Siōng-kàu-tiám ê tsì-liāu kap sò͘-jī
| Sò͘-jī | I sī kóng siánn-mih | Tiong-iàu ê han-tsè |
|---|---|---|
| 1.5% | Tùi-chiàu gián-kiù tiâu-kiāⁿ ê im-lu̍t kám-kak sing-tshut bô-khùn-lân | Khòaⁿ siòng-khì kap hun-luī kuī-tsik |
| Khoàⁿ 20,000 ê tham-kiù-tsiá | Gián-kiù tsōe-sū ê tshe̍k-tshì tī-só͘ | M̄-sī tsiah-ê lâng lóng ū khì tsò kuí-ê tsuè-āu ê hun-huat |
| Kuè-khì ê 4% ē-sǹg | Gián-kiù-tsiá thê-khí ê tsá-tsînn chi̍t-ê tshì-giām ē-sǹg | M̄-sī hiān-tsāi pún-lâi tsit ê phó͘-thong siâⁿ-tsi̍t tán-lu̍t |
Kóng tsit ê phó͘-thong phó͘-lu̍t ê gián-kiù, ē-sái khò͘ kuí-ê khak-si̍t ê tshì-giām kap chi̍t phiⁿ mn̄g-khò͘. I siōng tiong-iàu ê ì-sù sī, chi̍t hāng im-ga̍k tshì-giām phah khah pháiⁿ, m̄-thang tō sûi-piān sǹg tsò sing-tshut bô-khùn-lân. Tshi̍t-ê lâng ê sò͘-jī sī tōa-khaⁿ, in-uī siòng-khì, tshù-kiám kap tsò kuí-ê hun-huat ê lâng-kûn lóng bô kâng. Peretz et al., 2017
Tsit-lí ê sing-tshut bô-khùn-lân sī siánn-mih?
Gián-kiù sī kóng lâu lâu lâu ê im-ga̍k thó͘-lūn khùn-lân, m̄-sī kan-ta̍t in-uī thiann-bô-tio̍h, á-sī tōa-pō͘-hun ê siūⁿ-khó͘ khùn-lân. Tsá-tsînn ê án-lē pó-kò kap lâng-kûn gián-kiù lóng siūⁿ-kòe siông-sè ê phuàⁿ-tuàn, m̄-sī kā m̄-kài-ì im-ga̍k á-sī tshiùⁿ-kua bē-tio̍h tō sǹg tsò tsit ê būn-tê. Peretz et al., 2002 Ayotte et al., 2002
Montreal Battery tshì-kuè kuí hāng im-ga̍k ê kuì-tsū. I ê tsò-tsiá kap āu-lâi ê Montreal Protocol lóng kóng, tshì-giām sī siòng-khì kap phuàⁿ-tuàn ê tsîng-tsêng, m̄-sī chi̍t ê tī-bīn siōng tō thang phuàⁿ-tuàn ê tshì-giām. Sió-kheh lâng ê im-lu̍t khàm-tshì kēng, m̄-sī kóng i chiū kâng Montreal ê tshì-giām hong-huat. Peretz et al., 2003 Vuvan et al., 2017
Tsiánn-mih-ê lâng ka-kī kóng, ē hō͘ lâng phuàⁿ-tshut tsò pháiⁿ
Lâng ē kā tsit ê pháiⁿ im-tiau kóng tsò tsin tsē kìng-hóng. Ka-kī ū tsū-sìn, tshiùⁿ-kua ê kuì-tsū kap im-lu̍t hun-pia̍t, lóng m̄-sī kâng chi̍t hāng lūng-khó͘. Khò͘ chi̍t ê tsin-tsiak ê gián-kiù tiāu-kiāⁿ ē-sǹg ê phó͘-lu̍t, m̄-thang lâi an-pāi hō͘ kuí-ê lâng; m̄-sī só͘-ū kóng ka-kī tshiùⁿ-bē-tio̍h ê lâng. Gián-kiù ê kâng-sî tiâu-kiāⁿ ū i ê tōa-ì-sù, in-uī phó͘-thong ê kóng-huat hoān-ûi tsin khuah. Peretz et al., 2017 Vuvan et al., 2017
Siáⁿ-mi̍h ē ho̍k-hióng tio̍h?
Im-tiau kap nhip-lu̍t ê khùn-lân sī kâng chi̍t hāng bô?
M̄-sī it-tīng. Phillips-Silver kap kâng-pan lâng kóng chi̍t ê phah nhip-lu̍t ê án-lē, hō͘ lâng khòaⁿ-tio̍h khó͘-khùn tī tùi-tsún nhip-lu̍t, kap im-lu̍t ê khioh-lu̍t kám-kak bē kâng. Nhip-lu̍t kap siuⁿ-sūⁿ ê gián-kiù phó͘-lu̍t, mā kā nhip-lu̍t kám-kak kap sin-thé tōng-tsok ê phuàⁿ-tuàn khòaⁿ-tsò kuí-ê pún-thé. Chi̍t ê tshì-giām khùn-lân, m̄-sī sīng-bêng lâng tī só͘-ū im-ga̍k hong-bīn lóng bô-huat-tō͘. Phillips-Silver et al., 2011 Repp et al., 2013
Huè-sòe kap sèng-pia̍t ē koh hō͘ ka-kī ê ki-huē bô?
Phó͘-lu̍t gián-kiù tùi-chiàu i ê tiâu-kiāⁿ, kànn-pò͘ ê lú-sèng pī-lē khah kuân chi̍t-tiám, m̄-koh tsit ê bô-huat tshut-sin chi̍t ê ka-kī ê phuàⁿ-tuàn kuī-tsik. Gián-kiù ê siòng-khì kap hun-luī hong-huat iáu-sī ti̍t-tsiap siūⁿ-kòe ē-sǹg ê khò͘-tsì. Àn chi̍t ê sè-kí huè-sòe á-sī sûi-ì tī-bīn siōng ê lâng-kûn lâi thê-kí chi̍t ê phān-tsi̍t, ài koh-ū kè-kha ê sî-tsiāu. Peretz et al., 2017
Tshì-giām thang hō͘ lí liáu-kái kuí-nā?
Lí thang khòaⁿ lí tùi tsit-ê im-siann, siūⁿ-kòe ê hoat-tō͘ kap sú-iōng ê tiān-náu siōng ê tsò-huat. Kè-kha tsíⁿ-tsē ê khùn-lân, thang tī khah khuah ê tsìng-hóng liáu-kái; m̄-koh tēng tēng ê tshì-giām kiat-kó bē-huat hun-pia̍t só͘-ū tsuè-sai ê goân-in, mā bē-huat phuàⁿ-tuàn lâu lâu lâu ê tsìng-hóng. Montreal Protocol bîng-khak kóng, liân tī siūⁿ-kòe ê im-ga̍k tshì-giām, mā kan-na siōng-khì hong-huat ê chi̍t pō͘-hūn. Vuvan et al., 2017
Khak-si̍t-sè kap tshì-giām sī-put-sī ū thang tsò, sī lióng hāng tāi-tsì. Khah khuah ê sim-lí tshik-liong gián-kiù siá, tsiah ē-tàng liáu-kái tsò-siánn chi̍t hāng tshì-giām tī chi̍t kûn lâng siōng ū hián-sī, m̄-tio̍h tùi chi̍t ê lâng ê tēng-tiám phuàⁿ-tuàn, bô-huat pái-pái lóng kâng. Tsit ê lí-lūn hō͘ lâng thang kèng-sìn phuàⁿ-tuàn, mā bô sīng-bêng lâng ê im-ga̍k khùn-lân bô-si̍t-tsāi. Hedge et al., 2017
Bûn-tiāu ê gián-kiù lóng bô sīng-bêng tsit ê kēng ē-tàng i hó sing-tshut bô-khùn-lân, mā bô sīng-bêng kán-tan ê si̍p-si̍p thang hō͘ i thang-khuè. Khak-si̍t ê kiat-lūn sī, ū chi̍t ê tsin-tsiak ê phó͘-lu̍t ē-sǹg, koh liáu-kái kâng ê im-ga̍k tshì-giām teh siūⁿ-kòe siánn-mih. Peretz et al., 2017 Vuvan et al., 2017
Lâi tshì chi̍t-ê siōng-kuaⁿ ê bô-huì-tsîⁿ tshì-giām
Im-tiau kám-kak tshì-giām
Thang tshì im-tiau kám-kak tshì-giām, liáu-kái im-lu̍t hun-pia̍t kap nhip-lu̍t siūⁿ-sūⁿ. Siūⁿ-kòe kiat-kó ê sî, tsiah-ê phuàⁿ-tuàn hāng-bīn tio̍h hun-khui. Tsit ê m̄-sī Montreal phuàⁿ-tuàn Protocol, phah khah pháiⁿ ê hun-sò͘ mā m̄-sī sīng-bêng ū sing-tshut bô-khùn-lân á-sī thiann-bô-tio̍h.
Siông-kiàn ê būn-tê
Tshiùⁿ-kua tshiùⁿ pháiⁿ, tō sī im-tiau bē-tio̍h bô?
Gián-kiù ê tiāu-kiāⁿ m̄-sī án-ne kóng. Tshiùⁿ-kua ê siūⁿ-sūⁿ kap im-ga̍k kám-kak ài kè-kha ê phuàⁿ-tuàn. Vuvan et al., 2017
Tsit ê sò͘-jī sī 1.5% á-sī 4%?
In kóng ê sī bô kâng ê hong-huat kap tsì-liāu. Tōa-hêng gián-kiù tùi-chiàu i ê kâng-sî tiâu-kiāⁿ ē-sǹg 1.5%, mā kóng-tio̍h kuè-khì ê 4% ē-sǹg. Peretz et al., 2017
Nhip-lu̍t phah khah pháiⁿ, ē-sái sīng-bêng im-lu̍t kám-kak mā pháiⁿ bô?
M̄-sī. Phah nhip-lu̍t ê án-lē kap siūⁿ-sūⁿ ê gián-kiù, lóng hun-pia̍t im-ga̍k siūⁿ-sūⁿ ê kuí-nā hong-bīn. Phillips-Silver et al., 2011 Repp et al., 2013
Tshù-chhù
- Peretz et al. (2017). Sing-tshut bô-khùn-lân ê phó͘-lu̍t.
- Vuvan et al. (2017). Montreal phuàⁿ-tuàn sing-tshut bô-khùn-lân ê Protocol.
- Peretz et al. (2002). Sing-tshut bô-khùn-lân.
- Peretz et al. (2003). Kuí tsióng im-ga̍k khùn-lân.
- Ayotte et al. (2002). Sing-tshut bô-khùn-lân.
- Phillips-Silver et al. (2011). Tshiūⁿ tshiùⁿ-kua ê lâng, m̄-koh phah bē tio̍h nhip-lu̍t: chi̍t tsióng sing-tshut bô-khùn-lân.
- Repp et al. (2013). Sin-thé kap siūⁿ-sūⁿ ê kâng-sî: 2006–2012 ê kīn-khí gián-kiù phó͘-lu̍t.
- Hedge et al. (2017). Khak-si̍t-sè ê khó͘-khùn: Tsò-siánn khak-si̍t ê siūⁿ-khó͘ tshì-giām, bô-huat hō͘ lâng ê kâng-phuàⁿ.
Ín-iōng chit ê bāng-ia̍h: Tng-tiāⁿ ê lâng ū kuí phān-tsi̍t sī im-tiau bē-tio̍h?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/nan/answers/how-common-is-tone-deafness. CC BY 4.0.
← Khòaⁿ-khòaⁿ koh-khah kú ê táp-àn