Siōng-kàu-tiám ê tsì-liāu kap sò͘-jī
| Gián-kiù lāi ê hun-lūi | Kò͘-kè | Sǹg-hun ê kuī-tsik |
|---|---|---|
| Sióng-siōng khiám-khueh ê phuànn-uî | 3.9% | VVIQ tsóng-hun 16–32 |
| Kóng tsuân-bô sióng-siōng | 0.8% | VVIQ tsóng-hun 16 |
| Khiám-khueh phuànn-uî lāi ê m̄-tsiânn-kang-khueh sióng-siōng | 3.1% | VVIQ tsóng-hun 17–32 |
Tsit phiⁿ bûn-tsiāⁿ píng-ha̍p nn̄g ê 502-ê tham-kiàⁿ-tsiá ê tāi-sò͘. I kì-lio̍k tī khòng-khang sióng-siōng khiám-khueh ê phuànn-uî ū 39-ê lâng, lāi-bīn ū 8-ê lâng tǹg tī siōng kē ê khiám-khueh. Tsit ê khuann-phiàⁿ tsin kuan-kì, in-ūi sái-kóng khòng-khang sióng-siōng ê kái-sik khuânn, kap iok-siú bô sióng-siōng ê kái-sik, phuànn-tio̍h ê phuànn-uî bē kāng-khoán. Tsit-ê bûn-kuè ê hun-sǹg hong-hoat, sī tsóng-hun khah kē, sióng-siōng khah khiám-khueh. Dance et al., 2022
Bûn-kuè sī teh tshì-siám siáⁿ-mi̍h?
Vividness of Visual Imagery Questionnaire (VVIQ) sī mn̄g lâng ka-kī ê khuànn-tio̍h kám-kak. Marks siōng-chhu ê kiânn-tso̍k kài-siāu tsit ê tshì-liōng hong-hoat; āu-lâi aphantasia gián-kiù ū tsai-tsò͘ hun-sǹg kuī-tsik lâi sái-iōng. Tńg-tńg khòaⁿ-thang ê hūng-sik, tsóng-hun ê ì-sù mā ē tńg-kak, só͘-í hun-kài-sǹg bô-thang m̄-khuànn phiên-pún to̍h tshit-tsiânn sái-iōng. MARKS, 1973 Dance et al., 2022
Ka-kī kóng ê kuè-tō͘ ē hō͘ lâng liáu-kái kám-kak, m̄-koh kap kám-kuan ê phah-siōng tshì-siám, á-sī tuì tāu-lāi tshit-tsiânn ê ti̍t-tsiap tshì-liōng, m̄-sī siâng-khoán ê tāi-tsì. Keogh kap Pearson iōng nn̄g-mê tùi-khòng ê kám-kuan hong-hoat lâi gián-kiù kám-kuan sióng-siōng, hō͘ lâng khòaⁿ-tio̍h gián-kiù-tsiá ē-tàng iōng pa̍t-khoán hong-hoat mn̄g sio̍k-sī ê būn-tê. Chi̍t hāng tshì-liōng bē tsū-tōng thè-tāi pa̍t hāng tshì-liōng. Keogh et al., 2018
Aphantasia sī bô sióng-siōng-le̍k--leh?
Bô-thang tuì tsit-ê gián-kiù tēng-lūn tshut án-ne khòng-khang ê kiat-lūn. Gián-kiù teh khòaⁿ ê sī chi̍t-kuá siōng-siōng ê kám-kak, siông-siông sī tsū-tsú ê khuànn-tio̍h sióng-siōng. Zeman kap kiânn-tsiá ê pō-kò kap khah-kuâng ê sióng-siōng gián-kiù, ū khuā-pia̍t sióng-siōng ê siⁿ-tō͘ kuè-tō͘ kap só͘-ū siūⁿ-khó͘, tsòng-tsō kap tsai-sik. Chi̍t-ê lâng ē-tàng liáu-kái kap sù-khó͘ chi̍t ê kóng-kè, m̄-bián kóng ka-kī tāu-lāi ū tsiânn-kang-khueh ê hình-siōng. Zeman et al., 2015 Zeman et al., 2020 Pearson, 2019
Siáⁿ-mi̍h ē ho̍k-hióng tio̍h?
Kì-bîng kap m̂ng-kàu án-tsuánn?
Dawes kap kiânn-tsiá kóng-mêng, tsai-tsai aphantasia ê lâng, ka-kī kóng ê sióng-siōng, kì-bîng kap m̂ng-kàu kîng-hóng ū siáⁿ-mi̍h tshun-tsāi. Tsiah ê sī kûn-thé ê phuànn-tēng, lâi-kò͘ ū tsin chē khòaⁿ-lâng ê tshun-pia̍t; m̄-sī kóng múi chi̍t-ê lâng ê m̂ng-kàu kám-kak á-sī kì-bîng khó͘-lân lóng siâng-khoán. Tshì-liōng kap siu-tsi̍p tham-kiàⁿ-tsiá ê hong-hoat, mā sī kiāⁿ-tsuè liáu-kái ê chi̍t pō͘-hūn. Dawes et al., 2020
Bainbridge kap kiânn-tsiá ê siáu-hòng gián-kiù, phah-piⁿ ê kù-tsi̍p kì-bîng kap khong-kan kì-bîng ê pìng-tsì. Tsit phiⁿ bûn-tsiāⁿ bô thang kóng bô khuànn-tio̍h sióng-siōng ê lâng, bô khuànn-tio̍h ê kì-bîng, á-sī bē-tàng tāi-piáu khong-kan ê kuan-hē. Kì-bîng ê pa̍t-khoán pêng-iōng, tio̍h hun-khui lâi tshì-siám. Bainbridge et al., 2021
Hū-bîng kap sèng-pia̍t ē tēng-lūn phuànn-lūi--leh?
Phuànn-lūi ê gián-kiù bûn-tsiāⁿ lāi, tī só͘ tshì ê hun-lūi kuī-tsik hā, lú-sèng kap tāi-sèng ê kò͘-kè bô tī thóng-kè siāng ū hián-tù chha ī.Tsit mā m̄-sī kóng múi chi̍t chéng lâng -kûn lóng oân-choân pêng-téng.Tham-kiàⁿ-tsiá, in ê huè-sò͘ kap tsai-tsò͘ ê hun-kài-sǹg, lóng ē éng-hiáng khòng-khang ê kái-sik; tsú-iàu sióng-siōng ê tī-lō͘ siā-kûn , tham-kiàⁿ-tsiá siu-tsi̍p ê hong-hoat mā ē bô kāng. Dance et al., 2022
Tī-lō͘ tshì-giām siáⁿ-mi̍h ē-tàng tsin-si̍t liáu-kái?
Bûn-kuè ē-tàng pang-tsān lí sù-sio̍k ka-kī kóng ê sióng-siōng kám-kak, koh hō͘ lí tshing-tshó͘ teh iōng ê jī-gí. M̄-thang kā phuànn-hun khah kē kái-sik tsò i-ūi phuànn-tēng, á-sī kóng lí ê tì-hūi án-tsuánn. Phuànn-lūi gián-kiù ê hun-lūi sī gián-kiù iōng ê tsha̍p-tēng hong-hoat, m̄-sī téng-kóng tùi só͘-ū tī-lō͘ bûn-kuè lóng sài-sái ê kuī-tsik. Dance et al., 2022 MARKS, 1973
Tsiah ê liāu-lí mā bô kóng ū chi̍t ê thàn-lîn kàu-tsuân, ē hō͘ bô kóng ka-kī ū sióng-siōng ê lâng, piān-tàng siáⁿ-mi̍h sióng-siōng tshut-lâi. Tsin-si̍t ê iōng-tô͘ sī liáu-kái lâng kap lâng ê tshun-pia̍t, koh liáu-kái tshì-liōng ê khòng-tsè, m̄-sī hô͘ng-hiòng tsin-iáⁿ á-sī kái-tsiōng ê hūn-tsò͘. Pearson, 2019 Zeman et al., 2020
3.9% kap 0.8% tsiah nn̄g ê sò͘-jī ū iōng, sī in ê tēng-gī mā tùi-sò͘ chhut-lâi. Nā kā tēng-gī hùn-khui, ē hō͘ nn̄g ê bô kāng būn-tê khòaⁿ-tsò chi̍t ê siông-bō͘ tī-tap. Dance et al., 2022
Lâi tshì chi̍t-ê siōng-kuaⁿ ê bô-huì-tsîⁿ tshì-giām
Sióng-siōng bô-hū-iōng tshì-giām
Lâi tshì aphantasia bûn-kuè, khòaⁿ-khuànn lí án-tsuánn kóng tsū-tsú ê khuànn-tio̍h sióng-siōng. Kì-tit khòaⁿ bûn-kuè ê hun-sǹg hong-hoat, koh kā kiat-kó khǹg tsò ka-kī kóng ê kám-kak. Bûn-tsiāⁿ ê pí-lē bē-tàng phuànn-tēng lí ê i-ūi, mā bē-tàng kóng lí tī Helibrain kûn-thé ê pâi-miâ.
Siông-kiàn ê būn-tê
Phuànn-lūi sī 0.8% á-sī 3.9%?
Lóng sī siâng chi̍t phiⁿ píng-ha̍p gián-kiù ê kiat-kó, m̄-koh tēng-gī bô kāng: chi̍t ê sī kóng tsuân-bô sióng-siōng, chi̍t ê sī khah-kuâng ê sióng-siōng khiám-khueh phuànn-uî. Dance et al., 2022
Aphantasia sī bô m̂ng-kàu--leh?
Bô-thang kóng lóng siâng-khoán. Kám-kak kîng-hóng ê gián-kiù kóng-mêng, sióng-siōng kap m̂ng-kàu ê kám-kak ū tshun-pia̍t. Dawes et al., 2020
Sióng-siōng khah khiám-khueh, sī m̄-sī khong-kan kì-bîng mā khah bái?
Bô-it-tēng. Siáu-hòng gián-kiù hun-khui kù-tsi̍p kap khong-kan kì-bîng, m̄-sī kā só͘-ū kì-bîng lóng khòaⁿ-tsò chi̍t khoán lîng-le̍k. Bainbridge et al., 2021
Tshù-chhù
- Dance et al. (2022). Phuànn aphantasia (sióng-siōng khiám-khueh) tī phó͘-thong lâng-kûn ê phuànn-lūi.
- MARKS (1973). Tī kì-tit hòng-siōng ê khuànn-tio̍h sióng-siōng tshun-pia̍t.
- Keogh et al. (2018). Mê ê sim-sù: aphantasia bô kám-kuan ê khuànn-tio̍h sióng-siōng.
- Zeman et al. (2015). Bô sióng-siōng ê jîn-sing — siⁿ-lâi to̍h ū aphantasia.
- Zeman et al. (2020). Phantasia — sî-kan lâu-tsāi ê khuànn-tio̍h sióng-siōng siⁿ-tō͘ kuè-tō͘ ê sim-lí ì-gī.
- Pearson (2019). Jîn-lūi ê sióng-siōng-lîng: khuànn-tio̍h sióng-siōng ê jīn chai sîn-keng kho-ha̍k .
- Dawes et al. (2020). Aphantasia ê kám-kuan sióng-siōng, kì-bîng kap m̂ng-kàu kîng-hóng.
- Bainbridge et al. (2021). Iōng siáu-hòng liáu-kái aphantasia: bô khuànn-tio̍h sióng-siōng ê lâng, kù-tsi̍p kì-bîng khah khó͘-lân, m̄-koh khong-kan kì-bîng bô.
Ín-iōng chit ê bāng-ia̍h: Aphantasia phah-sǹg tshì-giām kám tsin tshù?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/nan/answers/how-common-is-aphantasia. CC BY 4.0.
← Khòaⁿ-khòaⁿ koh-khah kú ê táp-àn