Bosupi jo bo botlhokwa le dipalo
| Sephetho mo tshekatshekong ya batho ba bagolo | Tekanyetso | Tlhaloso e e e beelang melelwane |
|---|---|---|
| Setlhopha se se dirisang thibelo ya Stroop | Hedges' g = 0.12 | Pele ga go baakanya tlhaolele ya go gatisa dipatlisiso |
| Nako ya tshepo ya 95% ya tekanyetso eo | 0.03 go ya go 0.20 | Pharologano e nnye ya ditlhopha fa di kopantswe |
| Tshwetso ka kakaretso morago ga go baakanya tlhaolele | Ga go a tshegediwa molemo ope o o tlhomameng | Ga se bosupi jwa gore batho botlhe ba a tshwana |
Tekanyetso e e malebana le Stroop e mo Tafoleng ya 3. Ke pharologano e e tlhomamisiwang ka tekanyetso, e seng tiragatso e e botoka ka 12% kgotsa kgonagalo ya motho a le mongwe. Phelelo e nnye e e sa baakanngwang ya mo tafoleng le tshwetso ya pampiri e e baakantsweng go ela tlhaolele tlhoko di tshwanetse go lebelelwa mmogo; go tlhopha fela sele e e supang molemo go ka sokamisa se tshekatsheko e se fitlheletseng. Lehtonen et al., 2018
Ke ka ntlha yang fa go ne ga akanyediwa gore go na le molemo?
Go dirisa dipuo di feta nngwe go naya lebaka le le utlwalang la gore go ithutiwe ka taolo ya kakanyo. Mme mekgwa e e ka nnang ya dira jalo e tlhoka bosupi jo bo tlhamaletseng. Patlisiso ya Paap le Greenberg e belaela gore a ditiro dingwe tsa tsamaiso ya mogopolo di ntsha bosupi jo bo utlwanang jwa molemo o le mongwe wa batho ba dipuo pedi, go na le go tsaya gore go di bitsa ka leina le le lengwe go raya gore maduo a tsone a a lekana. Paap et al., 2013
Teko ya Stroop ka boyone e na le dikarolo di le mmalwa. Mafoko, mebala, tsela ya go araba le tekanyetso ya tshimologo e e tlhophilweng tsotlhe di ama pharologano ya maduo. Tshekatsheko ya MacLeod le tshekatsheko ya selekanyo sa kalafi di bontsha lebaka la gore e se ka ya tsewa fela jaaka sediriswa se se lekanyang taolo ya mogopolo e e sa ikaegang ka puo. MacLeod, 1991 Scarpina et al., 2017
A puo ya teko e na le seabe?
Lefoko le le kwadilweng le ka kgoreletsa fela ka ditsela tse le di dirang mo mmuising. Teko ya ntlha e bontsha botlhokwa jwa go araba ka lefoko le motho a le tlwaetseng, mme ditshekatsheko di tlhalosa gore mefuta ya ditiro e a farologana. Seno se tshegetsa gore puo le maemo a go araba di nne di tshwana; mme ga se reye gore go na le ntlha e le nngwe ya go baakanya maduo a batho ba dipuo pedi. Stroop, 1935 MacLeod, 1991
Ke eng se se e amang?
Pharologano ya ditlhopha ga e tlhalose motho a le mongwe
Tota le fa go ne go lemogilwe pharologano e nnye ya ditlhopha, batho ba ne ba sa ntse ba ka nna le maduo a a tshwanang thata, mme seo se ne se ka se tlhalose gore ke eng fa maduo a motho mongwe a fetogile. Patlisiso ya pharologano ya go ikanyega ga selekanyo e bontsha gape gore dipharologano di le dintsi tsa ditiro tse di itsegeng ga di ikanyege thata fa go bewa batho ka maemo go ya ka maduo a bone, go feta kafa diphelelo tsa tsone tse di nonofileng tsa ditekeletso di ka dirang gore go akanyediwe ka teng. Teko e khutshwane ya mo borawuzareng ga e ka ke ya tlhomamisa gore maitemogelo a puo ke one a dirileng gore go nne le phelelo eo. Hedge et al., 2017
Tshekatsheko ya batho ba bagolo ga e tlhomamise melao ya maduo a Stroop ya batho ba ba buang dipuo pedi e e dirang mo dingwageng tsotlhe kgotsa e e farologanyang bong. Ga go a tshwanela go akaretsa tshwetso ya yone ka bonako mo baneng, mo dipuong tsotlhe tse pedi kgotsa mo ditlhalosong tsotlhe tsa maitemogelo a go bua dipuo pedi. Setlhopha se sele se tlhoka bosupi jwa sone jo bo tshwanetseng. Lehtonen et al., 2018
Ke ka ntlha yang fa selekanyo le go baakanya di le botlhokwa?
Nako ya borawuzara e farologana go ya ka didiriswa, mme go naya maduo a Stroop go a farologana go ya ka mofuta wa teko. Patlisiso ya tshekatsheko ya dipalo ya kalafi e bontsha kafa mokgwa wa go lekanya kgoreletso o ka fetolang bogolo jo bo bonalang jwa diphelelo tsa ditlhopha. Eno ke tlhagiso ka selekanyo ka kakaretso, ga se bosupi jwa gore go bua dipuo pedi ke bolwetse jo bo alafiwang. Anwyl-Irvine et al., 2020 Lansbergen et al., 2007
O ka fitlhelela tshwetso efe e e utlwalang ka go e leka?
Dirisa teko eno go itemogela tshedimosetso ya lefoko le mmala tse di thulanang. Fa o bapisa ditekong tsa gago, boloka puo, sediriswa, tsela ya go araba le mokgwa wa go bala maduo di tshwana. Lebelela diphoso mmogo le dinako tsa go araba, mme o tile go tsaya phetogo e le bosupi jwa molemo o mogolo wa go bua dipuo pedi. Scarpina et al., 2017 Hedge et al., 2017
Bosupi ga bo ganetse go ithuta dipuo, e bile ga bo solofetse gore go dira jalo go tla tokafatsa bokgoni jwa mogopolo. Bo araba potso e e tlhaolotsweng go feta: dibuka tsa dipatlisiso tsa batho ba bagolo tse di umakilweng ga di neye tshegetso e e nonofileng ya molemo wa kakaretso mo tsamaisong ya mogopolo fa go setse go akareditswe tlhaolele ya go gatisa dipatlisiso. Bokgoni jo bo rileng jwa puo le mosola wa go buisana ka puo e nngwe ke diphelelo tse dingwe tse di farologaneng. Lehtonen et al., 2018 Paap et al., 2013
Leka teko ya mahala e e amanang le seno
Teko ya Stroop
Leka teko ya Stroop ka puo e o e tlhaloganyang, mme o nne o dirisa puo eo fa o sala morago maduo. Teko eno ga e ka ke ya tlhomamisa gore hisitori ya gago ya dipuo e dirile gore o nne le maduo ao kgotsa ya baya molemo wa tlhaloganyo wa batho ba dipuo pedi.
Dipotso tse di tlwaelegileng
A g = 0.12 e raya gore go botoka ka 12%?
Nnyaa. Ke pharologano ya palogare e e beilweng ka tekanyetso, mme tekanyetso eno e dirilwe pele ga go baakanya tlhaolele. Lehtonen et al., 2018
A tshekatsheko e supa gore ga go na motho ope wa dipuo pedi yo o solegelwang molemo?
Nnyaa. Go tlhoka bosupi jo bo nonofileng jwa palogare ga go reye gore motho mongwe le mongwe kgotsa seemo sengwe le sengwe se a tshwana. Lehtonen et al., 2018
A maduo a me a ka senola gore a ke bua dipuo pedi tota?
Nnyaa. Tiragatso ya Stroop ga se mokgwa wa go baya batho mo ditlhopheng go ya ka hisitori ya puo kgotsa teko e e tlhomamisitsweng ya go bua dipuo pedi. MacLeod, 1991 Scarpina et al., 2017
Metswedi
- Lehtonen et al. (2018). A go bua dipuo pedi go amana le bokgoni jo bo tokafetseng jwa tsamaiso ya mogopolo mo bathong ba bagolo? Tshekatsheko ya dipatlisiso e e dirisang mokgwa wa tshekatsheko ya dipalo..
- Paap et al. (2013). Ga go na bosupi jo bo utlwanang jwa molemo wa go bua dipuo pedi mo tirisong ya tsamaiso ya mogopolo.
- MacLeod (1991). Dingwaga di le masome a matlhano tsa dipatlisiso ka phelelo ya Stroop: Tshekatsheko e e kopanyang dipatlisiso.
- Scarpina et al. (2017). Teko ya Mmala le Lefoko ya Stroop.
- Stroop (1935). Dipatlisisong tsa kgoreletso mo go arabeleng ka mafoko ka tatelano.
- Hedge et al. (2017). Pharologano ya go ikanyega: Lebaka la go bo ditiro tse di nonofileng tsa tlhaloganyo di sa neye dipharologano tsa batho ka bongwe tse di ikanyegang.
- Anwyl-Irvine et al. (2020). Go nepahala le go tlhomama ga dipolanete tsa ditekeletso tsa inthanete, diborawuzara tsa wepe le didiriswa.
- Lansbergen et al. (2007). Kgoreletso ya Stroop le bothata jwa tlhokomelo le go tlhoka boiketlo: Tshekatsheko le tshekatsheko ya dipalo.
