Ibimenyetso bifatika n’imibare by’ingenzi
| Uburyo bw’igerageza bwo gusobanura | Igihe cyo gusubiza neza | Ibisobanuro |
|---|---|---|
| Ijambo n’ibara rya wino birahuye | 500 ms | Urugero rw’igihe fatizo |
| Ijambo n’ibara rya wino biravuguruzanya | 650 ms | Urugero rw’igihe iyo bidahuye |
| Itandukaniro | 150 ms | Igihe iyo bidahuye ukuyemo igihe iyo bihuye; si umupaka wo gusuzumiraho indwara |
Igerageza rya mbere rya Stroop ryasabaga gusubiza mu magambo, umwe umwe, mu gihe verisiyo zo kuri interineti zishobora gusaba gukanda buto. Ibihe n’amanota byazo ntibigereranywa kimwe. Ubushakashatsi busesengura iyi miterere bugaragaza ko uburyo bw’igerageza, ibipimo fatizo n’amategeko yo kubara bitandukanye cyane; ni yo mpamvu izina Stroop ryonyine ritagaragaza igipimo rusange cy’imibare. Stroop, 1935 Scarpina et al., 2017
Ni iki gitera uku kuvuguruzanya?
Ku muntu usoma neza, ijambo ryanditse rishobora gutuma atekereza igisubizo kitajyanye n’icyo asabwa, nubwo amabwiriza ari ukuvuga ibara rya wino. Isuzuma rya MacLeod risuzuma ibisobanuro bitandukanye by’uku kubangamirana, aho kubihuza n’agace kamwe k’ubwonko cyangwa kubyita gusa kunanirwa kwifata. Uyu mukoro ugerageza ihangana rishingiye ku buryo wateguwe. MacLeod, 1991
Ni ngombwa gutandukanya kubara igihe iyo amagambo avuguruzanya ukuyemo igihe iyo ahuye, no kukuramo igihe iyo ijambo ritagira aho ribogamiye. Ijambo rihuye n’ibara rishobora koroshya igisubizo, bityo guhindura igipimo fatizo bigahindura ibikubiye muri iryo tandukaniro. Isuzuma rikoreshwa mu buvuzi risobanura ko ibisubizo by’ikizamini bigomba gusobanurwa hakurikijwe uburyo bwakoreshejwe n’amategeko yo kubara amanota. Scarpina et al., 2017
Kuki itandukaniro rito ridahita risobanura ko umuntu atekereza neza kurushaho
Amanota y’itandukaniro aterwa n’imiterere y’ibihe byombi agereranywa ndetse n’amakosa yo kubipima. Ubushakashatsi ku kwizerwa kw’ibipimo bugaragaza ko ingaruka zigaragara neza ku mpuzandengo zishobora kubana n’itandukaniro ridapimika neza hagati y’abantu. Itandukaniro rito ridasanzwe mu igerageza rigufi rishobora guterwa n’ihindagurika, guhinduka k’ubunyangamugayo cyangwa itandukaniro ry’igihe fatizo, aho kuba ubushobozi budasanzwe bwo kwifata muri rusange. Hedge et al., 2017
Ni iki kibigiraho ingaruka?
Ni iki gihindura ingano y’ingaruka?
Umubare w’ibisubizo umuntu ahitamo n’uko bihuzwa n’amabwiriza bigira uruhare mu mukoro wo gusubiza. Ubushakashatsi bwa kera ku guhitamo igisubizo bugaragaza ko guhitamo hagati y’ibisubizo byinshi na byo bisaba igihe. Bityo, umukino wa Stroop ukoresha imbeba ya mudasobwa n’ikizamini cyo ku rupapuro gisubizwa mu magambo bitandukana mu bintu birenze uko bigaragara inyuma. Hick, 1952 Scarpina et al., 2017
Igihe cya porogaramu ikoreshwa mu kureba imbuga n’ibikoresho na byo bigira uruhare mu gihe rusange cyo gusubiza. Nubwo kugereranya ibihe ku gikoresho kimwe bishobora gukuraho zimwe mu mpinduka zisangiwe, ibyo ntibyemeza ko amakosa yose y’igihe akurwaho cyangwa ko amanota y’itandukaniro yizewe. Kugira ngo ibyo byemezwe, hakenewe ubushakashatsi ku gihe cy’igerageza no ku bipimo bya psychometrie. Anwyl-Irvine et al., 2020 Hedge et al., 2017
Kubura ibitotsi bishobora kugira ingaruka ku kwita ku kintu, ariko isesengura rusange ry’ubushakashatsi ku kubura ibitotsi rigaragaza ingaruka zitandukanye bitewe n’imikoro n’ibice by’ubushobozi bipimwa. Ntirigaragaza umubare uhamye w’igihe amanota yawe ya Stroop agomba kwiyongeraho nyuma y’ijoro ribi. Irinde gufata ihindagurika risanzwe nk’umwanzuro ku buzima bwawe. Lim et al., 2010
Bite ku kuvuga indimi ebyiri no kwimenyereza?
Isesengura rusange ry’ubushakashatsi ku bantu bakuru bavuga indimi ebyiri ryasanze ibyiza bike byabanje kugaragara mu mikorere rusange y’ubuyobozi bwo mu bwenge bitakomeje kugaragara nyuma yo gukosora ingaruka zo gutangaza ubushakashatsi. Bityo, igisubizo cy’umuntu kuri Stroop ntigishobora kwemeza ko kuvuga indimi ebyiri bimufasha cyangwa bimugiraho ingaruka mbi. Kumenyera ururimi bikomeza kugira uruhare mu gusobanukirwa umukoro w’amagambo, ariko si impamvu yo gushyira umuntu mu cyiciro rusange cy’ubushobozi bwo gutekereza. Lehtonen et al., 2018
Kugira ngo ugereranye ibisubizo byawe, koresha ururimi rumwe, uburyo bumwe bwo gusubiza n’amategeko amwe yo kubara amanota, kandi urebere hamwe ubunyangamugayo n’umuvuduko. Ntukavuge ko itandukaniro rito ari iterambere niba ryatewe no gutinda gusubiza mu gihe fatizo cyangwa no gukora amakosa menshi. Izi ni inama zo kwitondera ibipimo zishingiye ku masuzuma y’ubushakashatsi, si gahunda y’imyitozo yemejwe. Scarpina et al., 2017 Hedge et al., 2017
Icyo ushobora kwitega mu buryo bufatika mu gukina ni ukumenyera uyu mukoro wihariye wo guhangana n’ibisubizo bivuguruzanya. Kuba ugoye cyangwa kubona amanota menshi ntibigaragaza ubwenge, indwara cyangwa inyungu rusange ituruka ku myitozo. MacLeod, 1991 Scarpina et al., 2017
Gerageza ikizamini cy’ubuntu kijyanye n’iki
Ikizamini cya Stroop
Gerageza ikizamini cya Stroop, ukurikize amabwiriza yo kuvuga ibara rya wino kandi urebere hamwe niba wasubije neza n’igihe wakoresheje. Gikoresha uburyo bwacyo bwo gusubiza ukanda buto. Urugero rwa 150 ms rusobanura uko bakuramo ibihe; si amanota ugomba kugeraho.
Ibibazo bikunze kubazwa
Kuki nsoma ijambo ntabitekerejeho?
Ku bantu basoma neza, ijambo ryanditse rishobora guhangana n’igisubizo cy’ibara basabwe gutanga. Isuzuma risobanura uburyo butandukanye bushobora gutera uku kubangamirana. MacLeod, 1991
Ese intego ni ukutagira na gato ukubangamirwa?
Itandukaniro riri hafi ya zeru mu igerageza rigufi si ukuvuga ko ufite amanota meza aranga umuntu byanze bikunze. Igipimo fatizo, ubunyangamugayo n’ukwizerwa kw’ibipimo na byo ni ingenzi. Hedge et al., 2017
Ese nshobora kugereranya ikizamini gisubizwa mu magambo n’igisubizwa ukanda buto?
Uburyo bwo gusubiza n’amategeko yo kubara amanota biratandukanye. Koresha ibipimo fatizo gusa iyo bihuye na verisiyo nyirizina y’ikizamini. Scarpina et al., 2017
Amasoko
- MacLeod (1991). Imyaka mirongo itanu y’ubushakashatsi ku ngaruka za Stroop: Isuzuma rihuza ubushakashatsi..
- Scarpina et al. (2017). Ikizamini cy’amabara n’amagambo cya Stroop.
- Stroop (1935). Ubushakashatsi ku kubangamirana mu bisubizo bitangwa mu magambo bikurikirana..
- Hedge et al. (2017). Ikibazo cyo kwizerwa: Impamvu imikoro y’ubwenge igaragaza ingaruka zikomeye itapima neza itandukaniro hagati y’abantu.
- Hick (1952). Ku muvuduko wo kunguka amakuru.
- Anwyl-Irvine et al. (2020). Ukuri n’ubusobanuro nyabwo by’igihe ku mbuga z’igerageza zo kuri interineti, porogaramu zo kureba imbuga n’ibikoresho.
- Lim et al. (2010). Isesengura rusange ry’ingaruka zo kubura ibitotsi mu gihe gito ku bipimo by’ubwenge..
- Lehtonen et al. (2018). Ese kuvuga indimi ebyiri bifitanye isano no kunoza imikorere y’ubuyobozi bwo mu bwenge ku bantu bakuru? Isuzuma rihuza ibyavuye mu bushakashatsi..