Pitani ku zomwe zili patsambali

Kukumbukira ndi chidwi

Kodi kusokonekera kwakanthawi kwa chidwi (attentional blink) n’kutani, ndipo kumatenga nthawi yaitali bwanji?

Kusokonekera kwakanthawi kwa chidwi kumatanthauza kuchepa kwa kuthekera konena chimene chinali chandamale chachiwiri chikawonekera patatha pafupifupi 200–500 ms kuchokera pamene chandamale choyamba chawonekera m’ndandanda wa zinthu zooneka mofulumira. Izi zimadalira mtundu wa ntchito imene munthu akuchita; si kuphethira kwa diso kwenikweni, ndipo sizikusonyeza kuti aliyense amasiya kutchera khutu kwa theka la sekondi pa moyo watsiku ndi tsiku. Dux et al., 2009 Martens et al., 2009

Dziyeseni
Makhadi ojambulidwa ozungulira m’ngodya, pafupi ndi buku ndi mipira yabuluu.

Gulu la HelibrainLinayang’aniridwa komaliza

Umboni wofunika ndi manambala

Mfundo ya nthawiTanthauzoMalire ake
Chandamale choyambaChinthu chimene munthu ayenera kusankha kapena kutchulaMalangizo a ntchito ndi amene amakhazikitsa ntchito yake
Chandamale chachiwiri patatha pafupifupi 200–500 msNthawi zambiri zimavuta kuchitchulaNthawi yoyerekezera yochokera m’mayesero
Chandamale chotsatira nthawi yomweyoM’makonzedwe ena, chingakhudzidwe pang’ono chabeNthawi yake si nthawi yokhazikika imene zonse zimazima

Kafukufuku woyambirira wa Raymond ndi anzake komanso ndemanga zimene zinatsatira zimafufuza njira yosonyeza zinthu motsatizana mofulumira (rapid serial visual presentation): zinthu zosiyanasiyana zimawonekera mofulumira, ndipo zina mwa izo zimakhala zolinga pakati pa zinthu zosokoneza. Nthawi yoyerekezera imadalira ndondomeko ya zinthu komanso zimene ophunzira ayenera kuchita. Si nthawi yokhazikika imene imayesedwa ndi masewera onse a chidwi. Raymond et al., 1992 Dux et al., 2009

Kodi chinthu chachiwiri sichioneka n’komwe?

Zotsatira za khalidwe zimasonyeza kuchepa kwa kunena chandamale chachiwiri pakakhala mikhalidwe ina yake. Malingaliro osiyanasiyana amasiyana pa mmene kusankha, kuzindikira zinthu, kusunga zinthu m’chikumbukiro chogwira ntchito, ndi zopinga zina zimakhudzira zimenezi. Ndemangazi zikufufuza umboni umenewu; sizitenga nthawi iliyonse imene munthu walephera kunena zimene waona ngati umboni wa kulephera kumodzi koyambirira kwa mphamvu za maso. Dux et al., 2009 Martens et al., 2009

N’chifukwa chake kulondola kwa mayankho, nthawi imene chandamale chawonekera komanso kufunika kodziwa chandamale choyamba n’zofunika. Kusintha malangizo kapena zinthu zosonyezedwa kungasinthe zotsatira zake. Tiyenera kudziwa mmene ntchito inayake yakonzedwera tisanatanthauzire nthawi ya mamilisekondi. Raymond et al., 1992 Martens et al., 2009

Kodi chikumbukiro chogwira ntchito chimakhudzidwa bwanji ndi kufotokozeraku?

Kusankha ndi kusunga chandamale choyamba kungapikisane ndi kukonza zinthu zimene zatsatira. Malingaliro okhudza chikumbukiro chogwira ntchito amasiyanitsa ntchito yosunga zinthu ndi ntchito yoyendetsa maganizo; ndemanga ya Cowan imafotokoza kuchuluka kwa zinthu zimene munthu angasunge pamikhalidwe inayake. Njira zimenezi zimathandiza kufotokoza zimene zingachitike, koma sizikutanthauza kuti kusokonekera kumeneku kumayeza mwachindunji mphamvu yonse ya chikumbukiro cha munthu. Baddeley, 2012 Cowan, 2001

Kodi zimakhudzidwa ndi chiyani?

Kodi n’chimodzimodzi ndi kusowa chidwi kwa nthawi yochepa?

Ayi. Kuvutika kunena zolinga zimene zawonekera moyandikana mkati mwa mphindi imodzi n’kosiyana ndi kupitiriza kuchita bwino kwa mphindi zingapo. Kafukufuku wa chidwi chokhalitsa amafufuza kusinthasintha ndi zolakwa pa nthawi inayake, pamene mayeso a kusokonekera kwakanthawi kwa chidwi amasintha mpata wa nthawi pakati pa zochitika. Kungoti zonse zimatchedwa chidwi sikutanthauza kuti miyeso yake ingasinthanitsidwe. Esterman et al., 2013 Dux et al., 2009

Kusanthula kwa kafukufuku wambiri pa kusagona kumasiyanitsanso mbali zosiyanasiyana za kuganiza ndi zotsatira zake. Kulakwitsa pa ntchito yofuna chidwi chokhalitsa sikungonena kuti kumachitika chifukwa cha nthawi ya 200–500 ms; ndipo kulephera kuona chandamale chimodzi chofulumira sikutsimikizira kuti munthuyo sanagone mokwanira kapena ali ndi vuto linalake. Lim et al., 2010

Kodi zaka ndi kugonana zingasonyeze muyezo wa munthu aliyense?

Ndemanga zomwe zatchulidwa zikufotokoza zotsatira za mayeso ndi kusiyana kwa makonzedwe ake, osati tchati cha magiredi a pa intaneti cha zaka ndi kugonana chimene chingagwiritsidwe ntchito kwa aliyense. Kupatsa munthu zaka za chidwi potengera zolinga zochepa zimene sanathe kunena kungafune umboni wotsimikizira mayesowo, umene mabukuwa sapereka. Martens et al., 2009 Dux et al., 2009

Kudalirika kwa muyezo ndi funso linanso. Zotsatira za kafukufuku wotchedwa reliability paradox zikuwonetsa kuti zotsatira zamphamvu za anthu ambiri pa ntchito ya kuganiza sizitsimikizira kuti muyezo wa kusiyana kwa munthu aliyense udzakhala wokhazikika. Chionetsero chachifupi sichikhala chokha mayeso ozindikira matenda kapena kuyeza khalidwe lokhazikika. Hedge et al., 2017

Kodi mungachite chiyani ndi zotsatirazi m’njira yomveka?

Gwiritsani ntchito mfundozi kuti mumvetse chifukwa chimene munthu angaphonye zinthu zimene zabwera moyandikana ngakhale akuyesetsa kutchera khutu. Umboniwu sutsimikizira lamulo limodzi la nthawi yodikirira pa moyo watsiku ndi tsiku, ndondomeko yotsimikizika yophunzitsira, kapena mfundo yakuti kuchita masewera a chidwi kumapangitsa anthu onse kukhala anzeru kwambiri. Zimenezi zingafune umboni wapadera wosonyeza kuti luso limasamukira ku ntchito zina. Dux et al., 2009 Martens et al., 2009

Poyerekezera ntchito mwachisawawa, sungani liwiro la ndondomeko, zolinga ndi zimene munthu akuyenera kunena kukhala zofanana, ndipo yang’anani kulondola m’malo mopanga muyezo umodzi wobwezeretsa chidwi. Masewera a chidwi amtundu wina ayenera kufotokozedwa ngati ntchito yosiyana. Raymond et al., 1992 Hedge et al., 2017

Yesani mayeso aulere okhudzana ndi zimenezi

Mayeso a nthawi yosunga chidwi

Yesani mayeso a nthawi yosunga chidwi kuti mufufuze mmene munthu amapitirizira kuyankha ndi zolakwa zake. Mayesowa si a kafukufuku wa chandamale chofulumira chotsatizana poyesa kusokonekera kwakanthawi kwa chidwi, choncho zotsatira zake sizingayerekezere nthawi yanu ya 200–500 ms. Kafukufukuyu amafotokoza mbali yofanana ya chidwi, koma amagwiritsa ntchito muyezo wina.

Dziyeseni

Mafunso ofala

Kodi zimayamba chifukwa cha kuphethira maso?

Dzinali limatchula zotsatira za mmene munthu amachitira akamanena zolinga zooneka mofulumira, osati kuphethira maso kwenikweni kumene kuyenera kuchitika. Dux et al., 2009

Kodi zikutanthauza kuti aliyense amatha kutchera khutu kwa 500 ms yokha?

Ayi. Nthawi yoyerekezera imeneyi imakhudza nthawi imene zolinga ziwiri zimawonekera m’mayesero enaake, osati kutalika kwa nthawi imene munthu angathe kuika maganizo pa chinthu. Martens et al., 2009

Kodi masewera wamba a chidwi angayeze zimenezi?

Ntchito yoyenera yokhala ndi nthawi yoyenera ya zolinga ndi zofunika za mayankho ndiyo ingayese zotsatirazi. Zotsatira za mayeso a chidwi chokhalitsa ndi muyezo wina. Raymond et al., 1992 Esterman et al., 2013

Magwero

← Onani mayankho ena