Ivyemezo nyamukuru n'imibare
| Ico ubushakashatsi bwatandukanya | Ingano yagereranijwe | Uburyo bwo guharura amanota bwakoreshejwe |
|---|---|---|
| Urwego rwo kubona amashusho make mu bwenge | 3.9% | Amanota yose ya VVIQ 16–32 |
| Kuvuga ko utabona amashusho na gato | 0.8% | Amanota yose ya VVIQ 16 |
| Amashusho make canke adatomoye mu rwego rwo hasi | 3.1% | Amanota yose ya VVIQ 17–32 |
Iyo nyandiko ikoraniriza hamwe ivyegeranyo bibiri vy'abantu 502. Yerekana abantu 39 bari mu rwego rwagutse rwo kubona amashusho make mu bwenge, harimwo n'umunani bari bafise amanota make cane. Iryo tandukaniro rirahambaye kuko insobanuro yagutse yo kubona amashusho make mu bwenge itanga urugero rutandukanye n'urwo gusaba ko umuntu atabona amashusho na gato. Muri ubu buryo bwo gusoma ibiharuro vy'ibibazo, amanota make yerekana amashusho make mu bwenge. Dance et al., 2022
Ibibazo bipima iki?
Ibibazo vya Vividness of Visual Imagery Questionnaire bibaza ku kuntu umuntu yumva amashusho abona mu bwenge. Igikorwa ca mbere ca Marks carashizeho ico gipimo; ubushakashatsi bwakurikiyeho kuri aphantasia buragikoresha bufise uburyo bwo guharura amanota busobanuwe neza. Guhindura uko amanota y'inyishu akurikirana birahindura insobanuro y'amanota yose, rero ntukigere ukoresha urubibe rw'amanota utabanje kuraba neza verisiyo y'ico gipimo. MARKS, 1973 Dance et al., 2022
Kwivugira uko wiyumva biratanga amakuru ku vyo wiboneye, ariko si kimwe no gukora igikorwa gipima ubushobozi bw'ivyiyumviro canke gupima ubwonko ata kindi gihinduwe. Keogh na Pearson bakoresheje uburyo bwo kuraba uko amaso abiri ahiganwa kugira ngo basuzume amashusho yo mu bwenge afitaniye isano n'ivyiyumviro, berekana ko abashakashatsi bashobora kubaza ikibazo kijanye n'ico mu bundi buryo. Igipimo kimwe ntigisubirira ikindi ubwaco. Keogh et al., 2018
Aphantasia yoba isobanura kutagira ubushobozi bwo kwiyumvira?
Nta nsobanuro yagutse nk'iyo ikurikira kuri ivyo. Ubushakashatsi bwihweza ubwoko bumwe bumwe bw'ukubona amashusho mu bwenge, canecane kuyabona ku bushake. Inyandiko za Zeman na bagenziwe hamwe n'isuzuma ryagutse ry'ivyigwa ku mashusho yo mu bwenge biratandukanya urugero rw'ukubona amashusho n'ibindi vyiyumviro vyose, ubuhinga bwo guhanga canke ubumenyi. Umuntu arashobora gutahura no kwiyumvira ivyerekeye ikintu atabanje kuvuga ko abona ishusho itomoye mu bwenge. Zeman et al., 2015 Zeman et al., 2020 Pearson, 2019
Ni ibiki bigira ico bihinduye?
Bite ku kwibuka no ku ndoto?
Dawes na bagenziwe barasigura ukuntu abantu biyumvamwo amashusho yo mu bwenge, ukwibuka n'indoto, mu bantu bavuga ko bafise aphantasia. Ivyo ni ibintu bikunda kugaragara mu migwi y'abantu, ariko abantu baratandukanye cane; si itegeko ko bose barota kimwe canke bagira ingorane zo kwibuka. Uburyo bwo gupima n'uburyo abantu bashizwemwo mu bushakashatsi na vyo birafasha gutahura ivyo bashitseko. Dawes et al., 2020
Ubushakashatsi bwo gushushanya bwa Bainbridge na bagenziwe bwerekanye ko ubushobozi bwo kwibuka ibintu butandukanye n'ubwo kwibuka ahantu n'aho ibintu biri. Ntibishigikira kuvuga ko abantu batabona amashusho mu bwenge badafise ukwibuka ivyo babonye canke ko badashobora gutahura isano riri hagati y'ahantu. Ibice bitandukanye vy'ukwibuka bikwiye gupimwa ukwavyo. Bainbridge et al., 2021
Imyaka n'igitsina vyerekana urugero rw'abafise aphantasia?
Mu bushakashatsi bwakoranirije hamwe amakuru ku rugero rw'abafise aphantasia, ibiharuro vy'abagore n'ivy'abagabo ntivyari bitandukanye ku buryo buboneka mu mibare, hakurikijwe insobanuro zasuzumwe. Ivyo ntibisigura ko bingana neza mu bantu bose. Abantu bari muri ubwo bushakashatsi, imyaka yabo n'urubibe rw'amanota rwatoranijwe, bigabanya aho ivyavuye muri bwo bishobora gukoreshwa; umugwi wo kuri internet wibanda ku mashusho yo mu bwenge woshobora gukoresha ubundi buryo bwo kurondera abitabiriye. Dance et al., 2022
Ni igiki ushobora kumenya koko ukoresheje ikigeragezo co kuri internet?
Ibibazo bishobora kugufasha gusigura amashusho uvuga ko ubona mu bwenge no gutahura amajambo akoreshwa kuri vyo. Ntibikwiye guhindura amanota make ngo abe isuzuma ry'indwara canke icemezo c'ubwenge bwawe. Ibyiciro vyakoreshejwe mu bushakashatsi ku rugero rw'abafise aphantasia ni uburyo bwashizweho kugira ngo ubushakashatsi bushoboke, si itegeko rikurikizwa kuri buri kibazo co kuri internet. Dance et al., 2022 MARKS, 1973
Muri izi nyandiko kandi, nta buryo bwo kwitoza bwemejwe ko butuma umuntu atavuga ko abona amashusho mu bwenge aca atangura kuyabona neza. Ico wokwitega koko ni ugutahura ukuntu abantu batandukanye n'aho ico gipimo gifise aho kigarukira, aho kwizezwa ko hari umuti canke uburyo bwo gutuma ubushobozi bwiyongera. Pearson, 2019 Zeman et al., 2020
Ibiharuro vya 3.9% na 0.8% ni ngirakamaro cane iyo insobanuro yavyo igumanye na vyo. Kuyikurako vyotuma ibibazo bibiri bitandukanye bisa n'aho bifise inyishu imwe ivuguruzanya. Dance et al., 2022
Gerageza ikigeragezo c'ubuntu kijanye n'iki kibazo
Ikigeragezo co kubona amashusho mu bwenge
Gerageza ibibazo vya aphantasia kugira ngo wihweze ukuntu usigura amashusho ubona mu bwenge ku bushake. Soma neza uko amanota aharurwa, kandi ufate igisubizo nk'ivyo wivugiye. Ibiharuro vyasohowe ntivyemeza ko wasuzumwe indwara canke ngo vyerekane aho uhagaze mu bakoresha Helibrain.
Ibibazo bikunda kubazwa
Urugero ni 0.8% canke 3.9%?
Vyompi biva mu bushakashatsi bumwe bwakoranirije hamwe abantu, ariko bishingiye ku nsobanuro zitandukanye: kuvuga ko utabona amashusho na gato, canke kuba mu rwego rwagutse rwo kubona amashusho make mu bwenge. Dance et al., 2022
Aphantasia yoba isobanura kutarota?
Nta tegeko rusangi rikurikira kuri ivyo. Ubushakashatsi ku miterere y'ivyiyumviro bwerekana ko abantu batandukanye mu kubona amashusho mu bwenge no mu ndoto. Dawes et al., 2020
Kutabona amashusho neza mu bwenge vyoba bisobanura kwibuka nabi ahantu?
Si ngombwa. Ubushakashatsi bwo gushushanya buratandukanya ukwibuka ibintu n'ukwibuka ahantu, aho gufata ukwibuka kwose nk'ubushobozi bumwe. Bainbridge et al., 2021
Amasoko
- Dance et al. (2022). Urugero rw'abafise aphantasia (ukubona amashusho make mu bwenge) mu bantu bose.
- MARKS (1973). Itandukaniro mu kubona amashusho mu bwenge mu kwibuka amashusho.
- Keogh et al. (2018). Ubwenge butabona: kutagira amashusho y'ivyiyumviro vy'amaso muri aphantasia.
- Zeman et al. (2015). Kubaho ata mashusho yo mu bwenge – Aphantasia ivukanwa.
- Zeman et al. (2020). Phantasia–Akamaro mu vy'inyifato k'ubuzima bwose bwo kubona amashusho yo mu bwenge ku rugero ruto canke rwinshi.
- Pearson (2019). Ubushobozi bw'umuntu bwo kwiyumvira: ivyigwa vy'ubwonko ku mashusho yo mu bwenge.
- Dawes et al. (2020). Imiterere y'ivyiyumviro vy'amashusho y'ubwoko bwinshi, ukwibuka n'indoto muri aphantasia.
- Bainbridge et al. (2021). Gupima aphantasia biciye mu gushushanya: Abatabona amashusho mu bwenge bagira ingorane mu kwibuka ibintu, ariko si ahantu.
Vuga uru rupapuro: Aphantasia iramenyerewe ku rugero rungana gute?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/rn/answers/how-common-is-aphantasia. CC BY 4.0.
← Raba izindi nyishu