Ukaboni ukuru na manambara
| Ukaboni | Ivyo vikaŵerengeka | Chikomo |
|---|---|---|
| Kuyezga kucepeska tulo kwa nyengo yitali | Maora 4, 6 panji 8 mu bedi kwa mazuŵa 14 | Ŵanthu ŵalara ŵawemi mu vinthu vyakulongozgeka |
| Kuwona kafukufuku wa kusoŵa tulo kwa nyengo yifupi | Nkhani 70, viyezgo 147 vya maghanoghano | Vikusiyana na kucepeska tulo pachoko kwa nyengo yitali |
| Nyengo izo munthu wakuleka kuzgoka pa kuŵika mahara pa chinthu chimoza mu kafukufuku uwu | Hedges' g = −0.776; 95% CI −0.96 to −0.60 | Kuŵa na suzgo kwakupimika, ni mamilliseconds yayi |
Kuyezga kucepeska tulo kukasazgapo ŵanthu ŵalara ŵawemi 48 ŵa vyaka 21–38 mu magulu ghakupambanapambana gha kuyezga. Nyengo ya mu bedi ni mwaŵi wa kugona, ni layizgo lakuti waliyose wakagona nyengo yose iyo yayi. Kusazgikira kwa suzgo la maghanoghano kukulongora kuti ntchakubudika kughanaghana kuti munthu wazgoŵera kugona pachoko usiku, ntheura ntchito yake yikukhwaskika yayi. Van Dongen et al., 2003
Kuwona kafukufuku kukasanda kusoŵa tulo kose kwa nyengo yifupi, maora ghambura kukwana 48, ndipo kukapatura madera gha maghanoghano. Kukwera kwa suzgo la kuleka kuzgoka pa kuŵika mahara pa chinthu chimoza kungasinthika yayi kuŵa chiŵelengero chakukhazikika cha kucedwa panji unandi wakuyana wa mapointi gha IQ. Chimanyikwiro cha minus chikulongora kuti ntchito yikaŵa yiheni chifukwa cha kusoŵa tulo, chikung'anamura yayi kuti mu umoyo wa zuŵa na zuŵa pali kuleka kuzgoka kwakupereŵera. Lim et al., 2010
Chifukwa icho kuzgoka kwinu kwaluŵiro chomene kungabisira suzgo
Munthu wangazgoka mwaluŵiro pa viyezgo vinandi kweni nyengo zinyake wangazgoka mwakucedwa chomene. Viyezgo vya kuŵika mahara pa ntchito ya maghanoghano kwa nyengo yitali vili kupangika kuti vipime mikhaliro iyi. Basner na Dinges ŵakasanga kuti kusankha ivyo ukupima kukakhwaskanga chomene umo kuyezga kukumanyira kupereŵera kwa tulo; vipimo vya luŵiro lwa kuzgoka na vya kuleka kuzgoka vikaŵa vyakovwira chomene kuluska kugomezga waka nyengo ya pakati panji avareji ya nyengo yakuzgokera. Basner et al., 2011
Mchezo ufupi wa kuwona ivyo vili pa sikirini ukupima kachoko waka ka mikhaliro iyi. Ndondomeko ya kuyezgira kuzgoka kwambura kusuzga iyo Woods na ŵanyake ŵakayezga mwakupima makora ni kuyezga kunyake, kwa nyengo na umo vipimo vikupangikira vyakupambanako. Avareji yake ni tebulale yayi lakusinthira vimazgoro vya munthu wakapumura na uyo wakasoŵa tulo mu browser yinu. Woods et al., 2015
Kasi chikukhwaskika na vichi?
Vyaka, tulo vya kumasinda na umo vinthu viliri vikupangiska mphambano
Ŵanthu ŵawukirano awo ŵakaŵa mu kafukufuku wa kucepeska tulo kwa nyengo yitali ŵakulongora yayi vyakuŵa vyakupambanapambana pa vyaka panji chilango cha mwanalume panji mwanakazi chilichose. Utali wa nyengo iyo munthu wakhala wakuŵa maso, tulo ta mausiku ghakumasinda, na mtundu wa ntchito ya maghanoghano vyose vikukhwaska kuyaniska uku. Kafukufuku wakusazga wakasanga mphambano pakati pa madera gha maghanoghano; ichi ntchifukwa chinyake icho kumalizga fumbo limoza panji kuzgoka mwaluŵiro kamoza kungalongora yayi kuti kusoŵa tulo kulije kanthu. Van Dongen et al., 2003 Lim et al., 2010
Vipangizo na nyengo yakugwira ntchito ya mapulogiramu navyo vikupangiska kusinthasintha kwa vimazgoro. Kusintha chipangizo chakupereka mazgoro kungasinthaso chiphikiro, nanga tulo visasinthe. Para mukuyaniska mazuŵa mwakudumbiskana waka, gwiriskani ntchito vipangizo vyakuyana ndipo kugomezga chomene yayi mphambano yichoko iyo yawoneka kamoza nga ni vyakukhwaskana na tulo. Anwyl-Irvine et al., 2020
Kasi ni vichi ivyo umoyo ukugomezgera?
Wupu wa ŵakusanda tulo vya ŵalara ukuti ŵanthu ŵalara ŵa vyaka 18–60 ŵakwenera kugona maora ghankhondi na ghaŵiri panji ghanandi nyengo zose, uku ukumanya kuti ŵanthu ŵakupambana. Uwu mbulongozgi wa umoyo wa ŵanthu wose, ni chiŵelengero chakuzomerezgeka cha maora agho munthu wakukhumbikwira kuti waswe rekodi ya nyengo yakuzgokera yayi. Mchezo ufupi ungasimikizgirakoso yayi kuti munthu ngwakwenelera kwendeska galimoto panji kugwira ntchito yakukhwaskana na chitetezo. Watson et al., 2015 Basner et al., 2011
Caffeine yingasintha umo munthu waliri maso na tulo uto tikuza pamanyuma. Kuwona kafukufuku kukasanga kuti nyengo yose ya tulo yakulondezgapo yikachepanga pa avareji, ndipo kafukufuku wakulongozgeka wa mise wakasanga kuti tulo tikusuzgika nanga munthu wangamwa caffeine munandi maora ghanandi pambere wandagone. Palije na limoza mwa masambiro agha ilo likugomezgera kusintha tulo na caffeine kuti browser yipeleke chiphikiro chakukhozga mtima. Gardiner et al., 2023 Drake et al., 2013
Para mukujipima, lembani nyengo yakugona iyo mukaŵa nayo pamoza na vimazgoro vinu ivyo mwapima kanandi, ndipo wonani ubali uliwose nga ni wakusanda waka. Mungajikanizganga yayi kugona mwadala kuti mupange chiyezgo cha pambere na pamanyuma. Kuyaniska kwakovwira kwa sayansi kukufuma ku viyezgo vyakulongozgeka, yayi ku kuwona mchezo umo wayendera makora chomene panji uheni chomene kamoza nga ni nthenda. Lim et al., 2010 Van Dongen et al., 2003
Yezgani chiyezgo chaulere chakuyana na ichi
Chiyezgo cha nyengo yakuzgokera
Gwiriskani ntchito chiyezgo cha nyengo yakuzgokera kuti muwone umo mukuchitira mwakuyana, kweniso luŵiro, mu vinthu vyakuzizipizga ivyo mukuchitira nyengo zose. Gwiliskani ntchito chipangizo na nthowa yakuzgokera yakuyana nyengo zose. Ichi ni chiyezgo cha mu labotale cha kuŵika mahara pa ntchito ya maghanoghano yayi, ndipo chingasimikizgira yayi kuti ndimwe ŵakwenelera kwendeska galimoto, kugwira ntchito ya mashifiti panji ntchito yinyake yakukhwaskana na chitetezo.
Mafumbo ghakawiro
Kasi ningajipulika makora uku luso lwane likuŵa lwakuheni?
Enya. Mu kafukufuku wa kucepeska tulo kwa nyengo yitali, kujipulika tulo twakukwana yayi kukalondezgana yayi chomene na suzgo la ntchito ilo likasazgikiranga. Van Dongen et al., 2003
Usiku umoza uheni ukusazgirako mamilliseconds ghalinga?
Ukaboni uwo wazunulika ukulongora yayi chiŵelengero chimoza chakwenelera waliyose. Mtundu wa ntchito, tulo ta kumasinda, kweniso usange mukupima kuleka kuzgoka panji nyengo ya pakati ya kuzgokera vikusintha zgoro. Lim et al., 2010 Basner et al., 2011
Kasi chiphikiro chaluŵiro chikung'anamura kuti nagona tulo twakukwana?
Yayi. Kuzgoka mwaluŵiro kamoza pa chiyezgo chifupi kukupima yayi kuleka kuŵika mahara pa chinthu kwa nyengo yitali panji kukwana kwa tulo. Basner et al., 2011
Mabuku gha kafukufuku
- Van Dongen et al. (2003). Mtengo uwo ukusazgikira wa kuŵa maso kwa nyengo yitali: umo unandi wa kuŵa maso ukwaskira ntchito za maghanoghano na mikhaliro ya tulo pa kucepeska tulo kwa nyengo yitali na kusoŵa tulo kose.
- Basner et al. (2011). Kusazgirako umo chiyezgo cha kuŵika mahara pa ntchito ya maghanoghano (PVT) chikupimira kupereŵera kwa tulo.
- Lim et al. (2010). Kuwona kusazgika kwa kafukufuku pa umo kusoŵa tulo kwa nyengo yifupi kukukhwaskira vinthu vya maghanoghano.
- Woods et al. (2015). Vinthu ivyo vikukhwaska nyengo yakuzgokera pa chiyezgo chipusu cha kuzgoka.
- Anwyl-Irvine et al. (2020). Kupima mwakwenelera kwa mapulatifomu gha kuyezgera pa intaneti, ma browser gha pa intaneti na vipangizo.
- Watson et al. (2015). Unandi wa tulo wakuphalirika kwa munthu mulara wathanzi: mazgu ghakukolerana gha American Academy of Sleep Medicine na Sleep Research Society.
- Gardiner et al. (2023). Umo caffeine yikukhwaskira tulo uto tukuza pamanyuma: kuweleramo kwa ndondomeko na kusazga kwa kafukufuku.
- Drake et al. (2013). Umo caffeine yikukhwaskira tulo para yamwika maora 0, 3 panji 6 pambere wandagone.
Zunurani peji ili: Kusoŵa tulo kukucedweskeska wuli nyengo yakuzgokera?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/tum/answers/sleep-deprivation-and-reaction-time. CC BY 4.0.
← Sanda mazgoro ghanyake