Bosupi jo bo botlhokwa le dipalo
| Papiso mo tshekatshekong ya dipatlisiso | Phetogo ya palogare e e lekantsweng | 95% confidence interval |
|---|---|---|
| Tekong ya ntlha go ya go ya bobedi | 0.327 | 0.278 go ya go 0.375 |
| Tekong ya ntlha go ya go ya boraro | 0.495 | 0.406 go ya go 0.585 |
| Tekong ya ntlha go ya go ya bone | 0.516 | 0.401 go ya go 0.631 |
Tshedimosetso eno e tswa mo diphethong tsa Table 2. Papiso ya ntlha e ne e akaretsa dithuto di le 122 le batsayakarolo ba le 153,185; dipapiso tse di latelang di ne di akaretsa ditlhopha tse dinnye. Ga di a tshwanela go tsewa jaaka tsela e setlhopha se le sengwe se ithutileng ka yone, kgotsa go fopholediwa gore di tla tswelela jalo ka bosakhutleng. Se se lekantsweng ke phetogo ya palogare e e lekantsweng mo ditekong tse di farologaneng tsa tlhaloganyo, e seng ponelopele e e tlhamaletseng ya maduo a gago a a latelang a IQ. Scharfen et al., 2018
Ke eng se se ka tokafalang fa o dira teko gape?
Go tlwaela ditaelo, mefuta ya dipotso, maano le maemo a teko go ka ama tsela e motho a dirang ka yone. Tshekatsheko ya diteko tse di boelediwang e sekaseka dilo tse di ka fetolang diphelelo, ka gonne bogolo jwa koketsego bo ikaegile ka mokgwa le lobaka lo lo fa gare ga diteko. Maduo a a botoka mo lekgetlong la bobedi ga a bontshe gore ke selo sefe se se fetogileng, e bile ga a supe koketsego ya kakaretso ya botlhale. Scharfen et al., 2018
Dipotso tsa dipaterone tsa matrix di bontsha bothata jono: go di rarabolola go tlhoka go lemoga le go kopanya melao. Go itse mofuta wa tiro kgotsa go gakologelwa potso go ka fetola se tekolo ya moragonyana e se lekanyang. Tshekatsheko ya ditsela tsa go akanya ya Carpenter le badirimmogo e bua ka dikopo tseo tsa go akanya, fa tshekatsheko ya Raven yone e gatelela botlhokwa jwa ditlwaelo tse di maleba. Carpenter et al., 1990 Raven, 2000
A nka ntsha selekanyo se se tlhomameng sa tlwaelo?
Nnyaa, palogare ya diphelelo tsa setlhopha ga e neye selekanyo sa kakanyo se se tlhomameng sa motho mongwe. Go dirisa palogare ya setlhopha mo mothong a le mongwe go itlhokomolosa dipharologano tsa diteko, go kopana le tsona le maemo a go di boeletsa. Kaelo ya tiriso ya diteko e batla gore diphelelo di tlhalosiwe go ya ka sediriswa sa mmatota le tiriso ya sona; go ntsha palo e e tlhomameng fela ga go supe gore teko e a ikanyega. International Test Commission, 2001
Ke eng se se e amang?
Lebaka la go nna kelotlhoko fa o fetolela phetogo go nna dintlha tsa IQ
Go atisa phetogo e e lekantsweng ka 15 go ka lebega go le motlhofo, mme tshekatsheko eno e kopanya diphelelo tse di farologaneng tsa tlhaloganyo e bile e dirisa mokgwa wa yona wa go lekanya. Tlwaelo ya IQ ya palogare ya 100 le SD-15 ga e dire gore phetogo nngwe le nngwe e e fitlhelwang mo thutong nngwe le nngwe e tshwane le phetogo ya dintlha tsa IQ tsa motho ka namana. Boloka tekanyo ya phetogo e e dirisitsweng mo patlisisong, o se ka wa itlhamela koketsego e e tlhomameng. Scharfen et al., 2018 Neisser et al., 1996
Pegelo e e tlwaelegileng ya maduo le yone e akaretsa go sa tlhomamang ga selekanyo. Pharologano fa gare ga maduo a mabedi a a begilweng e tshwanetse go tlhalosiwa go ya ka melao ya teko, lobaka le tshedimosetso ya confidence, e seng ka go bapisa maina a maduo fela. Pearson, 2020
A maduo a a tlhomameng a rarabolola bothata?
Go ikanyega ga teko le tlwaelo ke dilo tse di farologaneng. Tiro e ka nna le phetogo e e tlhomameng fa e boelediwa mme maemo a batho a tswelela a tshwana, kgotsa ya bontsha dipharologano tse di sa tlhomamang mo bathong ka bongwe le fa phetogo ya palogare e le e e tlhomameng. Dipatlisiso ka kgogakgogano ya go ikanyega di re gopotsa gore dintlha tseno tsa go lekanya di tshwanetse go tlhatlhobiwa ka go farologana. Hedge et al., 2017
Patlisiso e e atolositsweng ya tlhaloganyo le yone e farologanya dikarolo tsa tiragatso. Setlhopha sa dipotso tsa matrix se se tlwaelegileng ga se lekanye dikarolo tsotlhe tsa go akanya, ka jalo go tokafala mo tirong e le nngwe ga go supe phetogo e e lekanang mo kgakologelong, bokgoning jwa mafoko le go akanyeng. Hampshire et al., 2012
Ke eng se se ka dirwang fa o sala morago kgatelopele?
Kwala diteko tse o setseng o di dirile, mofuta wa teko le lobaka lo lo fa gare ga diteko. Fa teko e ama tshwetso e kgolo, latela melao ya motho yo o e tsamaisang ya go boeletsa teko. Mo metshamekong e e sa tlhomamang, tlhalosa tokafalo jaaka tokafalo mo ditirong tseo, mme o farologanye dipotso tse di boelediwang kgotsa tse o di gakologelwang le tse disha. Seno se boloka bokgoni jo bo tokafetseng bo na le mosola, mme se sa fete se bo bo supang. International Test Commission, 2001 Scharfen et al., 2018
IQ e sa ntse e lekanyediwa go ya ka dingwaga, ka palogare ya 100 mo ditlhopheng tsa dingwaga; go dira teko gape ga go fetole tlwaelo eno. Potso ke gore a maduo a masha a emela bokgoni jo bo batliwang ka boammaaruri mo maemong a teko eo e dirilweng ka one. Neisser et al., 1996 Pearson, 2020
Leka teko ya mahala e e amanang le seno
Teko ya IQ
Leka ditiro tsa mofuta wa IQ fa o batla go di sekaseka, mme o kwale diteko tse o setseng o di dirile fa o bapisa diphelelo. Go kopana le ditiro gape ke karolo ya go tlhalosa maduo. Maduo a a kwa godimo mo motshamekong ga a supe gore botlhale jwa gago ka kakaretso bo oketsegile.
Dipotso tse di tlwaelegileng
Ke tla oketsa dintlha di le kae tsa IQ?
Phetogo ya palogare e e lekantsweng mo ditlhopheng ga e neye koketsego ya dintlha tsa IQ ya motho ka namana e e tlhomameng. Diteko le maemo a go di boeletsa di a farologana. Scharfen et al., 2018
A koketsego e tswelela ka bosakhutleng?
Dipalo tsa diteko tsa moragonyana di tswa mo ditlhopheng tse dinnye, mme ga di letle gore go fopholediwe gore koketsego e tla tswelela ka bosakhutleng. Scharfen et al., 2018
A go gakologelwa dikarabo go dira gore papiso e se tlhole e nna boammaaruri?
Go fetola se maduo a moragonyana a ka se bontshang ka go rarabolola dilo tse disha. Tlhaloso e tshwanetse go akanyetsa gore o setse o kopane le teko le gore e diretswe eng. International Test Commission, 2001
Metswedi
- Neisser et al. (1996). Intelligence: Dilo tse di itsiweng le tse di sa itsiweng..
- Pearson (2020). Pegelo ya Tlhaloso ya WISC-V: Ka ga Maduo.
- International Test Commission (2001). Dikaelo tsa Boditšhabatšhaba tsa Tiriso ya Diteko.
- Raven (2000). Progressive Matrices tsa Raven: Phetogo le go Tlhomama mo Dingwageng le mo Ditso tse di Farologaneng.
- Carpenter et al. (1990). Se teko e le nngwe ya botlhale e se lekanyang: Tlhaloso ya megopolo ka tiragalo ya go akanya mo Tekong ya Raven Progressive Matrices..
- Hampshire et al. (2012). Go kgaoganya dikarolo tsa Botlhale jwa Batho.
- Scharfen et al. (2018). Diphelelo tsa go boeletsa diteko tsa bokgoni jwa tlhaloganyo: Tshekatsheko ya dipatlisiso tse dintsi.
- Hedge et al. (2017). Kgogakgogano ya go ikanyega: Lebaka la go bo ditiro tse di tlhomameng tsa tlhaloganyo di sa supe dipharologano tse di ikanyegang mo bathong ka bongwe.
