo tša phetisetšo tše di lekantšwego kgaufsi. Soveri et al., 2017

Lebaka leo maemo a inthaneteng a sa bopago sekala se tee

Lebelo la dišupo, tekanyo ya diponagalo tša nepo, mellwane ya go itlwaetša, dišupo tše di arošago le nako ya go arabela di ka fapana. Mošomo wa n-back ya gabedi wa go nanya o ka ba le dinyakwa tše di fapanego le tša n-back e tee ya lebelo. Ge mekgwa le go bea tekanyo di sa swantšhwe, mananeo a n a lekanago ga a bontšhe bokgoni bjo bo lekanago goba ditekanyetšo tše di emelago mengwaga le bong. Owen et al., 2005 Redick et al., 2013

Gape go swanetše go lekanywa go botega ga dintlha tše di itšego, kudukudu phapano magareng ga mehuta. Dinyakišišo tša phapano ya go botega di bontšha lebaka leo mešomo ya diteko ye e bonagalago e tiile e sa tšweletšego diphapano tša batho ka bomong tše di botegago. Maemo a tee ao o a fihleletšego gatee ga se a swanela go fetoga leina la sa ruri la kgopolo ya gago ya mošomo. Hedge et al., 2017

Ge o bapetša mehuta ka tsela ye e sego ya semmušo, gopola dintlha tša yona gomme o latele dikarabelo tše di nepagetšego le tše di fošagetšego. Tšea kgetho goba tšwelopele efe goba efe bjalo ka ye e itšego mošomong woo. Bohlatse ga bo nee maemo a n ao a loketšego bohle, tekanyo ya tlwaetšo ye e tiišeditšwego goba phetošo ya go tšwa go bokgoni bja mošomo wa gabedi go ya go IQ. Conway et al., 2005 Melby-Lervåg et al., 2016