Ibimenyetso bifatika n’imibare by’ingenzi
| Ibyavuye mu isesengura ry’abakuze | Ikigereranyo | Icyitonderwa |
|---|---|---|
| Itsinda ryakoze umurimo wo kubuza igisubizo utajyanye n’ibara muri Stroop | Hedges' g = 0.12 | Mbere yo gukosora ingaruka zo gutangaza ubushakashatsi |
| Intera y’icyizere ya 95% kuri icyo gipimo | 0.03 to 0.20 | Itandukaniro rito hagati y’amatsinda, ribazwe rihurijwe hamwe |
| Umwanzuro rusange nyuma yo gukosora ingaruka | Nta nyungu ihamye ishyigikiwe n’ibimenyetso | Ntibivuga ko abantu bose batandukanyeho ubusa |
Ikigereranyo cyihariye cya Stroop kiri mu mbonerahamwe ya 3. Ni itandukaniro ryapimwe ku gipimo kimwe, si uko umuntu yakoze neza kurushaho ku kigero cya 12% cyangwa ngo kigaragaze amahirwe y’umuntu ku giti cye. Ibyavuye ku ngaruka nto itarakosorwa iri mu mbonerahamwe bigomba gusomwa hamwe n’umwanzuro w’inyandiko wakosowe hagendewe ku kubogama; guhitamo gusa umubare mwiza byagoreka isesengura. Lehtonen et al., 2018
Kuki higeze gutekerezwa ko hari inyungu?
Gukoresha indimi zirenze imwe bitanga impamvu yumvikana yo kwiga uburyo umuntu agenzura imitekerereze. Ariko uburyo bushobora kubaho bugomba gushyigikirwa n’ibimenyetso bitaziguye. Ubushakashatsi bwa Paap na Greenberg bushingiye ku bipimo bwibaza niba imirimo imwe n’imwe yo kugenzura imitekerereze itanga ibimenyetso bihuje by’inyungu imwe yo kuvuga indimi ebyiri, aho gufata ko amanota y’imirimo itandukanye ahwanye kubera gusa ko yahawe izina rimwe. Paap et al., 2013
Ikizamini cya Stroop ubwacyo kigizwe n’ibice byinshi. Amagambo, amabara, uburyo bwo guhuza igisubizo n’ikigereranyo fatizo cyatoranyijwe bigira ingaruka ku itinda ryo gusubiza. Isesengura rya MacLeod n’isuzuma ry’ibipimo bikoreshwa mu buvuzi bigaragaza impamvu kitagomba gufatwa nk’igipima gusa ubushobozi bwo kugenzura imitekerereze butagendera ku rurimi. MacLeod, 1991 Scarpina et al., 2017
Ururimi ikizamini gikozwemo rugira akamaro?
Ijambo ryanditse rishobora kubangamira gusa binyuze mu mikorere rishishikariza mu bwonko bw’urisoma. Ikizamini cy’umwimerere kigaragaza ko igisubizo cyo mu magambo umuntu amenyereye gifite akamaro, kandi isesengura rigaragaza ko uburyo ikizamini gikozwemo butandukanye. Ibi bishyigikira ko ururimi n’uburyo bwo gusubiza bidahindurwa; ariko ntibitanga igipimo kimwe cyo gukosora amanota y’abavuga indimi ebyiri. Stroop, 1935 MacLeod, 1991
Ni iki kibigiraho ingaruka?
Itandukaniro ry’amatsinda ntirisobanura umuntu ku giti cye
N’iyo haba habonetse itandukaniro rito hagati y’amatsinda, amanota y’abantu yakomeza guhuzagurika cyane kandi iryo tandukaniro ntirisobanure impamvu amanota y’umuntu umwe yahindutse. Ubushakashatsi ku kibazo cy’ukwizerwa kw’ibipimo bugaragaza kandi ko itandukaniro rigaragara kenshi mu mirimo gakondo rishobora kutizerwa cyane mu gutondeka abantu ku giti cyabo, nubwo ingaruka zaryo mu bushakashatsi zigaragara neza. Ikizamini kigufi ukoresheje mushakisha ntigishobora kwemeza ubunararibonye bw’ururimi bwateye igisubizo runaka. Hedge et al., 2017
Isesengura ry’abakuze ntiryemeza amahame rusange ya Stroop ku bavuga indimi ebyiri kuri buri kigero cy’imyaka cyangwa kuri buri gitsina. Umwanzuro waryo ntukwiye guhita ugereranywa n’abana, buri rurimi n’urundi cyangwa buri gisobanuro cy’ubunararibonye bwo kuvuga indimi ebyiri. Abantu batandukanye basaba ibimenyetso bibakwiriye. Lehtonen et al., 2018
Impamvu ibipimo no kubikosora ari ingenzi
Igihe ibizamini bifata kuri mushakisha kirahindagurika bitewe n’ibikoresho, kandi uburyo bwo guha amanota ikizamini cya Stroop buratandukana bitewe n’uko cyateguwe. Ubushakashatsi buhuza ibipimo byo mu buvuzi bwerekana ko uburyo bwo gupima ubangamire bushobora guhindura uko ubunini bw’ingaruka hagati y’amatsinda bugaragara. Iyi ni integuza rusange ku bijyanye no gupima, si ikimenyetso cy’uko kuvuga indimi ebyiri ari indwara. Anwyl-Irvine et al., 2020 Lansbergen et al., 2007
Ni iki ushobora kumva mu buryo bufatika ugerageje ikizamini?
Koresha ikizamini kugira ngo wibonere uko amagambo n’amabara bivuguruzanya. Niba ugereranya ibihe wagikoreye, komeza ukoreshe ururimi, igikoresho, uburyo bwo gusubiza n’uburyo bwo guha amanota bimwe. Suzuma umubare w’amakosa hamwe n’igihe cyo gusubiza, kandi wirinde gufata impinduka nk’ikimenyetso cy’inyungu rusange yo kuvuga indimi ebyiri. Scarpina et al., 2017 Hedge et al., 2017
Ibimenyetso ntibirwanya kwiga indimi, kandi nta n’isezerano bitanga ko kwiga izo ndimi bizamura ubushobozi bwo gutekereza. Bisubiza ikibazo kigufi kurushaho: inyandiko z’ubushakashatsi ku bantu bakuru zavuzwe hano ntizishyigikira mu buryo buhamye inyungu rusange mu mikorere y’ubwenge, iyo hakosowe kubogama guterwa no gutangaza ubushakashatsi. Ubumenyi bwihariye mu rurimi n’agaciro ko kuvugana n’abandi mu rundi rurimi ni ibisubizo bitandukanye. Lehtonen et al., 2018 Paap et al., 2013
Gerageza ikizamini cy’ubuntu kijyanye n’iki
Ikizamini cya Stroop
Gerageza ikizamini cya Stroop mu rurimi wumva, kandi ukoreshe urwo rurimi rumwe igihe ukurikirana ibisubizo. Iki kizamini ntigishobora kumenya niba amateka yawe yo gukoresha indimi yarateye amanota wabonye cyangwa ngo kiguhe inyungu yo kuvuga indimi ebyiri mu bwenge.
Ibibazo bikunze kubazwa
Ese g = 0.12 bivuga ko umuntu yakoze neza kurushaho ku kigero cya 12%?
Oya. Ni itandukaniro risanzwe ry’impuzandengo, kandi iki kigereranyo cy’umwihariko cyabonetse mbere yo gukosora kubogama. Lehtonen et al., 2018
Ese isesengura ryemeza ko nta muntu n’umwe uvuga indimi ebyiri ugira inyungu?
Oya. Kutagira ibimenyetso bihamye by’inyungu rusange ntibivuga ko abantu bose cyangwa ibihe byose bisa. Lehtonen et al., 2018
Ese amanota yanjye ashobora kugaragaza niba koko mvuga indimi ebyiri?
Oya. Uko umuntu akora mu kizamini cya Stroop ntibikoreshwa mu gushyira abantu mu byiciro hakurikijwe amateka yabo yo gukoresha indimi, kandi si ikizamini cyemewe cyo kumenya abavuga indimi ebyiri. MacLeod, 1991 Scarpina et al., 2017
Amasoko
- Lehtonen et al. (2018). Ese kuvuga indimi ebyiri bifitanye isano n’ubushobozi burushijeho bwo kugenzura imikorere y’ubwenge mu bantu bakuru? Isesengura rihuza ubushakashatsi..
- Paap et al. (2013). Nta bimenyetso bihuje by’inyungu zo kuvuga indimi ebyiri mu gutunganya imikorere y’ubwenge.
- MacLeod (1991). Imyaka mirongo itanu y’ubushakashatsi ku ngaruka ya Stroop: Isesengura rihuza ibyavuye mu bushakashatsi..
- Scarpina et al. (2017). Ikizamini cy’amabara n’amagambo cya Stroop.
- Stroop (1935). Ubushakashatsi ku kubangamirana mu bisubizo bikurikirana by’amagambo..
- Hedge et al. (2017). Ikibazo cy’ukwizerwa: Impamvu imirimo isuzuma ubwenge igaragaza ingaruka zihamye idatanga itandukaniro ry’abantu ku giti cyabo ryizerwa.
- Anwyl-Irvine et al. (2020). Ubusobanuro nyabwo n’ukuri kw’ibipimo by’imbuga zikorerwaho ubushakashatsi kuri interineti, mushakisha n’ibikoresho.
- Lansbergen et al. (2007). Ubangamire bwa Stroop n’ikibazo cyo kutita hamwe n’imikorere irenze urugero: Isesengura n’isuzuma rihuza ubushakashatsi.