Tlolela kwa diteng

Go gakologelwa le go tsepamisa mogopolo

A go gakologelwa dinomoro tse di utlwilweng go tshwana le go gakologelwa dinomoro tse di bonweng?

Nnyaa: go utlwa dinomoro di tla ka bongwe ka bongwe le go bona nomoro mo sekirining ke ditsela tse di farologaneng, ka jalo ga go na tsela e e tlhomamisitsweng ya go fetolela maduo a nomoro nngwe go a nngwe. Ka sekai, palogare ya 6.35-digit ya go boeletsa pele e e gatisitsweng mo patlisisong e kgolo e kaya tekanyo ya go utlwa, e e dirisang molao wa go emisa, e seng motshameko wa go bona dinomoro tse di feletseng. Woods et al., 2010

Itekole
Dikarata tsa go gakologelwa tse di thadilweng ka dikhutlo tse di kgolokwe, di bapile le buka le dikgologolwane tse pududu.

Ka setlhopha sa HelibrainE tlhatlhobilwe la bofelo

Bosupi jo bo botlhokwa le dipalo

KaroloPatlisiso ya go gakologelwa dinomoro tse di utlwilwengMotshameko wa go bona nomoro e e feletseng
Tshedimosetso e e newangDinomoro tse di buiwang, di newa ka tatelanoDinomoro tse di bonwang mo sekirining
Ditšhono tsa go di rulaganya ka ditlhophaDi ikaegile ka nako ya puo le leanoGo ka dirisiwa go rulaganya ka ditlhopha go ya ka fa di bonalang ka teng
Tlhaloso ya maduoE tlhoka melao ya patlisiso eo ya go gopola le go emisaE tlhoka melao ya motshameko oo
Go fetolela maduo ka tlhamalaloGa go a tlhomamisiwaGa go a tlhomamisiwa

Patlisiso ya go utlwa dinomoro e ne e akaretsa batho ba bagolo ba 763 ba ba tswang mo setšhabeng, ba dingwaga di le 18–65. Palogare ya setso ya go boeletsa pele e ne e le 6.35, mme palogare ya palo e kgolo go gaisa e e fitlheletsweng mo tekong e e tletseng go feta e ne e le 6.77. Pharologano eno ya patlisiso eo fela e bontsha lebaka la go bo palogare e e gatisitsweng e tshwanetse go akaretsa tlhaloso ya ka fa maduo a balwang ka teng. Woods et al., 2010

Lebaka la go bo go fetola tsela ya go tlhagisa tshedimosetso go fetola tiro

Dikgopolo tsa memori e e berekang di farologanya ditsamaiso tsa go emela tshedimosetso le tsa go e laola, go akaretsa dikarolo tsa puo le tsa pono-sebaka. Dinomoro tse di kwadilweng le tsone di ka fetolelwa mo puong, ka jalo pharologano ga e motlhofo jaaka go bitsa nngwe memori ya pono e e itshekileng mme e nngwe memori ya kutlo e e itshekileng. Tsela e tshedimosetso e tlhagisiwang ka yone le se motho a se dirang ka yone tsotlhe di botlhokwa. Baddeley, 2012

Go bona tatelano yotlhe ka nako e le nngwe go ka dira gore popego ya yone e bonale, mme seo sa thusa go e rulaganya ka ditlhopha. Dipatlisiso tsa go rulaganya ka ditlhopha di sekaseka gore ditselana tse di boeletsang di fokotsa boleele jwa tatelano jang; molemo o o tlhagang o amana le popego e e bolokilweng mo mogopolong, e seng palo fela ya matshwao. Letlha kgotsa paterone e e tlwaelegileng mo ponong e ka gopolwa ka tsela e e farologaneng le dinomoro tse di sa amaneng. Mathy et al., 2012 Miller, 1956

A maduo a a kwa godimo a pono a bontsha gore memori e nonofile?

A bontsha seo fela mo tirong le mo maemong a a lekilweng. Papiso gape e fetola lobaka lwa go bona tshedimosetso, ditšhono tsa go boeletsa, mokgwa wa go araba le melao ya go emisa. Dipatlisiso tsa mokgwa wa go lekanya bokgoni jwa go gopola di gatelela gore dintlha tseno di ama tekanyo. Maduo a a botoka mo mofuteng o mongwe ga a reye gore motho o tla dira botoka mo ditirong tsotlhe tsa memori e e berekang. Conway et al., 2005

Ke eng se se e amang?

Lebaka la go bo bokgoni jwa memori jo bo gatisitsweng bo ka bonala bo sa dumalane

Tlhaloso ya Cowan ya bokgoni jo bo lekanyeditsweng e bua ka ditlhopha tsa tshedimosetso mo maemong a a diretsweng go fokotsa go boeletsa le se se tlisiwang ke memori ya lobaka lo loleele. Go gopola dinomoro ka tsela e e tlwaelegileng go ka solegelwa molemo ke ditsamaiso tseo. Ka jalo, go bapisa fopholetso ya ditlhopha le palo ya dinomoro tse di sa rulaganngwang ka ditlhopha go kopanya diyuniti tse di farologaneng le dithibelo tsa diteko tse di farologaneng. Cowan, 2001

Go ikatisa ka mokgwa o o tseneletseng wa go gopola go naya sekai se se gakgamatsang: motho yo o neng a ikatisitse o ne a ithuta go gopola megala e meleele thata ya dinomoro ka kitso e e rulagantsweng, mme bokgoni joo ga bo a ka jwa fetela ka tsela e e tshwanang mo tshedimosetsong e nngwe e e sa amaneng. Seo ke bosupi jwa bokgoni jo bo ithutilweng, e seng bosupi jwa gore poloko yotlhe ya lobaka lo lo khutshwane e oketsegile go fitlha mo palong ya dinomoro tse di bontshitsweng. Ericsson et al., 1980

Go tweng ka ditlwaelo tsa dingwaga le bong?

Ditlwaelo di tshwanetse go tsamaisana le mokgwa wa kutlo kgotsa pono, nako, puo, tatelano ya go ntsha dikarabo le mokgwa wa go bala maduo. Setlhopha sa bagolo ba ba neng ba dira teko ya go utlwa ga se neye mokgwa wa go fetolela maduo wa motshameko wa pono wa mo borawusareng o o baakantsweng go ya ka dingwaga kgotsa bong. Go dirisa palogare ya sone mo mefuteng yotlhe ya mo inthaneteng go ka fetola tshupetso e e mosola ya patlisiso go nna maemo a motho ka namana a a tsietsang. Woods et al., 2010 Conway et al., 2005

Tlhokomeliso e e tshwanang e ama le ditiro tse dingwe tsa dinomoro: tshekatsheko ya dipatlisiso tse dintsi e bontsha gore diteko tsa span le tsa n-back di tshwana go se kae fela, e bile ga di ka ke tsa emelana. Ka jalo, maduo a a kwa godimo a go gakologelwa dinomoro tse di bonwang ga a supe maduo a n-back kgotsa tekanyetso ya IQ e e tlhomamisitsweng. Redick et al., 2013

Fa o itebelela, boloka mofuta mongwe le mongwe ka thoko, dirisa nako le melao e e tshwanang ya go araba, mme o kwale gore a o a boeletsa kgotsa o rulaganya tatelano ka ditlhopha. Ditshwetso tseno di dira gore dipapiso tsa gago di tlhaloganyesege botoka, mme ga di tlhame ditlwaelo tse di emelang batho botlhe kgotsa netefatso ya kalafi. Woods et al., 2010 Mathy et al., 2012

Leka teko ya mahala e e amanang le seno

Teko ya go gakologelwa dinomoro

Leka teko ya go gakologelwa dinomoro ka pono mme o tseye maduo a yone e le a tiro eo. Fa gape o dirisa teko ya span ya kutlo, kwala maduo ao ka thoko. Tila go bapisa katlego e telele go gaisa ya mofuta mongwe le palogare kgotsa maduo a go emisa a mofuta o mongwe.

Itekole

Dipotso tse di tlwaelegileng

A maduo a kutlo le a pono a tshwanetse go tshwana?

Metswedi eno ga e tlhomamise gore a tshwanetse go tshwana. Tsela ya go tlhagisa tshedimosetso, leano le mokgwa wa go bala maduo di ka farologana. Woods et al., 2010 Baddeley, 2012

A dinomoro tse di bonwang di ka dirisa memori ya puo?

Ee. Batho ba ka fetolela tshedimosetso e e kwadilweng mo puong; tsela ya go tlhagisa tshedimosetso ga e tlhomamise gore go nna le tsamaiso e le nngwe fela ya memori e e nang le seabe. Baddeley, 2012

A mofuta mongwe ke teko e e botoka ya IQ?

Seo se ka tlhoka netefatso e e tshwanetseng. Maduo a a kwa godimo mo mofuteng o o rileng ga a supe gore motho o botlhale go feta ba bangwe ka kakaretso. Conway et al., 2005

Metswedi

← Sekaseka dikarabo tse dingwe