Adanse titiriw ne nɔma
| Nea nhwehwɛmu a ɛfa ahunmu ntetee ho hui | Nkyerɛase |
|---|---|
| Wɔhwehwɛɛ nhwehwɛmu 217 mu | Ahunmu ntetee dwumadi ahorow pii |
| Nhwehwɛmu a wɔde kaa ho: nhwehwɛmu 206, nkɛntɛnso susuw 1,038 | Nhwehwɛmu a ɛma wonyaa akontaabu a wɔyɛɛ wɔ nea ɛboro so a woyii fii mu akyi |
| Nkɛntɛnso g a ɛyɛ 0.47 wɔ nea ɛboro so a woyii fii mu akyi | Ntetee nkɛntɛnso a wɔasusuw wɔ ɔkwan a wɔahyɛ da ayɛ so, na ɛyɛ nea ɛwɔ mfinimfini |
| Nkɔso a ɛkɔ ahunmu nnwuma foforo mu | Ɛkɔ nnwuma foforo bi mu wɔ ahunmu ho nimdeɛ mu |
| Nnwuma ne nhwehwɛmu-sodi akwan ahorow | Ntetee bere anaa nkɔso dodow biara nni hɔ a ɛfata obiara |
Nhwehwɛmu no hwɛ sɛ nkɔso no tena hɔ anaa, nneɛma a ɛsakra nkɛntɛnso no, ne sɛnea nkɔso no kɔ nnwuma foforo mu. Ɛtrɛw sen nhwehwɛmu a ɛfa adwene mu kyinkyim nkutoo ntetee ho. Ne nsɛm no kyerɛ sɛ ahunmu ho nimdeɛ tumi sesa, nanso ɛnkyerɛ sɛ intanɛt agodie tiawa biara bɛma nkɔso a wɔahu wɔ ntetee mu no aba bio anaa ɛbɛsakra nyansa nyinaa. Uttal ne afoforo, 2013
Dɛn pɔtee na ebetumi atu mpɔn?
Adwene mu kyinkyim sɔhwɛ a agye din no susuw sɛnea obi hu nneɛma a ɛwɔ gyinabea ahorow mu sɛ ɛne ne yɔnko yɛ pɛ ho. Sɔhwɛ afoforo de nsɛmmisa pii, nneɛma a ɛtwe adwene si ɔkwan foforo so, anaa bere tiaa a wɔde yɛ no ka ho. Sɛnea obi yɛ adwuma no betumi agyina sɛnea osua sɔhwɛ no mmara ne akwan a ɔfa so yɛ no, ne sɛnea otumi yɛ adwuma no yiye so. Ɛsɛ sɛ nea wɔsusuw no kyerɛ sɛ ɛyɛ pɛyɛ, ahoɔhare, ne nsɛmmisa no ahorow. Shepard ne afoforo, 1971 Vandenberg ne afoforo, 1978
Nhwehwɛmu a wɔyɛɛ wɔ sɔhwɛ a wɔsan yɛ ho no kyerɛ sɛ nkɔso ba bere a wɔsan yɛ adwene mu sɔhwɛ ahorow no, enti sɛ obi san bɔ mmɔden bio a, ɛno nkutoo nyɛ ntetee sɔhwɛ a wɔahyɛ da ayɛ. Ɛsɛ sɛ ɔkwan pa a wɔfa so susuw mu no hu nsonsonoe a ɛda sɔhwɛ no ho nimdeɛ a obi nya ara kwa ne nkɔso foforo a ntetee de ba no ntam. Scharfen ne afoforo, 2018
Ntetee boa obiara pɛpɛɛpɛ anaa?
Nhwehwɛmu a ɛka nhwehwɛmu pii bom no nkyerɛ sɛ obiara nya nkɔso pɛpɛɛpɛ. Ɛhwehwɛ nsonsonoe a ɛda ntetee ne wɔn a wɔyɛɛ no mu, a mfe ne ɔbarima anaa ɔbea ka ho, nanso nkɛntɛnso a wɔaka abom no ntumi nkyerɛ sɛnea obi pɔtee bɛkɔ anim. Saa ara na nhwehwɛmu dedaw a ɛfa nsonsonoe a ɛda mmarima ne mmea ntam ho no kyerɛ sɛ akontaabu a ɛda nsow no gyina adwuma ko a wɔreyɛ so; ɛnyɛ sɛ ɛhye a ɛnsesa wɔ ankorankoro mu. Uttal ne afoforo, 2013 Voyer ne afoforo, 1995 Linn ne afoforo, 1985
Dɛn na ɛka ho asɛm?
Nkɔso no kɔ agodie no akyi kɔ nnwuma foforo mu anaa?
Nkɔso a ɛkɔ ahunmu nnwuma a wɔntetee wɔ ho mu no ma wonya nsɛm a ɛsom bo sen nkɔso a ɛba nsɛmmisa a wɔasɔ ahwɛ dedaw no nkutoo so, na nhwehwɛmu a wɔaka abom no ka sɛ nkɔso a ɛte saa wɔ hɔ. Nanso ɛno nkyerɛ sɛ obi bɛyɛ ahunmu dwumadi biara yiye wɔ da biara asetena mu anaa ne nyansa nyinaa bɛkɔ soro. Sɛnea ntetee no ne sɔhwɛ no sesɛ no nya nea yebetumi aka ho nkɛntɛnso. Uttal ne afoforo, 2013
Wobɛyɛ dɛn ahwɛ sɛ ɔkwan foforo a wofa so yɛ adwuma no nkyerɛ sɛ wunya tumi foforo?
Kyerɛw sɔhwɛ no sɛnea na ɛte, bere a wode yɛɛ no, ne sɛnea na woahu no dedaw. Sɛ wufi ase de ɔkwan foforo toto nneɛma ho a, ɛno betumi ayɛ adesua pa, nanso ka sɛ ɛka nsakrae no ho. Aba a ɛwɔ nsusuwii ahorow biako so no nkutoo ntumi nkyerɛ sɛ ahunmu ho susuw a ɛtrɛw no yɛ nokware. Shepard ne afoforo, 1971 Vandenberg ne afoforo, 1978
Mfomso a ɛba susuw mu no nso ho hia. Nhwehwɛmu a ɛfa susuw ho ahotoso ho abirabɔ no kyerɛ sɛ sɔhwɛ ahorow a agye din no betumi ama kuw mu aba agyina pintinn, nanso ankorankoro nsonsonoe a ɛda ho adi no betumi ayɛ nea ɛnsɛ hɔ daa. Ɛnsɛ sɛ yɛkyerɛ nsakrae ketewaa bi a ɛda nhyiam tiawa abien ntam ase sɛ nsakrae a ɛbɛtena hɔ daa. Hedge ne afoforo, 2017
Botae bɛn na ɛfata sɛ wode si w’ani so wɔ ntetee mu?
Bɔ mmɔden sɛ wobɛyɛ nsɛmmisa foforo a ɛte sɛ nea wunim no yiye na ahoɔhare wom, na hwɛ sɛnea woyɛ wɔ abien no nyinaa. Nhwehwɛmu a wɔaka ho asɛm no nkyerɛ bere pɔtee bi a ɛsɛ sɛ obiara yɛ da biara, nhyiam dodow, anaa botae akontaabu bi ma saa intanɛt sɔhwɛ yi. Ɛkyerɛ sɛ wubetumi asua ade, na ɛnyɛ sɛ wobetumi akyerɛ wo ankasa nkɔso a wubenya. Uttal ne afoforo, 2013 Scharfen ne afoforo, 2018
Kwati sɛ wode bɛyɛ mmarima ne mmea ho nsusuwii a edi kan no asekyerɛ. Nhwehwɛmu a ɛfa akuw ho ne nhwehwɛmu a ɛtrɛw a ɛfa sɛnea mmarima ne mmea sesɛ ho no ntumi nkyerɛ tumi a obi wɔ. Sɛnea obi reyɛ adwuma seesei ne tumi a ɔwɔ sɛ obesua ade no yɛ nsɛmmisa abien a ɛsono. Voyer ne afoforo, 1995 Hyde, 2005
Enti, nea yebetumi aka a ɛyɛ nokware no yɛ pɔtee: adanse wɔ hɔ sɛ ahunmu ntetee ma nkɔso ba sɛ wɔka akontaabu a wɔaka abom ho, a ebinom kɔ ahunmu nnwuma foforo mu, wɔ tebea horow a wɔhwehwɛɛ mu no mu. Sɛ agodie pɔtee bi ntetee de nkɔso pɔtee bi ba wɔ nnwuma foforo mu a, ɛsɛ sɛ wɔsɔ no hwɛ tẽẽ. Uttal ne afoforo, 2013
Yɛ sɔhwɛ kwa a ɛfa eyi ho no
Adwene mu kyinkyim sɔhwɛ
Sɔ adwene mu kyinkyim sɔhwɛ no hwɛ na hu sɛnea adwuma no te. Sɛ wutete wo ho a, kyerɛw mmɔden a woabɔ dedaw no, na fa nsɛmmisa foforo a ɛte sɛ nea woadi kan ahu toto wo nsakrae no ho. Agodie no nhyɛ bɔ sɛ ɛbɛma IQ akɔ soro anaa woanya nkɛntɛnso dodow a wɔaka abom wɔ ahunmu ntetee ahorow mu no.
Nsɛmmisa a wɔtaa bisa
g = 0.47 kyerɛ sɛ meyɛ ade yiye 47% anaa?
Dabi. Ɛyɛ nsonsonoe a wɔasusuw wɔ akontaabu mu wɔ nkyekyɛmu abien ntam; woyii nea ɛboro so fii akontaabu a wɔaka ho asɛm no mu. Uttal ne afoforo, 2013
Ntetee bɛma me IQ akɔ soro anaa?
Nea ahunmu ntetee mu aba kyerɛ no nkyerɛ sɛ agodie yi bɛma saa aba no aba. Ɛsɛ sɛ wɔkyerɛ nkɔso ne sɛnea ɛkɔ nnwuma foforo mu wɔ nea wɔsusuwii ankasa no dodow so. Uttal ne afoforo, 2013
Ɛsɛ sɛ metete me ho simma dodow sɛn?
Nwoma yi nkyerɛ bere dodow a ɛyɛ papa ma obiara wɔ intanɛt sɔhwɛ yi mu. Sɛ yɛma nhyehyɛe bi a ɛyɛ pɛ ma obiara a, ɛbɛka pɛpɛɛpɛyɛ bi a adanse nni akyi ho. Uttal ne afoforo, 2013 Scharfen ne afoforo, 2018
F nkyerɛkyerɛmu fibea
- Voyer ne afoforo (1995). Nsonsonoe dodow a ɛda mmarima ne mmea ntam wɔ ahunmu ho nimdeɛ mu: Nhwehwɛmu a ɛka nhwehwɛmu pii bom ne nneɛma titiriw a wɔhwɛ ho.
- Linn ne afoforo (1985). Sɛnea nsonsonoe a ɛda mmarima ne mmea ntam wɔ ahunmu ho nimdeɛ mu pue ne ne su: Nhwehwɛmu a ɛka nhwehwɛmu pii bom.
- Shepard ne afoforo (1971). Adwene mu kyinkyim nneɛma a ɛwɔ afã abiɛsa.
- Vandenberg ne afoforo (1978). Adwene mu kyinkyim, kuw sɔhwɛ a ɛfa nneɛma a ɛwɔ afã abiɛsa ho ahunmu mfoniniyɛ ho.
- Uttal ne afoforo (2013). Ahunmu ho nimdeɛ betumi asesa: Nhwehwɛmu a ɛka ntetee ho nhwehwɛmu pii bom.
- Hyde (2005). Nsusuwii a ɛka sɛ mmarima ne mmea su sesɛ.
- Scharfen ne afoforo (2018). Sɛnea sɔhwɛ a wɔsan yɛ ka adwene mu tumi sɔhwɛ ho: Nhwehwɛmu a ɛka nhwehwɛmu pii bom.
- Hedge ne afoforo (2017). Susuw ho ahotoso mu abirabɔ: Nea enti a adwene mu sɔhwɛ a ɛyɛ den ntumi nkyerɛ ankorankoro nsonsonoe a ɛyɛ pɛ.
