Ibimenyetso bifatika n’imibare by’ingenzi
| Imiterere yapimwe mu isesengura rusange ry’ukwizerwa | Igipimo rusange cy’ibisubizo by’ibizamini bisubiwemo |
|---|---|
| Kuba umuntu akunda kubana n’abandi | 0.851 |
| Kugira urugwiro no kwita ku bandi | 0.778 |
| Kugira umutimanama no kwitwararika | 0.817 |
| Kugira amarangamutima ahindagurika | 0.816 |
| Gukunda kwakira ibitekerezo bishya | 0.810 |
Ibi bipimo byavuye mu mbonerahamwe ya 2, kandi bireba ibizamini byasubiwemo mu gihe kigera ku mezi abiri hakoreshejwe ibikoresho bitandukanye. Abitabiriye bose hamwe bari 14,923. Ibi bipimo bigaragaza uko abantu bakurikirana mu rutonde rw’amanota, ntibigaragaza umubare w’amanota umuntu agomba guhindura cyangwa umupaka utandukanya ihinduka nyaryo n’ikosa mu kizamini cya Helibrain. Gnambs, 2014
Imiterere ihoraho n’imimerere y’igihe runaka bitandukaniye he?
Imiterere ihoraho isobanura imyitwarire umuntu akunze kugaragaza; imimerere y’igihe runaka yo ireba imyitwarire cyangwa ibyo umuntu yiyumvamo mu bihe runaka. Inyigo za Fleeson zakurikiranye abantu mu buzima bwa buri munsi zasanze imyitwarire y’umuntu ihindagurika cyane bitewe n’ibihe, ariko hakaba n’itandukaniro rihoraho mu buryo abantu bitwara muri rusange. Kuba umuntu yagaragaje ubusabane budasanzwe umunsi umwe ntibisaba ko imiterere ye yo gukunda kubana n’abandi ihinduka cyane kandi burundu. Fleeson, 2001
Bityo, ingero ziza mu bitekerezo iyo usubiza ibibazo zishobora kugira uruhare. Isuzuma ry’ukwizerwa rivuga ko ibintu by’igihe gito, nk’uko umuntu yiyumva muri ako kanya n’amarangamutima ye, bishobora kugira ingaruka; riranabitandukanya n’ikosa rituruka ku buryo ibibazo bifitanye isano imbere muri cyo. Itandukaniro rito mu bisubizo by’ibizamini bisubiwemo ntiritubwira icyariteye. Gnambs, 2014
Ese ihinduka ryose riterwa n’urusaku gusa?
Oya. Ubushakashatsi bukurikirana abantu mu gihe kirekire busuzuma ibintu biguma uko biri n’ibihinduka koko, kandi igihe kiri hagati y’ibipimo n’imyaka bigira ingaruka ku buryo ibyo bigaragara. Isuzuma rya Roberts na DelVecchio rireba igereranya ry’ihinduka rikura uko imyaka ishira. Ntirikwiye gukoreshwa mu kwirengagiza ihinduka iryo ari ryo ryose ry’umuntu cyangwa gufata ibizamini bibiri bigufi nk’aho ari ubushakashatsi bumaze imyaka ibarirwa muri za mirongo. Roberts et al., 2000
Ni iki kibigiraho ingaruka?
Guhindura ibibazo bihindura n’ibipimwa
TIPI, BFI-10, BFI-2 n’ibipimo bya IPIP bifashisha ibibazo n’uburyo bwo kubara amanota bitandukanye. Amazina rusange y’imiterere apimwa arasa, ariko imibare iva muri ibyo bizamini ntigomba guhita igereranywa. Bityo, itandukaniro ry’amanota hagati y’imbuga rishobora guterwa no gukoresha ibipimo bitandukanye, aho kuba ihinduka ritunguranye ry’imiterere y’umuntu. Gosling et al., 2003 Rammstedt et al., 2007 Soto et al., 2017 International Personality Item Pool, 2026
Ibipimo bigufi na byo bigabanya urugero rw’ukuri n’ubwoko bw’ibipimwa. Inyandiko ku buryo bugufi bwa BFI-2 isobanura igihe uburyo bw’ibibazo 30 n’ibibazo 15 bukwiriye gukoreshwa, ikanaburira ko uburyo bugufi kurusha ubundi budatanga amakuru ahagije yo gusobanura mu buryo burambuye uduce tugize imiterere. Itandukaniro rito risaba kwitonderwa cyane cyane iyo amanota ashingiye ku makuru make. Soto et al., 2017
Amanota ari hagati ya 0 na 100 asobanura iki?
Mu kizamini gifitanye isano na IPIP, igisubizo kigaragaza amanota yawe amaze kugereranywa hagati y’agaciro gake cyane n’agaciro kanini cyane. Si umwanya ugaragaza uko uhagaze ugereranyije n’abandi bantu, kandi si ijanisha ry’imiterere ufite. Umwanya umwe ku gipimo fatizo ushobora guhagarara mu buryo butandukanye ugereranyije n’abandi, bitewe n’ibindi bibazo byakoreshejwe cyangwa itsinda ryifashishijwe mu kugereranya. International Personality Item Pool, 2026 International Test Commission, 2001
Wakora iki kugira ngo ugereranye ibisubizo mu buryo bwumvikana kurushaho?
Koresha ibibazo, ururimi, amabwiriza n’uburyo bwo kubara amanota bimwe, kandi usubize utekereza ku myitwarire usanzwe ugira aho kugerageza kongera gutanga igisubizo nk’icyo watanze ubushize. Zirikana uko ibintu byari bimeze igihe wakoraga ikizamini. Ibi ni uburyo bwo gusobanura ibisubizo, si uburyo bwemejwe bwo gutuma amanota y’imiterere y’umuntu adahinduka. International Test Commission, 2001 Gnambs, 2014
Niba ihinduka risa n’iry’ingenzi, reba niba rikomeza kugaragara mu bihe bitandukanye no mu gihe, aho kurigereranya n’impamvu runaka ushingiye ku kizamini kimwe cyasubiwemo. Ubushakashatsi bwavuzwe ntibutanga umubare rusange w’amanota agaragaza ihinduka nyaryo kuri ubu buryo bw’ikizamini bwo kuri interineti. Kugira ngo ibisubizo bisobanurwe mu buryo bufite ingaruka zikomeye, hakenewe ibimenyetso by’ibipimo byihariye byakoreshejwe. Gnambs, 2014 International Test Commission, 2001
Umwanzuro ushingiye ku kuri ni uko ibipimo by’imiterere y’umuntu bishobora kugaragaza ibintu biguma uko biri n’ibihindagurika. Ntitwakagombye guhera ku gitekerezo cy’uko ibisubizo bigomba guhora bisa neza cyangwa bihora bihindagurika. Fleeson, 2001 Roberts et al., 2000
Gerageza ikizamini cy’ubuntu kijyanye n’iki
Ikizamini cy’imiterere y’umuntu y’ibice 5 by’ingenzi
Gerageza ikizamini cy’imiterere y’umuntu y’ibice 5 by’ingenzi nk’uburyo bufite gahunda bwo kwivuga. Nusubira kugikora, gereranya ibizamini by’ibibazo 50 bimwe kandi uzirikane uko ibintu byari bimeze. Guhinduka kw’amanota si ibisubizo by’isuzuma ry’indwara, kandi ntibyemeza ko imiterere yawe y’ingenzi yahindutse.
Ibibazo bikunze kubazwa
Ese nkwiriye kwitega ko ibisubizo bihora bisa neza neza?
Oya. Ibisubizo by’ibizamini bisubiwemo mu gihe gito birashobora kwizerwa ku rugero runini ariko ntibihura neza rwose, kandi ibyo biratandukana bitewe n’igikoresho n’imiterere ipimwa. Gnambs, 2014
Ese nshobora kugereranya amanota yavuye ku mbuga ebyiri?
Wabigereranya gusa niba ibibazo byakoreshejwe, uburyo bwo kubara amanota n’ibipimo bifashishijwe mu kugereranya bibyemerera. Kuba amazina y’imiterere asa ntibihagije. International Test Commission, 2001
Ese uko niyumvaga umunsi umwe ni byo bisobanura igisubizo gishya?
Birashobora kugira uruhare, ariko itandukaniro rimwe ry’amanota ntirigaragaza icyariteye. Ibintu by’igihe gito bigomba gutandukanywa n’imimerere imara igihe kirekire. Gnambs, 2014 Fleeson, 2001
Amasoko
- Gosling et al. (2003). Igipimo kigufi cyane cy’imiterere itanu y’ingenzi y’umuntu.
- Rammstedt et al. (2007). Gupima imiterere y’umuntu mu munota umwe cyangwa munsi yawo: uburyo bugufi bw’ibibazo 10 bwa Big Five Inventory mu Cyongereza no mu Kidage.
- Soto et al. (2017). Big Five Inventory ikurikira (BFI-2): Gukora no gusuzuma urugero rw’imitere y’umuntu rufite inzego 15 kugira ngo rwagure ibipimwa, rwongere ukuri kandi rufashe guhanura.
- Soto et al. (2017). Uburyo bugufi n’ubugufi cyane bwa Big Five Inventory–2: BFI-2-S na BFI-2-XS.
- Gnambs (2014). Isesengura rusange ry’ibipimo by’ukwizerwa (ibipimo by’ukwizerwa bw’ibizamini bisubiwemo) by’ibipimo by’imiterere itanu y’ingenzi.
- Fleeson (2001). Kwerekeza ku gusobanukirwa imiterere y’umuntu ku buryo buhuza imiterere n’imikorere: Imiterere ihoraho nk’ikwirakwira ry’imimerere.
- Roberts et al. (2000). Uko imiterere y’umuntu iguma mu rutonde kuva mu bwana kugeza mu zabukuru: Isuzuma rishingiye ku mibare ry’inyigo zikurikirana abantu mu gihe kirekire.
- International Test Commission (2001). Amabwiriza mpuzamahanga yo gukoresha ibizamini.
- International Personality Item Pool (2026). Ibipimo bya IPIP Big Five bifite ibibazo 50: urufunguzo rwo kubara amanota n’ukwizerwa.
