Bosupi jo bo botlhokwa le dipalo
| Sekai | Se se fetogang | Se se sa kayeng gore se a direga |
|---|---|---|
| Go kopanya dinomoro tse 12 ka ditlhopha di le 4 tsa dinomoro di le 3 | Tsela e tshedimosetso e emelwang ka yone e nna ka ditlhopha | Mongwe le mongwe a ka gakologelwa tatelano eo |
| Go lemoga paterone e e tlwaelegileng | Kitso e o nang le yone e ka fokotsa se se tlhokegang go tsenya tshedimosetso mo mogopolong | Letshwao lengwe le lengwe le nna mo lefelong la lone le le ikemetseng |
| Kgetsi ya dinomoro tsa 7 go ya go 79 e e ikatisitsweng | Go gakologelwa dinomoro go go ikatisitsweng thata | Bokgoni jwa kakaretso jwa mogopolo o o dirang jwa dilo di le 79 |
Mola wa ntlha ke sekai sa go dira ditlhopha, e seng tekanyo ya bokgoni. Wa boraro ke kgetsi ya ntlha ya ikatiso e kgolo. Mo patlisisong eo, motho yo o neng a tsaya karolo o ne a dirisa kitso ya dinako tsa mabelo le mokgwa o o rulagantsweng wa go busetsa tshedimosetso mo mogopolong. Pampiri gape e bega gore bokgoni joo ga bo a ka jwa fetisediwa fa dilo tse di neng di gakologelwa di fetolwa go nna ditumammogo, mme seno se botlhokwa thata go tlhaloganya maduo a a gakgamatsang a dinomoro. Ericsson et al., 1980
Setlhopha ke eng?
Setlhopha ke tshedimosetso e e tsentsweng mo mogopolong e le selo se le sengwe, mme ga se gore ka metlha ke palo e e tlhomameng ya ditlhaka tse di bonalang. Mosola wa sone o ikaegile ka se moithuti a setseng a se itse le kafa tatelano e rulagantsweng ka teng. Dithuto tsa Miller ka go khutshwafatsa molaetsa le tsa Mathy le Feldman ka go pitlaganya tshedimosetso tsotlhe di bontsha gore dipalo fela tsa dilo di ka timetsa fa popego ya tshedimosetso e farologana. Miller, 1956 Mathy et al., 2012
Tlhaloso ya Cowan ya bokgoni jo bonnye e sekaseka maemo a a lekanyetsang go boeletsa tshedimosetso le kitso ya nako e telele. Motho yo o dirisang ditlhopha tse di nang le bokao mo motshamekong o o tlwaelegileng wa dinomoro ga se gore o dira mo maemong ao a a thibelang. Diphitlhelelo tse pedi ga di tlhoke go ganetsana ka gonne diyuniti tsa tsone le ditsela tse di letleletsweng di farologana. Cowan, 2001
A go baya ka ditlhopha go tshwana le go boeletsa?
Go boeletsa go dira gore tshedimosetso e nne e le teng mo mogopolong; go baya ka ditlhopha go fetola kafa tshedimosetso e emelwang kgotsa e rulagantsweng ka teng. Di ka dirisiwa mmogo, mme ga se tiro e le nngwe. Thiori ya mogopolo o o dirang e kgaoganya go tshola tshedimosetso nakwana le ditiro tse dingwe tsa taolo, gape e kgaoganya se kitso ya nako e telele e se thusang. Baddeley, 2012
Ke eng se se e amang?
O tshwanetse go solofela tokafalo e kana kang?
Maduo a 7 go ya go 79 ke kgetsi e le nngwe e e sa tlwaelegang ya ikatiso e kgolo, e seng palogare ya maduo a kalafi kgotsa thulaganyo ya ikatiso e mongwe le mongwe a ka e latelang. A bontsha gore go rulaganya mo go ithutilweng go ka fetola maduo a tiro thata, mme ga a thuse thata go bolelela pele bokgoni jwa motho bo tla felela kae. Go se nne le tokafalo e e anameng go botlhokwa fela jaaka rekoto eo. Ericsson et al., 1980
Dintlha tsa bokgoni jwa go gakologelwa gape di ikaegile ka molao wa go emisa teko. Mo patlisisong e kgolo ya go reetsa, bokgoni jo bo kwa godimo jo motho a bo fitlheletseng le tekanyo ya setso ya bokgoni jwa go gakologelwa di ne tsa ntsha dipalopalo tse di farologaneng mo bathong ba le bone. Ka jalo, fa o bapisa maano, boloka tsela ya go tlhagisa tshedimosetso le ya go bala maduo di tshwana, go na le go kopanya katlego e le nngwe ya maemo a a kwa godimo le maduo a ntlha a a lekantsweng ka tsela e nngwe. Woods et al., 2010
Ke eng se se utlwalang go leka?
Fa o dira papiso e e sa tlhomamang, swetsa gore a o tla baya dinomoro ka ditlhopha, dirisa leano le le tshwanang mo makgetlong a a ka bapisiwang, mme o kwale phetogo fa o simolola go dirisa mokgwa o mosha. Patlisiso ya go pitlaganya tshedimosetso e tshegetsa botlhokwa jwa popego; ga e tlhomamise gore bogolo bongwe jwa setlhopha bo siametse mongwe le mongwe kgotsa gore mokgwa mongwe wa go gakologelwa o tla thusa tatelano nngwe le nngwe. Mathy et al., 2012
Dirisa tshedimosetso e o sa e tlwaelang fa o batla go bona gore a leano le ka dirisiwa le mo dilong tse dingwe kwa ntle ga sekai se o se tshwaileng ka tlhogo. Patlisiso ya mekgwa ya go lekanya bokgoni jwa go gakologelwa e gatelela gore tsamaiso e tshwanetse go tshwanela bokgoni jo bo lekanngwang. Bokgoni jo bo ithutilweng bo mosola, mme bo tshwanetse go tlhalosiwa e le jone bokgoni joo, e seng go bidiwa koketsego ya bokgoni jwa kakaretso. Conway et al., 2005
Kwa bofelong, ga go na tsela ya go fetolela maduo a dinomoro tse di beilweng ka ditlhopha go nna maemo a n-back kgotsa IQ e e tlhomamisitsweng. Tshekatsheko e e kopantseng patlisiso ya span le n-back e bontsha gore le ditiro tse di nang le leina la mogopolo o o dirang ga di emelane. Redick et al., 2013
Leka teko ya mahala e e amanang le seno
Teko ya go gakologelwa dinomoro
Leka teko ya go gakologelwa dinomoro mme o kwale mokgwa o o dirisang go di baya ka ditlhopha. Fa o bapisa mekgwa, boloka tsela ya go bontsha le melao ya go bala maduo di tshwana. Maduo a a kwa godimo a bontsha go gakologelwa botoka mo maemong ao; ga a netefatse koketsego ya kakaretso ya botlhale.
Dipotso tse di tlwaelegileng
A go baya ka ditlhopha go oketsa palo ya mafelo a mo mogopolong?
Go ka fetola tshedimosetso e e emelwang ke selo se le sengwe. Bosupi ga bo re tlhoke gore palo e e tlhomameng ya mafelo a kakaretso e oketsege ka selekanyo se se tshwanang. Cowan, 2001 Mathy et al., 2012
A ke tla kgona go fitlha kwa dinomorong di le 79?
Maduo a ntlha e ne e le a motho a le mongwe yo o neng a ikatisa thata, e seng maduo a a tlwaelegileng kgotsa tsholofetso. Ericsson et al., 1980
Ke ka ntlha yang fa dinomoro tse ke di tlwaetseng di lebega di le motlhofo?
Kitso e o setseng o na le yone e ka thusa go rulaganya gape tatelano le go e busetsa mo mogopolong. Seno ke sengwe sa dilo tse patlisiso ya go baya ka ditlhopha e di sekasekang. Miller, 1956 Mathy et al., 2012
Metswedi
- Woods et al. (2010). Go tokafatsa tekanyo ya dinomoro tse motho a ka di gakologelwang mo mogopolong wa nakwana wa mafoko.
- Cowan (2001). Palo e e gakgamatsang ya 4 mo mogopolong wa nakwana: Go sekaseka gape bokgoni jwa go boloka dilo mo tlhaloganyong.
- Miller (1956). Palo e e gakgamatsang ya 7, go oketsa kgotsa go fokotsa 2: Melelwane mengwe ya bokgoni jwa rona jwa go dirisa tshedimosetso..
- Baddeley (2012). Mogopolo o o Dirang: Dithiori, Dikai le Dikganetsano.
- Conway et al. (2005). Ditiro tsa go lekanya bokgoni jwa mogopolo o o dirang: Tshekatsheko ya mekgwa le kaelo ya tiriso.
- Redick et al. (2013). Ditekanyo tsa go gakologelwa dilo tse dintsi ka nako e le nngwe le n-back tsa mogopolo o o dirang: Tshekatsheko e e kopantseng dipatlisiso.
- Ericsson et al. (1980). Go Ithuta Bokgoni jwa go Gakologelwa.
- Mathy et al. (2012). Ke eng se se gakgamatsang ka dipalo tse di gakgamatsang? Go baya ka ditlhopha le go pitlaganya tshedimosetso mo mogopolong wa nakwana.