Jumpira ku ivyo vili mukati

IQ na kughanaghana

Kasi chiyezgo cha kughanaghanira masanjiko chikupima vichi?

Viyezgo vya kughanaghanira masanjiko vikupima umo munthu wangasangira kukolerana kwa vinthu na kugwiliskira ntchito malango pa masuzgo agho pali masanjiko ghakusowa. Ndondomeko ya mphambu zeneko yikung'anamura yayi mwakufuma waka kuti ni mphambu ya IQ: kumanyikwa kwa avareji ya 100 na SD 15 kukukhumbikwira sikelo yakwenelera iyo yapangika na kuyezga ŵanthu ŵanandi, ndipo ntchito yimoza yingapima yayi vigaŵa vyose vya kaghanaghaniro. Carpenter et al., 1990 Neisser et al., 1996 Hampshire et al., 2012

Yezgani imwe mwene
Chipata cha mtundu wa njovu, bola na chidutswa chakuzingilizga, vyakuzingilizgika na nthowa ya buluu.

Kufuma ku gulu la HelibrainYasandikika kaumaliro

Ukaboni ukuru na manambara

ChiyeŵeroNg'anamuro lake mwakudunjikaUkaboni unyake wakukhumbikwa
Unandi wa ivyo vyazgoreka makoraKuchita makora pa mafumbo agho ghapelekekaUsuzgi wa fumbo na malango gha umo chiyezgo chikuchitikira
Nyengo iyo yatolekaLuŵiro pasi pa malango aghoUsani wa mazgoro, nyengo yakumalizgira na ubora wa kupima
Peresenti ya maloMalo ghinu pakuyaniska na gulu lakuyaniskiraMiyezo yakwenelera iyo yikuyimira ŵanthu ŵakupambanapambana
Mphambu ya sikelo ya IQNg'anamuro lakuyana na miyezoKusandulika kwa mphambu kwakuzomerezgeka na miyezo ya misinkhu ya vyaka

Carpenter, Just na Shell ŵakasanda umo ŵanthu ŵakugwiliskira ntchito kaghanaghaniro pa masanjiko gha Raven, kwizira mu umo ŵakachitira, malipoti gha mazgu na umo maso ghakendeskekera. Ivyo ŵakasanga vikulongora kuti munthu wakusanga vinthu ivyo vikujalizgana na kulongozga ubale wake. Uku nkhusanda kwa maghanoghano gha pa chiyezgo chakumanyikwa; kukuzomerezga yayi chiyezgo chilichose cha masanjiko icho chikuwoneka nga ntchimoza nacho. Carpenter et al., 1990

Chifukwa wuli masanjiko kanandi ghakuti ni gha vinthu vyakuwoneka, kwambura mazgu?

Ivyo vili mu mafumbo vingachepeska kukhumbikwa kwa kumanya mazgu ghanyake, kweni ichi chikung'anamura yayi kuti chiyezgo chikujiyimira pachokha ku malango, masambiro, ivyo munthu wakumana navyo panji mitheto. Kweluzga kwa Raven kukulongosora kuti miyezo yikusiyana kuyana na malo na nyengo. Kuŵa chiyezgo chambura mazgu na kung'anamura kuti chikukhuŵazgika yayi na mitheto ni fundo zakupambana. Raven, 2000

Kulongosora kukuru kwa vinjeru kukuwonaso mphambu za viyezgo nga ni vipimo ivyo vili na nkhongono kweniso vyakutondeka, m’malo mwa kulongosora munthu yose. Milimo yakupambanapambana ya maghanoghano yingakhumbikwira vinthu vyakupambana pa kughanaghana, kukumbukira na vinyake. Neisser et al., 1996 Hampshire et al., 2012

Kasi kughanaghanira masanjiko ni chinthu chimoza na IQ yose?

Palije chifukwa chakuti vilingane vyekha. Kuyezga kwakupambanako kungasazga milimo ya mitundu yinandi na kugwiliskira ntchito mphambu zakuphatikizika izo zalongosoreka mu buku la chiyezgo. Buku la mphambu la kampani yakupanga viyezgo likulongora umo mphambu zakuyana na miyezo na mphaka za kusimikizga mphambu ziliri za ndondomeko ya chiyezgo chinyake. Fundo ya manambara pera yikupanga yayi ndondomeko yanthena kuchezo liphya. Pearson, 2020

Kasi chikukhwaskika na vichi?

Kasi ntchivichi chikusintha ivyo vyazgoreka?

Kusankha mafumbo, usuzgi wake, mphaka ya nyengo na kuŵa kuti munthu wali kuyezgekaso navyo kale, vyose vikukhwaska ivyo vikupimika. Kafukufuku wa kuyezgaso wasanga kuti mphambu zikukwera pa viyezgo vyakupima luso la kaghanaghaniro para munthu wakuyezgeka kanandi, ntheura kumanyiwa kwa masanjiko kungawovwira kuchita makora kwambura kulongora kuti munthu nayo wakuchita makora pa ntchito zinyake ziphya panji kuti luso lake lose lakura. Scharfen et al., 2018

Miyezo ya misinkhu ya vyaka nayo njakuzirwa. IQ yakawiro yikuŵa pa 100 mu gulu lililose la vyaka; mphambu yakuyana ya vinthu ivyo vyazgoreka makora yingang'anamura yayi mphambu yakuyana iyo yasinthika kuyana na vyaka. Mphambu yeneko ya mwana panji ya munthu mulara yingapika yayi malo gha peresenti kwambura ndondomeko yakwenelera yakuyaniskira. Neisser et al., 1996 Pearson, 2020

Kasi kupima makora kukukhumbikwira vichi?

Ulongozgi wa pa charu chose wa kugwiliskira ntchito viyezgo ukuti paŵe ukaboni wakukhozgera ng'anamuro ilo likukhumba kuperekeka, umo chiyezgo chikuchitikira mwakwenelera na kumanya mphaka zake. Kafukufuku wa kugomezgeka kwa vipimo wakulongora chifukwa icho ntchito yakumanyikwa ya kaghanaghaniro yingaperekaso vipimo vyambura kukhazikika pa munthu yumoza. Chati chakutowa chingatora malo gha mikhaliro iyi yayi. International Test Commission, 2001 Hedge et al., 2017

Ichi nchakuzirwa chomene para ntchito yifupi yikugwiliskirika ntchito kumupa munthu chimanyikwiro. Mafumbo ghachoko ghakupima vigaŵa vichoko, ndipo mphambu yimoza yingalongosora yayi usange ubudabuda wafuma pa kuleka kupulikiska languro, kuchimbilira, kutimbanizgika panji chifukwa chinyake. Kusanthula umo ŵanthu ŵakugwilira ntchito kukulongora kuti tighanaghanire ivyo vikukhumbikwa pa kumazga fumbo m’malo mwa kulongosora na chimanyikwiro chimoza. Carpenter et al., 1990

Kasi ntchivichi icho ntchakwenelera kuyezgayezga?

Kumazga masuzgo gha masanjiko kungapangiska kuti munthu wazgoŵere mtundu uwu wa ntchito. Ukaboni wa kuyezgaso ukugomezgera kuyowoya kuti vinthu vyasintha pa umo munthu wachitira, uku tikusunga fundo zikuru za kupitira ku ntchito zinyake kuŵa zakukhumbikwira kafukufuku wapadera. Palije ukaboni mu mabuku agha wakulongora kuti mchezo wa Helibrain ukovwira munthu kuŵa wakuchenjera chomene panji kusanga suzgo la kuleka kugwira makora kwa kaghanaghaniro. Scharfen et al., 2018 International Test Commission, 2001

Para mukukhumba kuwona umo mukuchitira mwekha, gwiliskirani ntchito mtundu umoza na malango gha nyengo agho ghalije kusintha, lembani usange muli kuyezgekaso navyo kale, ndipo longosorani ivyo vyafuma nga ni mphambu ya mafumbo agho ghapimika. Ivi vikovwira chomene kuluska kuyowoya kuti peresenti ya mphambu zeneko ni malo gha vinjeru ghakuyana ku ŵanthu wose. Raven, 2000 International Test Commission, 2001

Yezgani chiyezgo chaulere chakuyana na ichi

Chiyezgo cha kughanaghanira masanjiko

Yezgani chiyezgo cha kughanaghanira masanjiko kuti muwone umo mukusangira malango mu vithuzithuzi vya masanjiko. Ŵerengani malango gha nyengo na gha kuŵerengera mphambu. Mphambu yake ni vya ntchito ya pa intaneti; kuwoneka nga ni masanjiko ghakumanyikwa kukupangiska yayi kuti yiŵe na miyezo yawo panji kuzomerezgeka pa vya chipatala.

Yezgani imwe mwene

Mafumbo ghakawiro

Kasi kughanaghanira masanjiko kulije kukhuŵazgika na mitheto?

Kuŵa na mafumbo ghambura mazgu kukuchotsa yayi nkhongono za umo malo na nyengo vikukhwaskira. Miyezo ya masanjiko iyo yalembeka yikusiyana kuyana na malo na nyengo. Raven, 2000

Kasi ningasandulika mphambu ya peresenti yakuzgora makora kuŵa IQ?

Kusandulika kwakuzomerezgeka pera, pamoza na miyezo yakwenelera ya misinkhu ya vyaka, ndiko kungapangiska kuti fundo iyi yiŵe yakwenelera. Fundo yakumanyikwa ya sikelo ya IQ njakuti kusandulika kwanthaura yayi. International Test Commission, 2001 Neisser et al., 1996

Kasi kuyezgayezga kukukhwaska mphambu za masanjiko?

Mphambu zikukwera para munthu wakuyezgeka kanandi pa viyezgo vya luso la kaghanaghaniro, ntheura kumanya kuti munthu wali kuyezgekaso navyo kale nkhwakukhumbikwa pakung'anamura ivyo vyafuma. Scharfen et al., 2018

Mabuku gha kafukufuku

Zunurani peji ili: Kasi chiyezgo cha kughanaghanira masanjiko chikupima vichi?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/tum/answers/what-matrix-reasoning-measures. CC BY 4.0.

← Sanda mazgoro ghanyake