Jya ku bikubiye muri paji

Igihe cyo kugira icyo ukora n’umuvuduko

Ni igerageza ringana iki rituma ikizamini cy’igihe cyo kugira icyo ukora cyizerwa?

Nta mubare w’igerageza rusange utuma amanota yose y’igihe cyo kugira icyo ukora yizerwa. Ubushakashatsi bunini bwapimye igikorwa cyoroshye cyo kugira icyo ukora bwakoresheje igerageza 20 zo kwimenyereza n’igerageza 120 zo gupima, mu gihe ubushakashatsi ku mbaraga z’ubushakashatsi bwerekana ko umubare ukenewe uterwa n’igikorwa, igipimo n’ikibazo. Woods et al., 2015 Miller, 2023

Isuzume
Isaha yo gupima igihe imeze nk’igishushanyo cy’ubururu iri iruhande rw’igitabo gifunguye.

Byateguwe n’itsinda rya HelibrainByasuzumwe bwa nyuma

Ibimenyetso bifatika n’imibare by’ingenzi

UrugeroUmubareIcyo bigaragaza
Uburyo bwa Woods bwo gupima igikorwa cyoroshyeIgerageza 20 zo kwimenyereza, igerageza 120 zo gupimaUburyo bumwe bwatangajwe, si umubare muto rusange
Urugero rw’ibarura ry’igerageza ryigengaIgerageza zikubye inshuro 4Bigabanya ikosa risanzwe ho kimwe cya kabiri iyo ihindagurika rigumye ari rimwe
Ubushakashatsi bwa kera ku kwizerwaIgerageza 18 z’igikorwa cyoroshye, igerageza 30 z’amahitamo abiriByari bihagije mu mimerere yihariye y’ubwo bushakashatsi

Imibare yo mu bushakashatsi bwa kera yavuye kuri Hamsher na Benton, kandi incamake yabwo igarukira ku mimerere y’ubwo bushakashatsi. Ntigomba gufatwa nk’itegeko ryemeza ko umukino wo kuri mushakisha wo muri iki gihe wizewe. Kwizerwa bireba niba igipimo gisobanuwe gishobora kongera kuboneka; imbaraga zo kumenya ingaruka zo zireba amahirwe yo kubona ingaruka isobanuwe. Ibyo bibazo bifitanye isano ariko biratandukanye. de S. Hamsher et al., 1977 Miller, 2023

Impamvu gusubiramo igikorwa kimwe bifasha

Iyo igerageza ryose ryaba ryigenga kandi ihindagurika ntirihinduke, ikosa risanzwe ry’impuzandengo ryangana n’ihindagurika ry’igerageza rigabanyijwe n’imizi ya kare y’umubare w’igerageza. Urugero rwo gukuba inshuro enye rukomoka kuri iryo bara. Igerageza ryo mu buzima busanzwe rishobora kutuzuza ibyo bitekerezo kuko abantu biga, bananirwa cyangwa bagahindura uburyo bakoresha. Bityo, ibara ry’umubare w’igerageza ni icyitegererezo, si isezerano ry’uko amanota y’umuntu azahora atajegajega. Miller, 2023

Isesengura ryo muri iki gihe ku mubare w’igerageza rinerekana ko ingaruka zishobora guhinduka uko umuntu amenyera. Igerageza nyinshi ntiziba gusa ari kopi nyinshi z’igerageza rya mbere ridahinduka. Igishushanyo cy’ubushakashatsi kigomba guhitamo igipimo no kuzirikana uko igikorwa gihinduka mu gihe cy’isomo. Miller, 2023

Ni ubuhe bwoko bwo kwizerwa ushaka?

Guhorana amanota amwe mu isuzuma rimwe bitandukanye no kuyahorana mu minsi itandukanye cyangwa guhora urutonde rw’abantu rumeze kimwe. Ubushakashatsi ku kibazo cyo kwizerwa bwerekana ko ibikorwa bishobora kugaragaza neza ingaruka z’itsinda, ariko ntibipime neza itandukaniro hagati y’abantu. Ingaruka nini y’impuzandengo mu kizamini cya Stroop cyangwa mu gihe cyo kugira icyo ukora ntihita ituma amanota y’igihe gito akwiriye gukoreshwa mu kugena umwanya umuntu ariho mu ijanisha. Hedge et al., 2017

Ni iki kibigiraho ingaruka?

Impuzandengo, agaciro ko hagati n’agaciro gato cyane bisubiza ibibazo bitandukanye

Igisubizo cyihuta kurusha ibindi gipima ikindi kintu kiranga imikorere ugereranyije n’impuzandengo. Kigira ingaruka cyane ku mubare w’amahirwe umuntu ahabwa. Ibisubizo bitinda cyane bishobora kuzamura impuzandengo, mu gihe kubikuramo nta tegeko ryabanje kugenwa bishobora kubogamisha igisubizo. Ubushakashatsi ku bisubizo bitinda cyane mu gupima igihe cyo kugira icyo ukora butuma ari ngombwa kudahindura amategeko yo gutanga amanota mbere yo kugereranya amasuzuma. Ratcliff, 1993

Ubushakashatsi ku bitotsi bugaragaza impamvu guhitamo igipimo ari ingenzi: abashakashatsi bakoresha ikizamini cyo gukomeza kuba maso no kugira icyo ukora batandukanya ibisubizo bitinda n’ibitagaragaza icyo umuntu yakoze, bakabigereranya n’incamake y’igihe cyo kugira icyo ukora. Ntidukwiye gufata ko umukino w’igihe gito utanga igisubizo cyiza muri byinshi upima intege nke ziterwa no kubura ibitotsi kimwe n’ikizamini kirekire cyo gukomeza kuba maso. Basner et al., 2011

Ni iki gihindura umubare w’igerageza usa n’ukenewe?

Guhindagurika kw’igihe gupimwa n’igikoresho byongera ihindagurika, naho gutinda kudahinduka kw’igikoresho kongera kubogama. Igerageza nyinshi zishobora gufasha ku gihindagurika kwa mbere ariko ntizikuraho gutinda kwa kabiri binyuze mu guhuza igikoresho n’igipimo nyacyo. Isuzuma ry’ibihe n’ibisubizo byo guhuza ibikoresho n’igipimo muri laboratwari byombi bishyigikira gutandukanya izo nkomoko z’amakosa. Anwyl-Irvine et al., 2020 Bridges et al., 2020 Woods et al., 2015

Niba ukurikirana uko uhinduka mu buryo butari ubw’ubushakashatsi, hitamo uburyo bworoshye gukurikiza, ukoreshe umubare umwe w’amahirwe buri gihe, kandi wandike ibisubizo byose warangije aho kwandika gusa ibyiza kurusha ibindi. Fata ibi nk’uburyo bwo kugereranya, si amabwiriza yemejwe agena umubare muto wihariye. Niba ushaka kumenya umwanya ugereranyije n’abandi mu ijanisha ry’ubushakashatsi, igikorwa gikenera itsinda ry’abantu bahagarariye abo kigenewe, ibipimo byerekana kwizerwa ndetse n’igerageza rihagije. Hedge et al., 2017 Miller, 2023

Imyaka, kwitegura n’ibitotsi na byo bishobora guhindura imikorere mu isuzuma cyangwa hagati y’amasuzuma. Kugumana imimerere isa uko bishoboka bituma kugereranya byumvikana kurushaho, ariko nta rwego na rumwe rwo kugenzura imimerere ruhindura igisubizo cyo kuri mushakisha isuzuma rya muganga. Woods et al., 2015 Basner et al., 2011

Gerageza ikizamini cy’ubuntu kijyanye n’iki

Ikizamini cy’igihe cyo kugira icyo ukora

Kora ikizamini cy’igihe cyo kugira icyo ukora ukoresheje amabwiriza n’uburyo bwo kwinjiza amakuru bimwe buri gihe. Igisubizo cyacyo kigufi gifasha kumenya icyo iki gikorwa kimeze. Uburyo bw’ubushakashatsi bwakoresheje igerageza 120 ni amakuru ajyanye no gupima; si amabwiriza yo gusubiramo uyu mukino kugeza ugeze ku manota runaka.

Isuzume

Ibibazo bikunze kubazwa

Kugerageza inshuro 5 birahagije?

Ibyo bishobora kwerekana uko igikorwa gikorwa, ariko kugira ngo bibe byizerwa mu kugereranya umuntu ku giti cye bigomba kugenzurwa. Nta tegeko rivuga ko inshuro 5 zihagije mu bizamini byose byo gupima igihe cyo kugira icyo ukora. Hedge et al., 2017

Nkwiye gukoresha igisubizo cyanjye cyihuta kurusha ibindi?

Yego gusa niba ari cyo gipimo wahisemo gukurikirana. Kongera amahirwe yo kugerageza bihindura amahirwe yo kubona igisubizo cyihuta bidasanzwe. Ratcliff, 1993

Ese amakuru menshi buri gihe atuma ikizamini kiba cyiza?

Oya, si ko buri gihe bigenda. Umubare w’igerageza n’uw’abitabira, kwimenyereza, uburyo bwo gutanga amanota n’ingaruka ziri kwigwa byose birafite uruhare. Miller, 2023

Amasoko

← Shakisha ibindi bisubizo