Adanse titiriw ne nɔma
| Nhwɛso | Dodow | Nea ɛkyerɛ |
|---|---|---|
| Woods mmuae a ɛnyɛ den nhyehyɛe | Ntetee mmɔdenbɔ 20, sɔhwɛ mmɔdenbɔ 120 | Nhwehwɛmu nhyehyɛe bi a wɔatintim, ɛnyɛ dodow a ɛsɛ sɛ obiara di so |
| Mmɔdenbɔ ahorow a emu biara nnya afoforo ho nkɛntɛnso ho akontaabu a ɛkyerɛ nhwɛso | Mmɔdenbɔ dodow no mpɛn 4 | Sɛ nsakrae kɔ so yɛ pɛ a, ɛtew gyinapɛn mfomso no so fa |
| Ahotoso ho nhwehwɛmu a wɔyɛe tete | Mmuae a ɛnyɛ den 18, mmuae ahorow abien 30 | Ɛdɔɔso wɔ saa nhwehwɛmu no tebea pɔtee mu |
Dodow a ɛwɔ tete nhwehwɛmu no mu fi Hamsher ne Benton hɔ; wɔn nsɛm tiawa no ka pefee sɛ wɔn awiei no fa nhwehwɛmu no tebea pɔtee ho. Ɛnsɛ sɛ wɔde dodow no di dwuma wɔ wɛb-brausa agodie foforo mu sɛ mmara a ɛkyerɛ sɛ nea wɔde bedi adanse no ne no. Ahotoso kyerɛ sɛ wobetumi asan anya susuw pɔtee bi; statistical power kyerɛ sɛnea ɛbɛyɛ yiye sɛ wobehu nsunsuanso pɔtee bi. Ɛfa ho nanso ɛnyɛ asɛmmisa koro. de S. Hamsher et al., 1977 Miller, 2023
Adɛn nti na adwuma koro no ara a wɔyɛ mpɛn pii boa?
Sɛ mmɔdenbɔ ahorow no mu biara nnya afoforo ho nkɛntɛnso na nsakrae a ɛwom no ansakra a, wɔn nkyɛmu gyinapɛn mfomso bɛyɛ mmɔdenbɔ biako gyinapɛn nsakrae a wɔakyekyɛ mu wɔ mmɔdenbɔ dodow no ntini mu. Mpɛn anan nhwɛso no fi saa fomula no mu. Nokware mmɔdenbɔ betumi abu saa nsusuwii ahorow no so, efisɛ nnipa sua, brɛ anaasɛ wɔsesa ɔkwan a wɔfa so yɛ adwuma no. Enti mmɔdenbɔ dodow ho akontaabu yɛ nhwɛso, na ɛnyɛ bɔhyɛ sɛ obi ankasa susuw bɛyɛ pintinn. Miller, 2023
Nhwehwɛmu foforo a ɛfa mmɔdenbɔ dodow ho no kyerɛ nso sɛ nsunsuanso no ankasa betumi asesa bere a wɔrenya ntetee no. Mmɔdenbɔ pii nkyerɛ sɛ wubenya mmɔdenbɔ a edi kan a ɛnsesa no bi pii kɛkɛ. Nhwehwɛmu nhyehyɛe hia sɛ wɔpaw nea wɔbɛsusuw na wosusuw sɛnea adwuma no kɔ so wɔ bere a wɔreyɛ no mu ho. Miller, 2023
Ahotoso bɛn na wopɛ?
Nea ɛkɔ so pɛpɛɛpɛ wɔ mmɔdenbɔ biako mu no yɛ soronko wɔ nea ɛkɔ so pɛpɛɛpɛ da ahorow ntam anaa sɛnea wɔhyehyɛ nnipa no mu. Nhwehwɛmu a ɛfa ahotoso ho abirabɔ no kyerɛ sɛ adwuma betumi ama kuw mu nsunsuanso akɛse ada adi yiye, nanso ankorankoro nsonsonoe ho susuw no nnya ahotoso pii. Stroop anaa mmuae nsunsuanso a ɛkyɛn so wɔ nkyɛmu mu no mma ara kwa sɛ nɔma tiawa bi fata sɛ wɔde kyerɛ obi percentile. Hedge et al., 2017
Dɛn na ɛka ho asɛm?
Nkyɛmu, mfimfini ne nea ɛba fam koraa bua nsɛmmisa ahorow
Mmuae a ɛyɛ ntɛm sen biara no susuw adwumayɛ fã soronko fi nkyɛmu no ho. Ɛfa titiriw sɛnea wode hokwan dodow ma wo ho. Mmuae a ɛkyɛ pii betumi ama nkyɛmu no akɔ soro, na sɛ wopopa saa mmuae no a wunni mmara a woadi kan ahyɛ a, ebetumi akyerɛ nea ɛnyɛ nokware. Nhwehwɛmu a ɛfa mmuae bere a ɛda nsow ho no ma yehu sɛ ɛsɛ sɛ yɛma susuw ho mmara no kɔ so yɛ pɛ ansa na yɛde mmɔdenbɔ ahorow atoto ho. Ratcliff, 1993
Nna ho nhwehwɛmu no kyerɛ nea enti a nea yɛpaw sɛ yɛbɛsusuw ho hia: adwene ne nipadua mu ahwɛyiye ho nhwehwɛmufo ma nsonsonoe da mmuae a ɛkyɛ ne mmuae a ɛtɔ gu fam ntam, ne mmuae bere ho akontaabu a ɛwɔ mfinimfini. Yɛrentumi nnye nni sɛ agodie tiawa a ɛyi nea eye sen biara fi mmɔdenbɔ pii mu no susuw nna a wɔannya no nkɛntɛnso te sɛ adwene a wɔhwɛ so bere tenten ho adwuma. Basner et al., 2011
Dɛn na ɛsesa mmɔdenbɔ dodow a ɛte sɛ nea ehia?
Mfiri no bere a ɛdannan no de nsakrae ba, na mfiri no bere a ɛkyɛ daa de animnyam mfomso ba. Mmɔdenbɔ pii betumi aboa wɔ nea edi kan no ho nanso ɛrentumi nsiesie nea ɛto so abien no denam mfiri bere a wɔsiesie so. Bere susuw ho nhwehwɛmu ne mfiri siesie ho nhwehwɛmu wɔ adwumayɛbea mu nyinaa foa so sɛ ɛsɛ sɛ yɛma saa mfomso fibea ahorow no mu nsonsonoe da adi. Anwyl-Irvine et al., 2020 Bridges et al., 2020 Woods et al., 2015
Sɛ wode resusuw wo nkɔso ho ara kwa a, paw nhyehyɛe a wubetumi adi so, fa mmɔdenbɔ dodow koro no ara di dwuma bere biara, na kyerɛw mmɔdenbɔ a woawie nyinaa to hɔ; kyerɛw nea woadi kan ayɛ a ɛyɛ papa sen biara no nko ara. Fa eyi sɛ ɔkwan a wɔde toto nneɛma ho, na mmom nnyɛ akwankyerɛ a wɔasɔ ahwɛ a ɛkyerɛ dodow a ɛsɛ sɛ woyɛ koraa. Sɛ botae no ne sɛ wubehu wo percentile wɔ nyansahu mu a, ɛsɛ sɛ adwuma no nya nnipa a wɔda ɔmanfo ankasa adi ho nhwɛso ne ahotoso a wɔasusuw ho, ne mmɔdenbɔ dodow a ɛdɔɔso. Hedge et al., 2017 Miller, 2023
Mfe, ahoboa ne nna betumi asesa adwumayɛ wɔ nhyiam biako mu anaa wɔ nhyiam ahorow ntam. Sɛ tebea ahorow no kɔ so yɛ pɛ sɛnea ɛbɛyɛ a, ɛma ɛyɛ mmerɛw sɛ wɔbɛkyerɛ nea ntotoe no kyerɛ, nanso sɛ wɔyɛ nhyehyɛe pɛpɛɛpɛ dodow biara a, ɛremma nea efi wɛb-brausa mu ba nyɛ ayaresa ho nhwehwɛmu. Woods et al., 2015 Basner et al., 2011
Yɛ sɔhwɛ kwa a ɛfa eyi ho no
Mmuae bere sɔhwɛ
Sɔ mmuae bere sɔhwɛ no hwɛ bere biara wɔ akwankyerɛ koro no ara ne ɔkwan koro no ara a wode rehyɛ mmuae no mu. Nea efi sɔhwɛ tiawa no mu ba no boa ma wohu adwuma no. Nhwehwɛmu nhyehyɛe a wɔde mmɔdenbɔ 120 dii dwuma no yɛ susuw ho nsɛm; ɛnyɛ akwankyerɛ sɛ yɛ sɔ agodie yi mpɛn pii kosi sɛ wubenya nɔma bi a woapaw.
Nsɛmmisa a wɔtaa bisa
Mmɔdenbɔ 5 dɔɔso?
Ebetumi ama woahu adwuma no, nanso ɛsɛ sɛ wɔsɔ ahotoso a ɛwɔ mu ma ntotoe pɔtee bi a ɛfa wo ho hwɛ. Mmara biara nni hɔ a ɛkyerɛ sɛ mmuae sɔhwɛ nyinaa mu mmɔdenbɔ 5 dɔɔso. Hedge et al., 2017
So ɛsɛ sɛ mede nea ɛyɛ ntɛm sen biara no di dwuma?
Sɛ saa ne susuw a woasi gyinae sɛ wode bɛhwɛ a nkutoo. Mmɔdenbɔ dodow a wode ma wo ho no kɔ soro a, hokwan a wubenya sɛ wubenya mmuae a ɛyɛ ntɛm a ɛda nsow no nso sesa. Ratcliff, 1993
So nsɛm pii a wɔboaboa ano ma sɔhwɛ yɛ papa bere nyinaa?
Ɛnyɛ bere nyinaa. Mmɔdenbɔ dodow, wɔn a wɔde wɔn ho hyɛ mu dodow, ntetee, sɛnea wɔsusu nea efi mu ba, ne nsunsuanso a wɔresua ho no nyinaa ho hia. Miller, 2023
F nkyerɛkyerɛmu fibea
- Woods et al. (2015). Nneɛma a ɛka mmuae bere a ɛnyɛ den ho.
- Miller (2023). Nnipa dodow sɛn? Mmɔdenbɔ dodow sɛn? Sɛnea wɔbɛma mmuae bere nhwehwɛmu anya tumi kɛse.
- de S. Hamsher et al. (1977). Mmuae bere susuw ahotoso.
- Hedge et al. (2017). Ahotoso ho abirabɔ: Nea enti a adwene mu adwuma a ɛda adi pefee nkyerɛ ankorankoro nsonsonoe a wobetumi anya mu ahotoso.
- Ratcliff (1993). Akwan a wɔfa so di mmuae bere a ɛda nsow ho dwuma.
- Basner et al. (2011). Sɛnea wɔbɛma Psychomotor Vigilance Test (PVT) ate nna a obi annya ho nkɛntɛnso yiye.
- Anwyl-Irvine et al. (2020). Online sɔhwɛ nhyehyɛe, wɛb-brausa ne mfiri ahorow pɛpɛɛpɛyɛ ne nokwareyɛ ankasa.
- Bridges et al. (2020). Bere nhwehwɛmu kɛse: sɔhwɛ nhyehyɛe ahorow a wɔyɛ wɔ adwumayɛbea ne online nyinaa ntotoe.
