Jya ku bikubiye muri paji

Amagambo no gusoma

Bifata igihe kingana iki gusoma amagambo 1,000?

Ugereranyije n’umuvuduko wasohowe w’abantu bakuru basoma bucece inyandiko zitari iz’ibihimbano mu Cyongereza, wa 238 WPM, gusoma amagambo 1,000 bifata nk’iminota 4 n’amasegonda 12. Dukoresheje intera ya 175–300 WPM yagaragajwe muri isuzuma ku bantu benshi bakuru, bifata hafi iminota 3 n’amasegonda 20 kugeza ku minota 5 n’amasegonda 43; kwiga no gufata inyandiko bishobora gufata igihe kirenzeho. Brysbaert, 2019

Isuzume (Icyongereza)
Igitabo gifunguye gifite ikintu kizengurutse cy’ubururu kireremba n’agace k’igikinisho cyo guteranya amashusho k’umweru.

Byateguwe n’itsinda rya HelibrainByasuzumwe bwa nyuma

Ibimenyetso bifatika n’imibare by’ingenzi

Uko gusoma bikorwaUmuvuduko wakoreshejweIgihe cyabazwe cyo gusoma amagambo 1,000
Impuzandengo y’isuzuma ku gusoma bucece inyandiko zitari iz’ibihimbano238 WPM4 min 12 sec
Impuzandengo y’isuzuma ku gusoma bucece inyandiko z’ibihimbano260 WPM3 min 51 sec
Impuzandengo y’isuzuma ku gusoma uranguruye183 WPM5 min 28 sec
Umuvuduko w’urugero uri hasi175 WPM5 min 43 sec
Umuvuduko w’urugero uri hejuru300 WPM3 min 20 sec

Ibi bihe byabazwe mu mibare, bizengurutswa ku isegonda rya hafi: umubare w’amagambo ugabanywa na WPM, hanyuma ugakuba na 60. Si ibisanzwe byagaragajwe ku gihe cyo kurangiza gusoma inyandiko runaka y’amagambo 1,000. Isuzuma ry’inkomoko ryakusanyije ubushakashatsi ku muvuduko wo gusoma bwakoresheje inyandiko n’uburyo bwinshi; impuzandengo yo mu Cyongereza itanga intangiriro ifasha gutegura igihe. Brysbaert, 2019

Gusoma inyandiko ntibihwanye no kuyiga

Igihe gisanzwe cyo gusoma cyagereranyijwe muri iryo suzuma ntigikwiye gufatwa nk’igihe ntarengwa gihoraho cyo kwiga, kugenzura ingingo cyangwa kwandika inyandiko. Ibyo bikorwa bisaba kongera gutekereza ku byo wasomye no kubisubiramo. Ubushakashatsi ku ngendo z’amaso bugaragaza ko gusubira inyuma no guhagarara ku magambo mu bihe bitandukanye ari ibisanzwe mu gusoma byimbitse, aho kuba igihe gipfushijwe ubusa kigomba buri gihe kugabanywa. Rayner, 1998 CLIFTON et al., 2015

Ubushakashatsi bwabuzaga gusubira gusoma mu buryo bufasha bwagaragaje ko gusobanukirwa byagabanutse igihe ubwo buryo bwakoreshwaga. Ibi bishyigikira gutandukanya kunyura mu nyandiko no kuyumva, aho gupima intsinzi gusa ukurikije uko umuntu ageze ku ijambo rya nyuma vuba. Schotter et al., 2014

Byagenda bite iyo inyandiko utayimenyereye cyangwa iri mu rundi rurimi?

Gusoma ururimi rwa kabiri biterwa n’ubumenyi urufite n’uko warukoresheje. Ubushakashatsi ku ngaruka z’uko amagambo akoreshwa kenshi bwerekana ko kumenyera ururimi bihindura uburemere bwo kurusoma. Ubumenyi bw’amagambo na bwo bugena igice cy’inyandiko ushobora gusobanukirwa, bityo amagambo angana ashobora gusaba abasomyi batandukanye imbaraga zitandukanye cyane. Whitford et al., 2012 Nation, 2006 Brysbaert et al., 2016

Ni iki kibigiraho ingaruka?

Ese imyaka n’igitsina bituma hakenerwa igihe gitandukanye?

Isuzuma rigaragaza ko abana, abantu bakuru bageze mu zabukuru n’abasoma ururimi rwa kabiri basoma buhoro kurushaho, ariko impuzandengo imwe y’abantu bakuru si igipimo cy’umuvuduko gihindurwa hakurikijwe imyaka ya buri muntu. Ubushakashatsi bwinshi bwakorewe ku bantu bize, akenshi abanyeshuri. Nta mubare w’amasegonda rusange kandi ushingiye ku bimenyetso ushobora kongerwaho ku nyandiko y’amagambo 1,000 bitewe n’igitsina. Brysbaert, 2019

Amagambo ntangana n’ibice by’amakuru mu ndimi zitandukanye. Itandukaniro ry’uburebure bw’amagambo, imiterere y’ururimi n’inyandiko ikoreshwa na byo bituma kugereranya WPM hagati y’indimi bigorana. Umuntu uzi indimi nyinshi akwiriye kugereranya imirimo isa ikozwe mu rurimi rumwe, aho gufata WPM iri hasi nk’ikimenyetso cy’ubushobozi rusange buri hasi. Brysbaert, 2019 CLIFTON et al., 2015

Ni iki cyatuma ikigereranyo kiba ingirakamaro kurushaho?

Fata igihe usoma inyandiko utamenyereye ifite urugero rw’ingorabahizi rusa, hanyuma urebe ibyo wasobanukiwe. Umuvuduko wawe ku murimo ugereranywa n’uwo ushaka gukora ushobora gufasha gutegura igihe kurusha impuzandengo y’abantu benshi, nubwo urugero rumwe rugufi rukomeza kugira ihindagurika. Tandukanya igihe cyo gusoma gusa n’igihe cy’akaruhuko, gushyiraho ibimenyetso no gufata inyandiko. Iki ni ikigereranyo cyo gufasha gutegura, si isuzuma ryemejwe ryo gupima indwara. Brysbaert, 2019

Isuzuma ry’ubushakashatsi ku gusoma vuba ryasanze ko kongera umuvuduko cyane akenshi bigabanya gusobanukirwa; gusoma witegereza gusa ibice by’ingenzi bishobora gufasha ku yindi ntego, ariko ntibihwanye no gusobanukirwa inyandiko yose. Niba intego ari ukumenya aho amakuru ari gusa, gusaka mu nyandiko bishobora kuba byiza. Niba intego ari ukwiga, igihe cy’inyongera cyo kugenzura ibisobanuro gikwiye kubarwa mu kigereranyo. Rayner et al., 2016

Nta bushakashatsi bwavuzwe hano bugaragaza ko umukino cyangwa isaha runaka ituma abasomyi barushaho kugira ubwenge. Icyo umuntu ashobora gupima ni uko yitwaye asoma inyandiko runaka, akurikije amabwiriza runaka, harebwa gusobanukirwa kimwe n’umuvuduko. Rayner et al., 2016 Schotter et al., 2014

Gerageza ikizamini cy’ubuntu kijyanye n’iki

Ikizamini cy’umuvuduko wo gusoma

Gerageza ikizamini cy’umuvuduko wo gusoma ku nyandiko utamenyereye, usubize n’ibibazo biyerekeye. Koresha ibisubizo nk’ikigereranyo cyihariye ku murimo igihe utegura igihe cyo gusoma ibintu bisa. Teganya ukwacyo igihe cyo gufata inyandiko cyangwa kwiga aho kwitega ko ibyo bikorwa byose byarangirira mu gihe cyabazwe cyo gusoma gusa.

Isuzume (Icyongereza)

Ibibazo bikunze kubazwa

Ikoreshwa ry’ibarura ni irihe?

Iminota ingana n’umubare w’amagambo ugabanyijwe n’umubare w’amagambo usomwa mu munota. Kuri 238 WPM, 1,000 igabanyijwe na 238 bingana na hafi iminota 4.20, cyangwa iminota 4 n’amasegonda 12. Brysbaert, 2019

Ese iki kigereranyo kirimo gufata inyandiko?

Oya. Ibarura rireba igihe cyo gusoma ku muvuduko wahisemo; kwiga no gufata inyandiko ni indi mirimo y’inyongera. Brysbaert, 2019

Ese nshobora kugabanya igihe mo kabiri ntatakaje ibyo nsobanukirwa?

Isuzuma ry’ubushakashatsi ku gusoma vuba ntirishyigikira iryo sezerano muri rusange. Kongera umuvuduko cyane akenshi bigabanya gusobanukirwa. Rayner et al., 2016

Amasoko

← Shakisha ibindi bisubizo