Ukaboni ukuru na manambara
| Chiyeŵero | Ng'anamuro lake mwakudunjika | Ukaboni unyake wakukhumbikwa |
|---|---|---|
| Unandi wa ivyo vyazgoreka makora | Kuchita makora pa mafumbo agho ghapelekeka | Usuzgi wa fumbo na malango gha umo chiyezgo chikuchitikira |
| Nyengo iyo yatoleka | Luŵiro pasi pa malango agho | Usani wa mazgoro, nyengo yakumalizgira na ubora wa kupima |
| Peresenti ya malo | Malo ghinu pakuyaniska na gulu lakuyaniskira | Miyezo yakwenelera iyo yikuyimira ŵanthu ŵakupambanapambana |
| Mphambu ya sikelo ya IQ | Ng'anamuro lakuyana na miyezo | Kusandulika kwa mphambu kwakuzomerezgeka na miyezo ya misinkhu ya vyaka |
Carpenter, Just na Shell ŵakasanda umo ŵanthu ŵakugwiliskira ntchito kaghanaghaniro pa masanjiko gha Raven, kwizira mu umo ŵakachitira, malipoti gha mazgu na umo maso ghakendeskekera. Ivyo ŵakasanga vikulongora kuti munthu wakusanga vinthu ivyo vikujalizgana na kulongozga ubale wake. Uku nkhusanda kwa maghanoghano gha pa chiyezgo chakumanyikwa; kukuzomerezga yayi chiyezgo chilichose cha masanjiko icho chikuwoneka nga ntchimoza nacho. Carpenter et al., 1990
Chifukwa wuli masanjiko kanandi ghakuti ni gha vinthu vyakuwoneka, kwambura mazgu?
Ivyo vili mu mafumbo vingachepeska kukhumbikwa kwa kumanya mazgu ghanyake, kweni ichi chikung'anamura yayi kuti chiyezgo chikujiyimira pachokha ku malango, masambiro, ivyo munthu wakumana navyo panji mitheto. Kweluzga kwa Raven kukulongosora kuti miyezo yikusiyana kuyana na malo na nyengo. Kuŵa chiyezgo chambura mazgu na kung'anamura kuti chikukhuŵazgika yayi na mitheto ni fundo zakupambana. Raven, 2000
Kulongosora kukuru kwa vinjeru kukuwonaso mphambu za viyezgo nga ni vipimo ivyo vili na nkhongono kweniso vyakutondeka, m’malo mwa kulongosora munthu yose. Milimo yakupambanapambana ya maghanoghano yingakhumbikwira vinthu vyakupambana pa kughanaghana, kukumbukira na vinyake. Neisser et al., 1996 Hampshire et al., 2012
Kasi kughanaghanira masanjiko ni chinthu chimoza na IQ yose?
Palije chifukwa chakuti vilingane vyekha. Kuyezga kwakupambanako kungasazga milimo ya mitundu yinandi na kugwiliskira ntchito mphambu zakuphatikizika izo zalongosoreka mu buku la chiyezgo. Buku la mphambu la kampani yakupanga viyezgo likulongora umo mphambu zakuyana na miyezo na mphaka za kusimikizga mphambu ziliri za ndondomeko ya chiyezgo chinyake. Fundo ya manambara pera yikupanga yayi ndondomeko yanthena kuchezo liphya. Pearson, 2020
Kasi chikukhwaskika na vichi?
Kasi ntchivichi chikusintha ivyo vyazgoreka?
Kusankha mafumbo, usuzgi wake, mphaka ya nyengo na kuŵa kuti munthu wali kuyezgekaso navyo kale, vyose vikukhwaska ivyo vikupimika. Kafukufuku wa kuyezgaso wasanga kuti mphambu zikukwera pa viyezgo vyakupima luso la kaghanaghaniro para munthu wakuyezgeka kanandi, ntheura kumanyiwa kwa masanjiko kungawovwira kuchita makora kwambura kulongora kuti munthu nayo wakuchita makora pa ntchito zinyake ziphya panji kuti luso lake lose lakura. Scharfen et al., 2018
Miyezo ya misinkhu ya vyaka nayo njakuzirwa. IQ yakawiro yikuŵa pa 100 mu gulu lililose la vyaka; mphambu yakuyana ya vinthu ivyo vyazgoreka makora yingang'anamura yayi mphambu yakuyana iyo yasinthika kuyana na vyaka. Mphambu yeneko ya mwana panji ya munthu mulara yingapika yayi malo gha peresenti kwambura ndondomeko yakwenelera yakuyaniskira. Neisser et al., 1996 Pearson, 2020
Kasi kupima makora kukukhumbikwira vichi?
Ulongozgi wa pa charu chose wa kugwiliskira ntchito viyezgo ukuti paŵe ukaboni wakukhozgera ng'anamuro ilo likukhumba kuperekeka, umo chiyezgo chikuchitikira mwakwenelera na kumanya mphaka zake. Kafukufuku wa kugomezgeka kwa vipimo wakulongora chifukwa icho ntchito yakumanyikwa ya kaghanaghaniro yingaperekaso vipimo vyambura kukhazikika pa munthu yumoza. Chati chakutowa chingatora malo gha mikhaliro iyi yayi. International Test Commission, 2001 Hedge et al., 2017
Ichi nchakuzirwa chomene para ntchito yifupi yikugwiliskirika ntchito kumupa munthu chimanyikwiro. Mafumbo ghachoko ghakupima vigaŵa vichoko, ndipo mphambu yimoza yingalongosora yayi usange ubudabuda wafuma pa kuleka kupulikiska languro, kuchimbilira, kutimbanizgika panji chifukwa chinyake. Kusanthula umo ŵanthu ŵakugwilira ntchito kukulongora kuti tighanaghanire ivyo vikukhumbikwa pa kumazga fumbo m’malo mwa kulongosora na chimanyikwiro chimoza. Carpenter et al., 1990
Kasi ntchivichi icho ntchakwenelera kuyezgayezga?
Kumazga masuzgo gha masanjiko kungapangiska kuti munthu wazgoŵere mtundu uwu wa ntchito. Ukaboni wa kuyezgaso ukugomezgera kuyowoya kuti vinthu vyasintha pa umo munthu wachitira, uku tikusunga fundo zikuru za kupitira ku ntchito zinyake kuŵa zakukhumbikwira kafukufuku wapadera. Palije ukaboni mu mabuku agha wakulongora kuti mchezo wa Helibrain ukovwira munthu kuŵa wakuchenjera chomene panji kusanga suzgo la kuleka kugwira makora kwa kaghanaghaniro. Scharfen et al., 2018 International Test Commission, 2001
Para mukukhumba kuwona umo mukuchitira mwekha, gwiliskirani ntchito mtundu umoza na malango gha nyengo agho ghalije kusintha, lembani usange muli kuyezgekaso navyo kale, ndipo longosorani ivyo vyafuma nga ni mphambu ya mafumbo agho ghapimika. Ivi vikovwira chomene kuluska kuyowoya kuti peresenti ya mphambu zeneko ni malo gha vinjeru ghakuyana ku ŵanthu wose. Raven, 2000 International Test Commission, 2001
Yezgani chiyezgo chaulere chakuyana na ichi
Chiyezgo cha kughanaghanira masanjiko
Yezgani chiyezgo cha kughanaghanira masanjiko kuti muwone umo mukusangira malango mu vithuzithuzi vya masanjiko. Ŵerengani malango gha nyengo na gha kuŵerengera mphambu. Mphambu yake ni vya ntchito ya pa intaneti; kuwoneka nga ni masanjiko ghakumanyikwa kukupangiska yayi kuti yiŵe na miyezo yawo panji kuzomerezgeka pa vya chipatala.
Mafumbo ghakawiro
Kasi kughanaghanira masanjiko kulije kukhuŵazgika na mitheto?
Kuŵa na mafumbo ghambura mazgu kukuchotsa yayi nkhongono za umo malo na nyengo vikukhwaskira. Miyezo ya masanjiko iyo yalembeka yikusiyana kuyana na malo na nyengo. Raven, 2000
Kasi ningasandulika mphambu ya peresenti yakuzgora makora kuŵa IQ?
Kusandulika kwakuzomerezgeka pera, pamoza na miyezo yakwenelera ya misinkhu ya vyaka, ndiko kungapangiska kuti fundo iyi yiŵe yakwenelera. Fundo yakumanyikwa ya sikelo ya IQ njakuti kusandulika kwanthaura yayi. International Test Commission, 2001 Neisser et al., 1996
Kasi kuyezgayezga kukukhwaska mphambu za masanjiko?
Mphambu zikukwera para munthu wakuyezgeka kanandi pa viyezgo vya luso la kaghanaghaniro, ntheura kumanya kuti munthu wali kuyezgekaso navyo kale nkhwakukhumbikwa pakung'anamura ivyo vyafuma. Scharfen et al., 2018
Mabuku gha kafukufuku
- Neisser et al. (1996). Vinjeru: Ivyo vik known na ivyo vindamanyikwe makora..
- Pearson (2020). Lipoti la ng'anamuro la WISC-V: vya mphambu.
- International Test Commission (2001). Malango gha pa Charu Chose gha Kugwiliskira Ntchito Viyezgo.
- Raven (2000). Masanjiko gha Raven: Kusintha na Kukhazikika mu Mitheto na Nyengo.
- Carpenter et al. (1990). Kasi chiyezgo chimoza cha vinjeru chikupima vichi: Kulongosora kwa maghanoghano gha umo ŵanthu ŵakugwilira ntchito pa Chiyezgo cha Masanjiko gha Raven..
- Hampshire et al. (2012). Kugaŵa Vinjeru vya Munthu mu Vigaŵa.
- Scharfen et al. (2018). Vyakufumapo pa kuyezgaso viyezgo vya luso la kaghanaghaniro: Kusanthula kwa kafukufuku wakupambanapambana.
- Hedge et al. (2017). Soka la kugomezgeka: Chifukwa icho milimo yakukhazikika ya kaghanaghaniro yikuleka kupima mwakugomezgeka kupambana kwa ŵanthu.
Zunurani peji ili: Kasi chiyezgo cha kughanaghanira masanjiko chikupima vichi?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/tum/answers/what-matrix-reasoning-measures. CC BY 4.0.
← Sanda mazgoro ghanyake