Kɔ emu nsɛm no so

Nkae ne adwene a wɔde si biribi so

Ɔkwan bɛn so na kyekyɛ nɔma mu akuw boa wo ma wokae nɔma pii?

Nɔma a wɔkyekyɛ mu akuw no betumi ama obi akyerɛw nɔma pii agu ne nkae mu, efisɛ ɔde bom yɛ akuw a ntease wɔ mu; nanso ɛnkyerɛ sɛ nkae tumi nyinaa mu yɛ kɛse pɛpɛɛpɛ. Nhwehwɛmu bi a wɔyɛɛ no tete wɔ onipa baako so no mu, nɔma dodow a otumi kae no fii 7 kɔɔ 79, bere a ɔde nnɔnhwerew bɛboro 230 yɛɛ ntetee no, na ɔde nhyehyɛe ne akwan a ɔfa so kae ade a osuaa dii dwuma. Ericsson et al., 1980

Sɔ wo ho hwɛ
Nkae nkrataa a wɔayɛ wɔn mfoni a wɔn ntwea yɛ kurukuruwa, a nhoma ne bɔɔl bruu bi wɔ wɔn nkyɛn.

Helibrain kuw no na ɛkyerɛweeBere a etwa to a wɔhwɛɛ mu

Adanse titiriw ne nɔma

NhwɛsoNea ɛsesaNea ɛnkyerɛ
Nɔma 12 a wɔkyekyɛ mu yɛ akuw 4 a emu biara wɔ 3Ɔkwan a wɔde asiesie no bɛyɛ akuwObiara betumi aka nɔma no nnidiso nnidiso
Nhwɛso a obi nim dedaw a obehuNimdeɛ a ɔwɔ dedaw no betumi ama ɛho nhyehyɛe a ɔde gu nkae mu no so atewNsɛnkyerɛnne biara wɔ ne sibea a ɛyɛ ne dea
Ntetee a ɛkɔɔ so fii 7 kɔɔ 79 noNɔma a wɔatete obi yie ma wakaeNneɛma 79 a adwene betumi akura mu bere tiaa bi wɔ ɔkwan nyinaa so

Ɔfa a edi kan no yɛ nhwɛso a ɛkyerɛ akuwkyekyɛ, na ɛnyɛ dodow a wɔsɔɔ hwɛ. Nea ɛto so abiɛsa no yɛ ntetee a emu yɛ den no ankasa. Nhwehwɛmu no mu no, nea ɔde ne ho hyɛɛ mu no de mmirikatu bere ho nimdeɛ ne nhyehyɛe a wɔde san kae dii dwuma. Krataa no ka nso sɛ bere a wɔsesaa nneɛma no yɛɛ no nnyigyei nkyerɛwde a wɔde yɛɛ nsɛmfua no, na ɔntumi mfa nea osuaa no nyɛ adwuma wɔ hɔ; eyi ho hia paa na yɛate nɔma ho nea ɛyɛ nwonwa no ase yiye. Ericsson et al., 1980

Dɛn ne nkae kuw?

Nkae kuw yɛ ade baako a wɔde asie wɔ nkae mu, nanso ɛnyɛ nkyerɛwde dodow pɔtee bi a wotumi hu bere nyinaa. Mfaso a ɛwɔ so no gyina nea osuani no nim dedaw ne ɔkwan a wɔahyehyɛ nneɛma no so. Miller nkyerɛmu a ɛfa sɛnea wɔsan hyehyɛ nsɛm ho ne Mathy ne Feldman nhwehwɛmu a ɛfa nsɛm a wɔmia mu ho no nyinaa kyerɛ nea enti a nneɛma dodow a wɔkan no betumi adaadaa yɛn bere a nhyehyɛe gu ahorow no. Miller, 1956 Mathy et al., 2012

Cowan nkyerɛmu a ɛfa sɛnea nkae tumi sua ho no hwehwɛ tebea a esiw ade a wɔsan ka de kae no ne nimdeɛ a ɛwɔ bere tenten mu ano. Ɛnyɛ sɛ obi a ɔde nɔma a ntease wɔ mu akuw di dwuma wɔ nɔma agodie daa mu no reyɛ adwuma wɔ saa nhyɛso ahorow no ase ankasa. Ɛnsɛ sɛ nea wɔahu wɔ nhwehwɛmu abien no mu no bɔ abira, efisɛ wɔn akontaabu nkyekyɛmu ne akwan a wɔma kwan ma wɔfa so yɛ adwuma no yɛ soronko. Cowan, 2001

So akuwkyekyɛ ne nsɛm a wɔsan ka yɛ ade koro?

Sɛ obi san ka nsɛm no a, ɛma ɛkɔ so tra n'adwene mu; akuwkyekyɛ sesa ɔkwan a wɔfa so gyina hɔ ma nsɛm no anaa wɔhyehyɛ no. Wobetumi de abien no abom ayɛ adwuma, nanso ɛnyɛ adeyɛ koro. Nkae a ɛyɛ adwuma ho nsusuwii no ma ade a wɔkora so bere tiaa bi da nsow wɔ adwene no dwumadi afoforo ne nimdeɛ a efi nkae a ɛwɔ bere tenten mu no mu. Baddeley, 2012

Dɛn na ɛka ho asɛm?

Ɛsɛ sɛ wode nkɔso dodow bɛn na ɛba?

Nea ɛkɔɔ so fii 7 kɔɔ 79 no yɛ tebea baako a wɔyɛɛ ntetee a emu yɛ den paa wom, na ɛnyɛ sɛnea ayaresa bi boa nnipa dodow no ara anaa ntetee nhyehyɛe a ɛfata obiara. Ɛkyerɛ sɛ nhyehyɛe a obi sua betumi asesa dwumadi bi aba kɛse, nanso ɛmma yenhu pii mfa dodow a obi pɔtee betumi aka akyiri yi ho. Sɛ ntetee no antrɛw ankɔ dwumadi afoforo so no ho hia te sɛ kyerɛwtohɔ no ara. Ericsson et al., 1980

Nkae dodow a wɔtintim nso gyina mmara a wɔde gyina sɔhwɛ no so. Nhwehwɛmu kɛse bi a wɔde nnyigyei yɛe no mu, nkae dodow a nnipa tumi duu ho kɛse ne ɔkwan a wɔtaa fa so susuw nkae no maa nnipa koro no ara nyaa dodow a ɛsono. Enti, sɛ wɔde akwan toto ho a, ɛsɛ sɛ wɔma ɔkwan a wɔde kyerɛ nneɛma ne ɔkwan a wɔde bu akontaabu no yɛ pɛ; ɛnsɛ sɛ wɔde mmuae a eye sen biara a ɛbae prɛko pɛ toto mfitiase dodow bi a wɔsusuw wɔ ɔkwan foforo so ho. Woods et al., 2010

Dɛn na ntease wom sɛ wobɛsɔ ahwɛ?

Sɛ wopɛ sɛ wode ɔkwan ahorow toto ho a, di kan si gyinae sɛ ebia wobɛkyekyɛ nɔma mu akuw, fa ɔkwan koro no ara di dwuma wɔ mmɔden ahorow a ɛfata sɛ wɔde toto ho no mu, na sɛ wode ɔkwan foforo hyɛ ase a, kyerɛw nsakrae no to hɔ. Nhwehwɛmu a ɛfa nsɛm a wɔmia mu ho no foa nhyehyɛe no dwumadi so; ɛnkyerɛ sɛ akuw dodow pɔtee bi fata obiara anaa nkae kwan pɔtee bi bɛboa wɔ nɔma nnidiso nnidiso biara mu. Mathy et al., 2012

Sɛ wopɛ sɛ wohu sɛ ɔkwan bi betumi ayɛ adwuma wɔ nneɛma foforo so a ɛnyɛ nhwɛso a woasua akae no nkutoo a, fa nneɛma a wunnim sɔ hwɛ. Nhwehwɛmu a ɛfa nkae dodow a wosusuw ho no si so dua sɛ ɛsɛ sɛ ɔkwan a wɔfa so yɛ sɔhwɛ no ne ade pɔtee a wɔresusuw no hyia. Ahokokwaw a wosua yɛ ade pa, nanso ɛsɛ sɛ yɛfrɛ no saa ahokokwaw no, na yɛmmfa din foforo a ɛkyerɛ sɛ obi tumi nyinaa kɔɔ anim mmɔ ho. Conway et al., 2005

Awiei koraa no, ɔkwan a wɔagye atom biara nni hɔ a wɔde nɔma nkae a wɔakyekyɛ mu akuw no dan no ma ɛyɛ n-back dodow anaa IQ. Nhwehwɛmu a ɛboaboaa adanse ano de nkae dodow ne n-back totoo ho no kyerɛ sɛ, ɛwom sɛ nnwuma no nyinaa ka nkae a ɛyɛ adwuma ho de, nanso ɛnyɛ ade koro a wobetumi de asi ananmu. Redick et al., 2013

Yɛ sɔhwɛ kwa a ɛfa eyi ho no

Nɔma nkae sɔhwɛ

Sɔ nɔma nkae sɔhwɛ no hwɛ na kyerɛw ɔkwan a wode kyekyɛ nɔma mu akuw no to hɔ. Sɛ wode akwan toto ho a, hwɛ sɛ ɔkwan a wɔde kyerɛ nneɛma ne mmara a wɔde bu akontaabu no nsesa. Sɔhwɛ no aba a ɛkorɔn kyerɛ sɛ saa tebea no mu woakae no yiye; ɛnkyerɛ sɛ w'adwene tumi nyinaa akɔ anim.

Sɔ wo ho hwɛ

Nsɛmmisa a wɔtaa bisa

So akuwkyekyɛ ma nkae mu nkyekyɛmu dodow kɔ soro?

Ebetumi asesa nsɛm dodow a ade baako gyina hɔ ma. Adanse no nhia sɛ nkae nkyekyɛmu dodow a ɛyɛ pɛ no nso bɛkɔ soro. Cowan, 2001 Mathy et al., 2012

So mɛtumi aka nɔma 79?

Nea ɛbae mfitiase no yɛ obi baako a ɔyɛɛ ntetee kɛse, na ɛnyɛ nea ɛtaa si anaa bɔhyɛ. Ericsson et al., 1980

Adɛn nti na ɛte sɛ nea nɔma a yɛnim no yɛ mmerɛw?

Nimdeɛ a obi wɔ dedaw no betumi aboa no ma wasan ahyehyɛ nɔma nnidiso nnidiso bi na wasan akae. Eyi ka nea akuwkyekyɛ ho nhwehwɛmu hwehwɛ mu no ho. Miller, 1956 Mathy et al., 2012

F nkyerɛkyerɛmu fibea

← Hwehwɛ mmuae afoforo