Ivyemezo nyamukuru n'imibare
| Igihe | Insiguro | Imbibe zaco |
|---|---|---|
| Ikimenyetso ca mbere | Ikintu umuntu asabwa guhitamwo canke kuvuga | Amabwirizwa y’igikorwa ni yo asigura ico kimenyetso gisobanura |
| Ikimenyetso ca kabiri kiza haheze hafi ya 200–500 ms | Akenshi biragorana kukivuga | Ico ni igihe cagereranijwe mu bushakashatsi |
| Ikimenyetso gikurikira ubwo nyene | Mu buryo bumwe bumwe, umuntu ashobora kugishobora kurusha ibindi | Igihe ivyo bibaho ntigiteye nk’igihe kimwe gihoraho c’ubwirakabiri |
Ubushakashatsi bwa mbere bwa Raymond na bagenziwe hamwe n’isuzuma ryabwo ryakurikiyeho birasuzuma ukwerekana ibintu vyinshi bikurikirana ningoga: ibintu bikurikirana biraboneka ningoga, ibimenyetso bishakwa bikaba bivanze n’ibidafitaniye isano. Ico gihe kigereranijwe gishingira ku rukurikirane rw’ibintu be n’ico abitabiriye basabwa gukora. Si igihe gisanzwe gipimwa n’umukino uwo ari wo wose wo kwitwararika. Raymond et al., 1992 Dux et al., 2009
Mbega ikintu ca kabiri ntikiboneka na gato?
Ico ubushakashatsi bwerekana ni uko umuntu ashobora kutavuga ikimenyetso ca kabiri mu bihe bimwebimwe. Inyigisho ziratandukanye ku bijanye no guhitamwo ico umuntu yitwararika, kugishikira mu bwenge bwiwe, kukibika mu bwenge bukora n’ibindi bibazo bifitaniye isano. Ayo masuzuma arihweza ubwo bushakashatsi, aho gufata ko ikintu cose umuntu atavuze ari uko ubwenge bw’intango bw’inyiyumvo bwacitse intege. Dux et al., 2009 Martens et al., 2009
Ni co gituma kumenya neza ibimenyetso, igihe bibonekeramwo n’igisabwa kugira ngo umuntu amenye ikimenyetso ca mbere ari ivy’ingenzi. Guhindura amabwirizwa canke ibimenyetso bishobora guhindura ingaruka ziboneka. Hakenewe gusigura igikorwa kugira ngo igihe gipimwe mu milisegonda gishobore gutahurwa. Raymond et al., 1992 Martens et al., 2009
Ubwenge bukora bufitaniye isano gute n’iyi nsiguro?
Guhitamwo no kugumya ikimenyetso ca mbere mu bwenge bishobora kubangamira gutunganya ikintu gica gikurikira. Inyigisho zerekeye ubwenge bukora ziratandukanya ukubika amakuru n’ibikorwa bibigenzura, mu gihe isuzuma rya Cowan rivuga ivyerekeye ubushobozi mu bihe bimwebimwe. Izo nzira zifasha gutegura insiguro; ntizihindura uku kunanirwa kw’ukwitwararika kuba igipimo kiziguye c’ubushobozi bwose bw’umuntu bwo kwibuka. Baddeley, 2012 Cowan, 2001
Ni ibiki bigira ico bihinduye?
Mbega ni co kimwe n’igihe gito co kwitwararika?
Oya. Kugorwa no kuvuga ibimenyetso bibiri biri hafi cane mu gihe kitagera kw’isegonda bitandukanye no kuguma ukora neza mu gihe c’iminota. Ubushakashatsi ku kwitwararika igihe kirekire burasuzuma uguhindagurika kw’ukwitwararika n’amakosa mu gihe, mu gihe ubushakashatsi bw’uku kunanirwa kw’ukwitwararika buhindura ikiringo kiri hagati y’ibintu bibiri. Kuba vyose vyitwa ukwitwararika ntibisigura ko ingero zavyo zishobora gusubirizwa izindi. Esterman et al., 2013 Dux et al., 2009
Isuzuma rusangi ry’ubushakashatsi ku kubura itiro na ryo rirashira mu migwi itandukanye ubushobozi bwinshi bwo kwiyumvira n’ivyavuyemwo. Ikosa mu gikorwa gisaba kwitwararika igihe kirekire ntirishobora guca rifatirwa ku nsiguro y’ibihe vya 200–500 ms; kandi kutabona ikimenyetso kimwe mu biza ningoga ntivyemeza ko umuntu atasinziriye canke afise indwara. Lim et al., 2010
Mbega imyaka n’igitsina vyotanga ibipimo bisanzwe vy’umuntu?
Amasuzuma avuzwe asigura ingaruka zibonwa mu bushakashatsi n’uguhindagurika kw’ukuntu ubushakashatsi butunganijwe; ntatanga urutonde rusange rw’ijanisha ry’ivyo umuntu yokwitega hakurikijwe imyaka n’igitsina mu kigeragezo co kuri Internet. Gushira umuntu ku rugero rw’imyaka y’ukwitwararika hisunzwe ibimenyetso bike atashoboye kubona vyosaba ivyemezo vy’ubushakashatsi ivyo bisoko bitatanga. Martens et al., 2009 Dux et al., 2009
Ukuba igipimo cizewe na vyo ni ikindi kibazo. Ivyavuye mu bushakashatsi bwagutse ku ngorane y’ukwizigirwa vyerekana ko ingaruka y’ubwenge igaragara neza ku rugero rw’umugwi idaca itanga igipimo gihoraho c’itandukaniro hagati y’abantu ku giti cabo. Ikigeragezo kigufi ntigica kiba igipimo co gupima indwara canke kamere y’umuntu. Hedge et al., 2017
None umuntu ashobora gukoresha gute ivyo yavumbuye mu buryo bubereye?
Bikoreshe kugira ngo utahure igituma amakuru yegereje cane ashobora gucikwa n’umuntu naho ariko agerageza kuyitwararika. Ubushakashatsi ntibwerekana itegeko rusange ry’igihe amakuru yokwama atandukanijwe mu buzima bwa misi yose, urutonde rw’imyimenyerezo ruzotanga ivyiza nta kabuza, canke ngo kwinonora mu mukino wo kwitwararika bitume abantu barushiriza kuba abanyabwenge muri rusangi. Ivyo vyosaba ubushakashatsi bwihariye bwerekana ko inyungu ziva ku mukino zikoreshwa no mu bindi bikorwa. Dux et al., 2009 Martens et al., 2009
Mu kugereranya ibikorwa mu buryo butari ubwa gihinga, gumiza umuvuduko w’urukurikirane, ibimenyetso n’ivyo umuntu asabwa kuvuga uko biri, maze usuzume ukuri kw’inyishu aho guhimba igipimo kimwe c’igihe co gukira. Umukino w’ukwitwararika w’ubundi bwoko ukwiye gusigurwa nk’igikorwa gitandukanye. Raymond et al., 1992 Hedge et al., 2017
Gerageza ikigeragezo c'ubuntu kijanye n'iki kibazo
Ikigeragezo c'igihe co kwitwararika
Gerageza ikigeragezo c'igihe co kwitwararika kugira urabe ukuntu umuntu aguma yishura n'amakosa akora. Ico si ikigeragezo c'uku kunanirwa kw'ukwitwararika gikoresha ibimenyetso vyinshi bikurikirana ningoga, rero amanota yaco ntashobora kugereranya ikiringo cawe bwite ca 200–500 ms. Ubushakashatsi busigura ikindi gice gifitaniye isano n'ukwitwararika, bakoresheje igipimo gitandukanye.
Ibibazo bikunda kubazwa
Ivyo biterwa no guhumbisha amaso?
Iryo zina risobanura ingaruka ku kuntu umuntu avuga ibimenyetso biboneka ningoga, si ngombwa ko umuntu ahumbisha amaso ku mubiri. Dux et al., 2009
Vyoba bisigura ko abantu bose bashobora kwitwararika amasegonda 500 gusa?
Oya. Ico kiringo kigereranijwe cerekeye igihe kiri hagati y’ibimenyetso bibiri mu bushakashatsi bumwe, si igihe umuntu ashobora kugumiza ivyiyumviro hamwe. Martens et al., 2009
Umukino usanzwe wo kwitwararika woshobora kugipima?
Igikorwa kibereye gusa, gifise ikiringo gikenewe hagati y’ibimenyetso n’amabwirizwa y’ivyo umuntu asabwa kuvuga, ni co cosuzuma iyo ngaruka. Amanota y’ukwitwararika igihe kirekire apima ikindi kintu. Raymond et al., 1992 Esterman et al., 2013
Amasoko
- Dux et al. (2009). Uku kunanirwa kw’ukwitwararika: Isuzuma ry’ibimenyetso n’inyigisho.
- Martens et al. (2009). Uku kunanirwa kw’ukwitwararika: Kahise, ubu n’akazoza k’ahantu hatabona mu kumenya ibibera.
- Raymond et al. (1992). Guhagarara vy’akanya kw’itunganywa ry’ivyerekanwa mu gikorwa ca RSVP: Uku kunanirwa kw’ukwitwararika?.
- Baddeley (2012). Ubwenge bwo kubika amakuru: Inyigisho, uburyo n’ivyiyumviro bitavugwako rumwe.
- Cowan (2001). Igitigiri c’agatangaza ca 4 mu bwenge bw’igihe gito: Gusubira kwihweza ubushobozi bwo kubika amakuru mu bwenge.
- Esterman et al. (2013). Kwitwararika cane canke kurangara? Gukurikirana ihindagurika ry’ingeso n’ubwonko mu gihe umuntu aguma yitwararika.
- Lim et al. (2010). Isuzuma rusangi ry’ingaruka zo kubura itiro mu gihe gito ku bintu bitandukanye vy’ubwenge..
- Hedge et al. (2017). Ingorane y’ukwizigirwa: Igituma ibikorwa bikomeye vyo gupima ubwenge biterekana neza itandukaniro hagati y’abantu.
Vuga uru rupapuro: Ukunanirwa kw’ukwitwararika kumara akanya ni iki, kandi kumara igihe kingana iki?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/rn/answers/what-is-the-attentional-blink. CC BY 4.0.
← Raba izindi nyishu