Bohlatse bjo bohlokwa le dinomoro
| Karolo go ya ka nyakišišo | Tekanyo | Mokgwa wa go bala dintlha wo o dirišitšwego |
|---|---|---|
| Maemo a go nagana ka diswantšho tše sego kae | 3.9% | Palomoka ya VVIQ 16–32 |
| Go se be gona ga diswantšho mo go begilwego ka mo go feletšego | 0.8% | Palomoka ya VVIQ 16 |
| Diswantšho tše sa bonagalego gabotse goba tšeo di sa hlakego gabotse, ka gare ga maemo a tlase | 3.1% | Palomoka ya VVIQ 17–32 |
Pampiri ye e kopanya disampole tše pedi tša batšea-karolo ba 502. E šupa batho ba 39 bao ba lego maemong a magolwane a go nagana ka diswantšho tše sego kae, go akaretša ba seswai bao ba hweditšego palomoka ya fase kudu. Phapano ye e bohlokwa ka gobane tlhaloso e akaretšago ya go nagana ka diswantšho tše sego kae e tšweletša tekanyo e fapanego le ya go nyaka gore diswantšho di se be gona le gatee. Mo mokgwa wa dipotšišo, palomoka ya fase e ra gore go nagana ka diswantšho go fokola kudu. Dance et al., 2022
Dipotšišo di lekanya eng?
Vividness of Visual Imagery Questionnaire (VVIQ) e botšiša ka maitemogelo a motho a go bona dilo ka monaganong. Mošomo wa mathomo wa Marks o tšweleditše tekanyo ye; dinyakišišo tša ka morago tša aphantasia di e diriša ka melao ya go bala dintlha ye e hlalositšwego gabotse. Go fetoša tatelano ya dikarabo go fetoša seo palomoka e se bolelago, ka gona ga se gwa swanela go kopišwa mollwane ntle le go lekola mohuta wa potšišo wo o dirišitšwego. MARKS, 1973 Dance et al., 2022
Dikarabo tša motho ka ga maitemogelo a gagwe di a thuša, eupša ga di swane le mošomo wa go lekola bokgoni bja dikwi goba go lekanya bjoko thwii. Keogh le Pearson ba dirišitše mokgwa wa binocular rivalry go nyakišiša go bona ga dikwi, ba bontšha kamoo banyakišiši ba ka botšišago potšišo ye e tswalanago le yeo ka mokgwa o mongwe. Tekanyo e nngwe ga e tšeele e nngwe legato ka go itiragalela. Keogh et al., 2018
Na aphantasia e ra gore motho ga a nagane?
Ga go na lebaka la go fihlelela phetho e bjalo e akaretšago tšohle. Nyakišišo e lebeletše maitemogelo a itšego a go bona ka monaganong, kudu-kudu go bona diswantšho ka boithaopo. Dipego tša Zeman le bašomimmogo le yena, gotee le tshekatsheko e kgolo ya go bona diswantšho ka monaganong, di aroganya maemo a go bonagala ga diswantšho tše dintši goba tše nnyane le go nagana, boitlhamelo goba tsebo ka kakaretšo. Motho a ka kwešiša le go nea mabaka ka ga tiragalo a sa bege seswantšho se se hlakilego sa ka monaganong. Zeman et al., 2015 Zeman et al., 2020 Pearson, 2019
Ke eng seo se e amago?
Go thwe’ng ka kgopolo le ditoro?
Dawes le bašomimmogo le yena ba hlalosa dipaterone tšeo batho ba itlhalosago ka tšona tša go bona diswantšho ka monaganong, kgopolo le go lora bathong bao ba iponago ba na le aphantasia. Tše ke dipaterone tša dihlopha tšeo di nago le diphapano tše dintši; ga se melao ya gore motho yo mongwe le yo mongwe o lora ka tsela e swanago goba o na le bothata bja kgopolo. Mokgwa wa go lekanya le wa go hwetša batšea-karolo le tšona di swanetše go elwa hloko ge go hlathollwa dipoelo. Dawes et al., 2020
Nyakišišo ya go thala ya Bainbridge le bašomimmogo le yena e hweditše phapano magareng ga bokgoni bja go gopola dilo le bja go gopola mafelo. Ga e thekge polelo ya gore batho bao ba sa bonego diswantšho ka monaganong ga ba na kgopolo ya dilo tšeo ba di bonago goba ga ba kgone go emela dikamano tša mafelo ka monaganong. Dikarolo tša go fapana tša kgopolo di swanetše go lekanywa ka go fapana. Bainbridge et al., 2021
Na nywaga le bong di laola tekanyo ya go ata?
Pampiring ya tekanyo ya go ata yeo e kopantšego disampole, ditekanyo tša basadi le banna di be di sa fapane ka tsela ye e bonagalago dipalopalong go ya ka ditlhaloso tšeo di lekotšwego. Seo ga se hlatsela gore di lekana ka botlalo bathong bohle. Disampole, nywaga ya batšea-karolo le mollwane wo o kgethilwego di lekanyetša gore dipoelo di ka šomišwa go batho ba bangwe go fihla kae; setšhaba sa inthaneteng seo se kgahlegelago go bona diswantšho ka monaganong se be se tla hwetša batšea-karolo ka tsela e nngwe. Dance et al., 2022
O ka ithuta eng ka mo go kwagalago go tšwa tekong ya inthaneteng?
Potšišo e ka thuša go hlalosa kamoo o tlwaetšego go bolela ka go bona diswantšho ka boithaopo monaganong, le go hlalosa mantšu ao a dirišwago. Ga se ya swanela go dira gore dintlha tša tlase di bitšwe tlhahlobo ya bolwetši goba di šomišwe go bolela ka bohlale bja motho. Dikarolo tša nyakišišo ya tekanyo ya go ata ke ditlhaloso tša go šoma tšeo di beetšwego nyakišišo, e sego molao wo o šomago go potšišo e nngwe le e nngwe ya inthaneteng. Dance et al., 2022 MARKS, 1973
Le gona, methopong ye ga go na tlhamo ya tlwaetšo ye e hlomilwego yeo e ka kgonthišetšago gore motho yo a sa bege go bona diswantšho ka monaganong o tla thoma go di bona gabotse. Seo se ka thušago ka tsela ya kgonthe ke go kwešiša diphapano le mellwane ya tekanyo, go e na le go holofetša kalafo goba kaonafatšo. Pearson, 2019 Zeman et al., 2020
Dipalo tša 3.9% le 0.8% di na le mohola ge di sepedišana le tlhaloso ye di theilwego go yona. Go tloša tlhaloso yeo go ka dira gore dipotšišo tše pedi tše di fapanego di bonagale bjalo ka ge eka di na le karabo e tee ye e thulanago. Dance et al., 2022
Leka teko ya mahala ye e amanago le yona
Teko ya aphantasia
Leka dipotšišo tša aphantasia go hlahloba kamoo o hlalosago go bona diswantšho ka boithaopo monaganong. Bala gore sekala se ya ka lehlakoreng lefe, gomme o tšee dipoelo bjalo ka pego ya gago ka bowena. Diphesente tše di gatišitšwego ga di hlalose tlhahlobo ya gago ya bolwetši goba maemo a gago gare ga badiriši ba Helibrain.
Dipotšišo tše tlwaelegilego
Na tekanyo ya go ata ke 0.8% goba 3.9%?
Tše ka bobedi di tšwa nyakišišong yona ye e kopantšego disampole, eupša di diriša ditlhaloso tše di fapanego: go se be gona ga diswantšho mo go begilwego ka mo go feletšego, le maemo a magolwane a go nagana ka diswantšho tše sego kae. Dance et al., 2022
Na aphantasia e ra gore ga go na ditoro?
Ga go na molao o tee wo o šomago go bohle. Nyakišišo ya dipharologantšho tša monagano e bega diphapano maitemogelong a go bona diswantšho ka monaganong le a go lora. Dawes et al., 2020
Na go bona diswantšho ka monaganong go fokola go ra gore kgopolo ya mafelo le yona e a fokola?
Ga se ka mehla. Nyakišišo ya go thala e aroganya kgopolo ya dilo le ya mafelo, go e na le go tšea kgopolo ka moka bjalo ka bokgoni bjo tee. Bainbridge et al., 2021
Methopo
- Dance et al. (2022). Tekanyo ya go ata ga aphantasia (go fokola ga go bona diswantšho ka monaganong) bathong ka kakaretšo.
- MARKS (1973). Diphapano tša go bona diswantšho ka monaganong ge go gopolwa diswantšho.
- Keogh et al. (2018). Monagano o sa bonego: Ga go na go bona diswantšho ka dikwi go batho ba nago le aphantasia.
- Zeman et al. (2015). Maphelo a se nago diswantšho tša monagano – Aphantasia ya go belegwa nayo.
- Zeman et al. (2020). Phantasia – Bohlokwa bja monagano bja go fapana mo go feletšego ga go bonagala ga diswantšho ka monaganong bophelo ka moka.
- Pearson (2019). Monagano wa motho: thutamahlale ya bjoko ya go bona diswantšho ka monaganong.
- Dawes et al. (2020). Dipharologantšho tša monagano tša go bona diswantšho ka dikwi tše dintši, kgopolo le go lora go batho ba nago le aphantasia.
- Bainbridge et al. (2021). Go lekanya aphantasia ka go thala: Batho bao ba se nago go bona diswantšho ka monaganong ba na le bothata bja kgopolo ya dilo eupša e sego ya mafelo.
Tsopola letlakala le: Aphantasia e tlwaelegile gakaaka’ng?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/nso/answers/how-common-is-aphantasia. CC BY 4.0.
← Lekola dikarabo tše dingwe