Siōng-kàu-tiám ê tsì-liāu kap sò͘-jī
| Tshì-giām | Ài pí-tùi ê mi̍h-kiāⁿ | Káu-sūn ê sò͘-tsíng-tsiap kóng bêng siánn-mi̍h |
|---|---|---|
| 1-back | Hiān-tsāi ê mi̍h-kiāⁿ kap tsîng chi̍t hāng | Tī hit ê kuī-tsik ē piáu-hiān hó |
| 2-back | Hiān-tsāi ê mi̍h-kiāⁿ kap tsîng-piān siōng-tsá ê mi̍h-kiāⁿ | Tī hit ê tshì-giām ē tsò hó ê tsìn-tsō kap phò-tùi |
| 3-back | Hiān-tsāi ê mi̍h-kiāⁿ kap tsîng-piān tsâi-tsá ê mi̍h-kiāⁿ | Tī liáu-kái ê sî-kan tsuā-hūn hē, tī khah tuā ê tshiong-kàu ē piáu-hiān |
Sò͘-jī sī teh kóng tsuā-hūn lāi ê kàu-sūn. I m̄-sī chi̍t-ê lâng ē kì-tit ê mi̍h-kiāⁿ tsóng-sò͘, in-ūi tshì-giām mā ài liân-sòa kàm-khòaⁿ, tsìn-tsō kap ìng-tap. Owen kap tâng-pān ê nâo-siong-phò͘-sik phò͘-sik, pau-hâm kuí tsióng bô-kāng ê tsò-hoat, kóng-khí tshì-khuàⁿ ê mi̍h-kiāⁿ, ūi-tì kap ōe-ōe á-sī bô-ōe-ōe ê lāi-iông. Owen et al., 2005
Án-tsuánn kā i kiò tsò kang-tsok kì-bîng tshì-giām
Kang-tsok kì-bîng ê lī-lūn sī kóng, tī sū-iōng á-sī tsìn-tsō sìn-sit ê sî, ài hō͘ sìn-sit hē tī hia. N-back ê tsò-hoat ē siúⁿ-khí hit ê phó͘-thong tsò-hong-sik ê chi̍t-pō͘-hūn. Hit ê miâ m̄-sī kóng só͘-ū kang-tsok kì-bîng tshì-giām lóng lióng kāng-khuán ê lîng-lēk, á-sī sū-tsûn kap khòng-tsè ê phah-hùn lóng kāng-khuán. Baddeley, 2012 Cowan, 2001
phì jû phò͘-sik-khiong ê tshì-giām, ē kā kì-tit sìn-sit kap tsiah-piⁿ ê sù-khó͘ kang-tsok phah-hap, thong-siông ài lâi lâi-tńg. I ê tsò-hoat phò͘-sik kóng, kah liân-sòa ê n-back jīn-tshut bô kāng. Kóng kāng-siuⁿ ê miâ, bē-tàng thang thè-tāi i ê sò͘-tsik siong-hō͘ kuāi-hē ê tsìng-kù. Conway et al., 2005
N-back ē-tàng thè-tāi span tshì-giām bô?
Redick kap Lindsey ê meta-phò͘-sik kóng, n-back kap phò͘-sik-khiong ê siong-kò͘ sió, tsíng-tsáu ê gí-siúⁿ mā bô kāng. I ê kiat-lūn sī, tsiah-ê lióng-tsióng tshì-giām bē-tàng só͘-tsuí thè-tāi. Só͘-í, chi̍t hāng piáu-hiān kém-kém, koh chi̍t hāng piáu-hiān hó, m̄-sī tsóng-sī siong-pēng á-sī kóng ū chi̍t ê kiat-kó it-tēng sī pháiⁿ ê. Redick et al., 2013
Siáⁿ-mi̍h ē ho̍k-hióng tio̍h?
Tsún-tshak-lū ē hō͘ kàu-sūn ē-sái bô-kāng
Tshì-khuàⁿ ê sî-kan, ìng-tap ê sî-kan kàu-khì, phu̍t-tio̍h ê pîng-sòaⁿ kap án-tsuánn kù-lí ngó͘-khì, lóng ē kā khó͘-tō͘ kái-kòe. Ài kā phu̍t-tio̍h siong-tông ê sìn-sit kap siōng-khuài tuì-tio̍h án-tsuánn tshut-siúⁿ phân-khui. Sò͘-tsîng ài kóng bêng tsún-tsiap jīn-tshut kap pháiⁿ ìng-tap ê kuī-tsik, m̄-thang só͘-tsuí khòaⁿ chi̍t ê n-sòaⁿ. N-back gián-kiù lāi ê tsò-hoat tsiaⁿ-tsiah bô kāng, sī tsia̍h-tsia̍h ê tāi-tsì, in-ūi bô-kāng ê tsò-hoat ê kàu-sūn bē-tàng khòaⁿ-tsò phó͘-thong tsún-tsik. Owen et al., 2005 Redick et al., 2013
Kàu-sūn kap sèng-pia̍t ê pí-pí mā ài sū-iōng kāng-khuán ê tsò-hoat kap ha̍p-sik ê ián-tsiuⁿ. Tsiah-ê phò͘-sik bô thê-kiong chi̍t-ê phó͘-thong ê tuì-tio̍h huē-sòaⁿ, kóng ná-siān ê lâng án-tsuánn sǹg hó. Tī online tùi-ìng ê hí-giû lāi, siūⁿ beh án-tsuánn thê-kiong chi̍t ê phó͘-thong hó ê n-sòaⁿ, sī tsin-tsiànn kóng bē thong ê. Hit-ê kóng-hoat ē piⁿ-khì ián-kiù tsìng-kù bô thê-kiong ê tsún-tshak-lū. Redick et al., 2013 Conway et al., 2005
Kiōng-tsok ê tsìn-pō͘ ē thê-sī siánn-mi̍h?
N-back siūnn-huān ê meta-phò͘-sik, kā tsīn-kīn tshì-giām ê tsìn-tsō kap khah-han ê kiat-kó hun-khui. Khah-kuāng ê kang-tsok kì-bîng siūnn-huān phò͘-sik, tī sū-iōng ha̍p-sik tuì-pí ê sî, bô khak-si̍t ê tsuí-tsuân huāng-sik thê-kiong khah-khan ê tshut-khì. Só͘-í, n-back ē-khuài tsìn-pō͘ sī teh kóng lí tuì hit ê tshì-giām ê ki̍t-kî ē-ho̍k, m̄-sī tsìng-bêng phó͘-thong ê tì-huī ē thiaⁿ-koan thê-kó. Soveri et al., 2017 Melby-Lervåg et al., 2016
Kò͘-tē-lū mā sī chi̍t hāng bô kāng ê iau-kiû. Chi̍t hāng tshì-giām ē ho̍k-sik ū ý-gī ê tsò-hong-sik, koh ē tī tsi̍t-kûn lâng piáu-hiān khòaⁿ-tio̍h kò͘-tē ê kiat-kó, m̄-koh bē-sái hō͘ ta̍k-ê lâng ê pîng-tsi̍h phuàⁿ-tōaⁿ kah-kah tsún. Kò͘-tē-lū ê hó-khì phò͘-sik thê-sī, m̄-thang kā tsió-khoán hí-giû ê sò͘-tsíng khòaⁿ-tsò kò͘-tē ê kèseng. Hedge et al., 2017
Lí ài kuan-khòaⁿ ka-kī ê piáu-hiān, ài kā tsò-hoat, sî-kan kap kàu-sūn kuī-tsik pó-chhî kāng-khuán, koh tsò-ki-sò͘ ê siōng-kóng kap tsūn-kiuⁿ. Lí kái-kòe tshì-khuàⁿ ê mi̍h-kiāⁿ, á-sī hoàn-kòe khuaⁿ-tshì ê tsò-hoat, ài kì-lio̍k lí kái-kòe liáu. Tsò-hoat kóng bêng khah bô-khó͘-sū ê tshì-giām, pí kóng chi̍t-ê sò͘-jī tō thang piáu-sī só͘-ū kang-tsok kì-bîng, khah ū iáⁿ-lāi. Owen et al., 2005 Redick et al., 2013
Lâi tshì chi̍t-ê siōng-kuaⁿ ê bô-huì-tsîⁿ tshì-giām
N-ê tsìn-tsō tshì-giām
Lí ē-sái tshì n-back tshì-giām, khòaⁿ-khuàⁿ tī kàu-sūn kàu-sūn ê kàu-sūn tsuā-hūn án-tsuánn tsìn-tsō kap phò-tùi. Khòaⁿ-khuàⁿ i ê kàu-sūn kuī-tsik, tsiah pí-tùi kāng-khuán ê tshì-giām. Kiatisǹg sī tī chit ê tshì-giām ê sò͘-tsíng, m̄-sī IQ phuàⁿ-tōaⁿ á-sī phó͘-thong ê kì-bîng lîng-lēk.
Siông-kiàn ê būn-tê
3-back sī kóng góa tsí ē kì-tit 3 hāng mi̍h-kiāⁿ bô?
M̄-sī. Sò͘-jī sī kóng pí-tùi ê kàu-sūn, kàm-khòaⁿ kap tsìn-tsō mā ē hoân-sū piáu-hiān. Owen et al., 2005
N-back kap sò͘-jī tsò-tńg sī kāng-khuán bô?
M̄-sī. Meta-phò͘-sik kóng, span kap n-back tshì-giām bē-tàng só͘-tsuí thè-tāi tsò kang-tsok kì-bîng ê lióng-tsióng lióng-lū. Redick et al., 2013
Tsò-khah hó ē-tàng tsìng-bêng góa ê IQ thê-kó bô?
Siūnn-huān ián-kiù bô tsìng-bêng án-ne ē-sái suàn. Tī tshì-giām ê kàu-sūn kap khuaⁿ-hong ê tsìn-tsō, ài hun-khui lâi phò͘-sik. Soveri et al., 2017 Melby-Lervåg et al., 2016
Tshù-chhù
- Owen et al. (2005). N-back kang-tsok kì-bîng tsò-hoat: phó͘-thong nâo-siong-phò͘-sik ián-kiù ê meta-phò͘-sik.
- Redick et al. (2013). Phò͘-sik-khiong kap n-back ê kang-tsok kì-bîng lióng-lū: meta-phò͘-sik.
- Cowan (2001). Tsiong-tsa ê kì-bîng lāi ê khì-khuân sò͘-jī 4: koh-khah khòaⁿ sim-sū sū-tsûn ê lîng-lēk.
- Baddeley (2012). Kang-tsok kì-bîng: lī-lūn, mô͘-sik kap tsìng-lūn.
- Conway et al. (2005). Kang-tsok kì-bîng span tshì-giām: tsò-hoat phò͘-sik kap sū-iōng tsí-nâm.
- Soveri et al. (2017). Koh-khah kóng kang-tsok kì-bîng siūnn-huān: n-back siūnn-huān ián-kiù ê kuí-tâng tsúi-pêng meta-phò͘-sik.
- Melby-Lervåg et al. (2016). Kang-tsok kì-bîng siūnn-huān bē thê-kó tì-huī á-sī khuaⁿ-hong ê phuàⁿ-tōaⁿ.
- Hedge et al. (2017). Kò͘-tē-lū ê hué-khì: Án-tsuánn hó piáu-hiān ê nâo-tsìng tshì-giām bô hō͘ ta̍k-ê lâng khah tsún ê phah-hùn.
Ín-iōng chit ê bāng-ia̍h: N-back tshì-giām téng-tsāi teh lióng siánn-mi̍h?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/nan/answers/what-does-n-back-measure. CC BY 4.0.
← Khòaⁿ-khòaⁿ koh-khah kú ê táp-àn