Kɔ emu nsɛm no so

Mmuae ne ahoɔhare

Nna nna na nna a wonnyae no brɛ mmuae bere?

Nna a wonnyae no nni mmilisekɔn dodow pɔtee biako a ɛka mmuae bere ho: mmuae a ɛkyɛ na mmuae bere a ɛsakrasakra no taa sesa sen mmuae bere a ɛtaa ba. Nhwehwɛmu bi a wɔhwɛɛ tebea so no mu, nnɔnhwerew 4 anaa 6 wɔ mpa so anadwo biara, wɔ nnansa 14 mu de adwene dwumadiɛ mu sintɔ a ɛkɔɔ so bae, bere a wɔde toto nnɔnhwerew 8 ho no. Van Dongen et al., 2003 Basner et al., 2011

Sɔ wo ho hwɛ
Bere susudua bruu bi a ɛte sɛ adwinni, a ɛda nhoma a wɔabue bi nkyɛn.

Helibrain kuw no na ɛkyerɛweeBere a etwa to a wɔhwɛɛ mu

Adanse titiriw ne nɔma

AdanseDodow ho nsunsuansoAnohyeto
Nna pii nna a wɔtew so ho sɔhwɛNnɔnhwerew 4, 6 anaa 8 wɔ mpa so wɔ nnansa 14 muWɔhwɛɛ tebea so wɔ mpanyimfo a wɔn ho yɛ den mu
Bere tiaa mu nna a wɔannya koraa ho nhwehwɛmu a ɛboaboaa nhwehwɛmu pii anoNhwehwɛmu 70, adwene sɔhwɛ 147Ɛsono wɔ nna a wɔtew so kakra bere tenten ho
Ɛtɔ mmere bi a wɔtɔre adwene a wɔde si biribi so mu wɔ nhwehwɛmu no muHedges' g = −0.776; 95% CI −0.96 kosi −0.60Nsunsuanso a wɔahyɛ da susuw, ɛnyɛ milisekɔn

Nna a wɔtew so ho sɔhwɛ no de mpanyimfo 48 a wɔn ho yɛ den, wɔn mfe yɛ 21–38, na wɔfa tebea ahorow no nyinaa mu. Bere a wɔde tena mpa so kyerɛ hokwan a obi wɔ sɛ ɔbɛda, ɛnyɛ bɔhyɛ a wɔasusuw sɛ obiara daa saa bere no nyinaa. Sintɔ a ɛkɔɔ so no yɛ adanse a ɛkyerɛ sɛ ɛnsɛ sɛ yɛfa no sɛ nea onipa a ɔte sɛ ɔde ne ho ama anadwo tiaa no kyerɛ sɛ ne dwumadiɛ nyɛɛ basaa. Van Dongen et al., 2003

Nhwehwɛmu a ɛboaboaa adanse ano no hwɛɛ nna a wɔannya koraa bere tiaa mu, a ennu nnɔnhwerew 48, na ɛkyekyɛɛ adwene dwumadiɛ ahorow no mu. Nkɛntɛnso kɛse a ɛwɔ ɛtɔ mmere bi a wɔtɔre adwene a wɔde si biribi so no mu no, wontumi mfa nsi hɔ sɛ ɔha biara mu nkyekyɛmu pɔtee a ɛkyerɛ mmuae a ɛyɛ nyaa, anaa IQ nkontaa dodow pɔtee. Nsɛnkyerɛnne no kyerɛ sɛ dwumadiɛ yɛɛ basaa bere a wɔannya nna no, ɛnyɛ sɛ mmuae a ɛkyɛ wɔ wiase ankasa mu no yɛ dodow a enye. Lim et al., 2010

Nea enti a mmuae a ɛyɛ ntɛm paa no betumi ama yɛahwere ɔhaw no

Obi betumi ama mmuae ntɛm wɔ sɔhwɛ pii mu nanso ɛtɔ mmere bi a ɔde mmuae a ɛkyɛ yiye ma. Adwene ne nipadua a wɔde hwɛ nneɛma bere tenten no yɛ nea wɔyɛe sɛ ɛbɛkyere saa su no. Basner ne Dinges huu sɛ nea wɔpaw sɛ wɔbɛsusuw no nya nkɛntɛnso kɛse wɔ sɛnea sɔhwɛ no hu nna a wonnyae no so; mmuae ahoɔhare ne mmuae a ɛkyɛ ho susuw no ho wɔ mfaso sen sɛ obi de ne ho bɛto mmuae bere nkyekyɛmu anaa mmuae bere mfinimfini so kɛkɛ. Basner et al., 2011

Aniwa mu agoru tiawa bi hwɛ saa suban yi fã ketewaa bi pɛ. Woods ne ne mfɛfo yɛɛ mmuae tiawa a wɔsusuw no pɛpɛɛpɛ ho nhyehyɛe bi; ɛyɛ sɔhwɛ foforo a bere ne nkontaa ho mmara yɛ foforo. Emu nkyekyɛmu nyɛ pon a wɔde dannan wo browser mu nkontaa ma ɛne nna a woanya ne nna a wonnyae ntam. Woods et al., 2015

Dɛn na ɛka ho asɛm?

Mfe, nna a woada ne tebea ho nsɛm yɛ nea ɛho hia

Nna a wɔtew so ho nhwehwɛmu a ɛfa mpanyimfo nkumaa ho no mma mmuae a ɛfa mfe biara anaa ɔbarima ne ɔbea ho mma obiara. Bere tenten a obi anyɛ nna, nna a ɔdaa anadwo a atwam no, ne adwene dwumadiɛ a ɔreyɛ no nyinaa nya ntotoho no so nkɛntɛnso. Nhwehwɛmu a ɛboaboaa adanse ano no huu nsonsonoe wɔ adwene dwumadiɛ ahorow ntam, na ɛno nso kyerɛ sɛ ahodwiriwde biako a woadi nkonim anaa mmuae biako a ɛyɛ ntɛm ntumi nkyerɛ sɛ nna a wonnyae no nnya nkɛntɛnso biara. Van Dongen et al., 2003 Lim et al., 2010

Afiri ne softwea bere susuw nso ma nsonsonoe ba. Sɛ wosesa afiri a wode hyɛ mmuae mu a, ebetumi asesa wo nkontaa a nna a woada no ho nni hɔ. Sɛ woreyɛ ntotoho a ɛnyɛ ɔkwan a wɔahyɛ da ayɛ wɔ nna ahorow mu a, fa nhyehyɛe koro no ara di dwuma na mmfa nsonsonoe ketewaa bi a ɛbae pɛ no nkyerɛ sɛ ɛyɛ nna a wonnyae no pɔtee nkɛntɛnso. Anwyl-Irvine et al., 2020

Dɛn na adansefo foa so wɔ da biara da asetena mu?

Mpanyimfo nna ho apam no hyɛ nyansa sɛ mpanyimfo a wɔn mfe yɛ 18–60 nnya nna a ennu nnɔnhwerew ason da biara, na ɛka nso sɛ nnipa mu nsonsonoe wɔ hɔ. Eyi yɛ ɔmanfo apɔwmuden ho akwankyerɛ, ɛnyɛ nnɔnhwerew dodow a wɔagye atom sɛ obi hia na ama watumi abu mmuae bere ho abɔde. Agoru tiawa bi nso ntumi nsi so dua sɛ wotumi kaar anaa woyɛ adwuma a ahobammɔ ho hia. Watson et al., 2015 Basner et al., 2011

Kafein tumi sesa nyɛɛ adwene ne nna a ɛbɛba akyiri no nyinaa. Nhwehwɛmu a ɛboaboaa adanse ano no huu sɛ ɛtew nna nyinaa a obi nya akyiri so wɔ nkyekyɛmu mu, na anwummere sɔhwɛ a wɔhwɛɛ tebea so no huu sɛ ɛhaw nna mpo bere a wɔnom kafein pii no nnɔnhwerew bi ansa na wɔakɔda. Saa nsunsuanso yi mu biara nkyerɛ sɛ wɔmfa kafein nsesa nna na ama browser sɔhwɛ no ama nkuranhyɛ. Gardiner et al., 2023 Drake et al., 2013

Sɛ worehwɛ wo ho a, kyerɛw bere a na wowɔ hokwan sɛ wobɛda no ka sɔhwɛ a wode yɛ mpɛn pii no ho, na bu abusuabɔ biara sɛ nea wɔrehwehwɛ mu ara. Mfa wo nna nni agoru sɛ wobɛyɛ nea ɛkyerɛkyerɛ ansa ne akyi. Nyansahu mu ntotoho a ɛma nimdeɛ no fi nhwehwɛmu a wɔhwɛ tebea so mu, ɛnyɛ sɛ wobebu agoru biako a ɛyɛ soronko pa anaa bɔne sɛ yare ho nhwehwɛmu. Lim et al., 2010 Van Dongen et al., 2003

Yɛ sɔhwɛ kwa a ɛfa eyi ho no

Mmuae bere sɔhwɛ

Fa mmuae bere sɔhwɛ no hwɛ sɛnea wo mmuae yɛ pɛpɛɛpɛ ne sɛnea ɛyɛ ntɛm, wɔ wo tebea a ahobammɔ wom a wotaa yɛ mu. Fa afiri ne ɔkwan a wode hyɛ mmuae mu no yɛ pɛ. Ɛnyɛ adwene ne nipadua a wɔde hwɛ nneɛma bere tenten ho sɔhwɛ a wɔyɛ wɔ labrato no mu, na ɛnhu sɛ wotumi kaar, yɛ adwuma wɔ nsakrae mu anaa yɛ adwuma foforo biara a ahobammɔ ho hia.

Sɔ wo ho hwɛ

Nsɛmmisa a wɔtaa bisa

Metumi ate nka sɛ me ho yɛ me den bere a me dwumadiɛ resɛe?

Yiw. Nna a wɔtew so ho nhwehwɛmu no mu no, nna ho nkateɛ a wɔankasa de too gua no amfa adwene dwumadiɛ sintɔ a ɛkɔɔ so no anni nsɛ. Van Dongen et al., 2003

Milisekɔn dodow ahe na anadwo bɔne biako de ka ho?

Adanse a wɔabɔ din no nkyerɛ sɛ ɛwɔ dodow pɔtee biako a ɛyɛ nokware ma obiara. Adwuma no, nna a wotaa nya ne sɛ woresusuw mmuae a ɛkyɛ anaa mmuae bere mfinimfini ho no sesa mmuae no. Lim et al., 2010 Basner et al., 2011

Sɛ minya nkontaa a ɛyɛ ntɛm a, ɛkyerɛ sɛ manya nna a ɛdɔɔso?

Dabi. Mmuae a ɛyɛ ntɛm bere tiaa bi ntumi nkyere adwene a obi ntumi mfa nsi biribi so bere tenten no nyinaa, na ɛnsusuw sɛnea nna a obi anya dɔɔso ho. Basner et al., 2011

F nkyerɛkyerɛmu fibea

← Hwehwɛ mmuae afoforo