Umboni wofunika ndi manambala
| Zimene zinapezeka pakuphatikiza kafukufuku wa maphunziro a luso la malo ndi mawonekedwe | Tanthauzo lake |
|---|---|
| Anafufuza maphunziro 217 | Panali njira zambiri zophunzitsira luso la malo ndi mawonekedwe |
| Kusanthula komwe kunasungidwa: maphunziro 206, miyeso ya zotsatira 1,038 | Kusanthula kumene kunagwiritsidwa ntchito kupeza chiwerengero pambuyo pochotsa zotsatira zosiyana kwambiri ndi zina |
| Avareji ya g = 0.47 atachotsa zotsatira zosiyana kwambiri ndi zina | Zotsatira zapakati za maphunziro, zoyezedwa ndi muyezo wofanana |
| Kusamutsira luso ku ntchito zina za malo ndi mawonekedwe | Luso lina linagwiritsidwanso ntchito m’ntchito zina za gawo lomweli |
| Ntchito ndi njira zofananizira zinali zosiyanasiyana | Palibe nthawi kapena kuchuluka kwa maphunziro komwe kungagwire ntchito kwa aliyense |
Kafukufukuyu anayang’ananso ngati zotsatirazo zimapitirira pakapita nthawi, zinthu zomwe zingasinthe zotsatira, komanso kusamutsira luso. Ndi wotakata kuposa kuwunika maphunziro a kutembenuza zithunzi m’maganizo kokha. Zotsatirazo zimasonyeza kuti luso la malo ndi mawonekedwe lingasinthike. Komabe, sizikutsimikizira kuti masewera aliwonse achidule a pa intaneti angabweretse zotsatira zofanana ndi za maphunziro omwe anafufuzidwa, kapena kusintha nzeru zonse. Uttal et al., 2013
N’chiyani kwenikweni chingasinthe?
Mayeso odziwika a kutembenuza zithunzi m’maganizo amayesa kufananitsa zinthu zomwe zaikidwa m’njira zosiyanasiyana. Mayeso ena amawonjezera zinthu, zithunzi zosokoneza kapena nthawi yochepa. Zotsatira zingasonyeze kuphunzira malamulo ndi njira zogwiritsira ntchito pa mayesowo, komanso kusintha kwa luso lotha kuyankha bwino. Choncho, popereka zotsatira, fotokozani ngati zikukhudza kulondola, liwiro ndi zinthu zomwe zinagwiritsidwa ntchito. Shepard et al., 1971 Vandenberg et al., 1978
Kafukufuku wa kubwereza mayeso amasonyeza kuti anthu amapeza zotsatira zabwino akamayesedwa kangapo pa mayeso a kulingalira. Choncho, kuyesanso kachiwiri kokha si kuyesa maphunziro kolamulidwa bwino. Kuwunika kwabwino kuyenera kusiyanitsa kuzolowera mayeso ndi phindu lina lililonse lochokera ku maphunziro. Scharfen et al., 2018
Kodi kuyeseza kumathandiza aliyense mofanana?
Kafukufuku wophatikiza zotsatira za maphunziro sasonyeza kuti munthu aliyense amapindula mofanana. Umayang’ana kusiyana pakati pa njira zophunzitsira ndi anthu, kuphatikizapo zaka ndi kugonana, koma zotsatira zophatikizidwa sizingalosere kuchuluka kwa kusintha kwa munthu mmodzi. Momwemonso, kuwunika kwakale kwa kusiyana kwa amuna ndi akazi kumafotokoza ma avareji omwe amadalira mtundu wa ntchito, osati malire osasinthika a munthu aliyense. Uttal et al., 2013 Voyer et al., 1995 Linn et al., 1985
Kodi zimakhudzidwa ndi chiyani?
Kodi kusintha kumeneku kumathandizanso kunja kwa masewerawa?
Kusamutsira luso ku ntchito za malo ndi mawonekedwe zomwe simunaphunzirepo ndi chizindikiro chothandiza kwambiri kuposa kungochita bwino pa zinthu zomwe mwazibwereza. Kafukufukuyu anapeza kuti luso lina limasamutsidwa ku ntchito zina. Komabe, zimenezi sizikutanthauza kuchita bwino pa zochitika zonse za tsiku ndi tsiku zokhudza malo ndi mawonekedwe, kapena kuwonjezeka kwa nzeru zonse. Kufanana kwa maphunziro ndi mayeso n’kofunika posankha zimene zotsatira zingasonyeze. Uttal et al., 2013
Mungapewe bwanji kusokoneza kusintha kwa njira ndi luso latsopano?
Lembani mtundu wa mayeso, nthawi imene munatenga komanso ngati munayesapo kale. Ngati mwayamba kugwiritsa ntchito njira ina yofananizira zinthu, kungakhale kuphunzira kothandiza, koma fotokozani kuti ndi mbali ya kusinthako. Zotsatira za gulu limodzi la mawonekedwe sizingatsimikizire zokha kuti chiwerengero chanu chonse cha luso la malo ndi mawonekedwe n’cholondola. Shepard et al., 1971 Vandenberg et al., 1978
Kusakhazikika kwa miyeso nakonso n’kofunika. Kafukufuku wokhudza vuto la kudalirika anasonyeza kuti zotsatira za mayeso odziwika zingakhale zokhazikika pa gulu, koma kusiyana pakati pa anthu pawokha kungakhale kosakhazikika. Kusiyana kochepa pakati pa magawo afupiafupi a mayeso sikuyenera kutanthauziridwa mopitirira muyezo ngati kusintha kosatha. Hedge et al., 2017
Kodi cholinga chenicheni cha kuyeseza chingakhale chiyani?
Yesetsani kuyankha molondola komanso mwachangu pa zinthu zatsopano zofanana, ndipo muzilemba zonsezi. Kafukufuku amene watchulidwa sanakhazikitse nthawi ya tsiku ndi tsiku, chiwerengero cha magawo ophunzirira kapena chiwerengero choyenera pa mayeso a pa intaneti amenewa kwa aliyense. Umasonyeza kuti kuphunzira n’kotheka, osati kuneneratu zotsatira za munthu payekha. Uttal et al., 2013 Scharfen et al., 2018
Pewani kutanthauzira kuvutika koyambirira potengera malingaliro olakwika okhudza kugonana. Kafukufuku wa magulu ndi kuwunika kwakukulu kwa kufanana kwa amuna ndi akazi sizingadziwe kuthekera kwa munthu payekha. Zimene munthu angathe kuchita panopa ndi luso lake lophunzira ndi zinthu ziwiri zosiyana. Voyer et al., 1995 Hyde, 2005
Choncho, phindu lomwe tinganene moona mtima ndi lachindunji: pali umboni wakuti maphunziro a luso la malo ndi mawonekedwe amatha kukulitsa zotsatira pa avareji, kuphatikizapo kusamutsira luso lina ku ntchito zina za m’gawo lomweli, pamene zinthu zili monga mmene zinaphunziridwira. Kuti tidziwe ngati kuyeseza masewera enaake kumabweretsa kusamutsira luso kwina, pamafunika kuyesa mwachindunji. Uttal et al., 2013
Yesani mayeso aulere okhudzana ndi zimenezi
Mayeso a kutembenuza zithunzi m’maganizo
Yesani mayeso a kutembenuza zithunzi m’maganizo kuti mudziwe mmene ntchitoyi ilili. Mukayeseza, lembani zoyesera zomwe munachita kale ndipo muzigwiritsa ntchito zinthu zatsopano zofanana poyeza kusintha. Masewerawa salonjeza kuwonjezeka kwa IQ kapena zotsatira zapakati zomwe zinapezeka pa maphunziro osiyanasiyana a luso la malo ndi mawonekedwe.
Mafunso ofala
Kodi g = 0.47 akutanthauza kuti ndachita bwino ndi 47%?
Ayi. Ndi kusiyana kwa ma avareji koyezedwa ndi muyezo wofanana; zotsatira zosiyana kwambiri ndi zina sizinaphatikizidwe m’chidule chimene chatchulidwa. Uttal et al., 2013
Kodi kuyeseza kudzawonjezera IQ yanga?
Zotsatira za maphunziro a luso la malo ndi mawonekedwe sizikutsimikizira kuti masewerawa angabweretse zimenezo. Kusintha ndi kusamutsira luso ziyenera kufotokozedwa mogwirizana ndi zimene zinayezedwadi. Uttal et al., 2013
Ndiyenera kuyeseza kwa mphindi zingati?
Mabuku ofufuzirawa sanakhazikitse nthawi yabwino yofanana kwa aliyense pa mayeso a pa intaneti amenewa. Kupereka ndandanda yokhazikika kungasonyeze kulondola koposa umboni womwe ulipo. Uttal et al., 2013 Scharfen et al., 2018
Magwero
- Voyer et al. (1995). Kukula kwa kusiyana kwa amuna ndi akazi pa luso la malo ndi mawonekedwe: Kusanthula kophatikiza zotsatira ndi kuganizira zinthu zofunika..
- Linn et al. (1985). Mmene kusiyana kwa amuna ndi akazi pa luso la malo kumayambira ndi kufotokozedwera: Kusanthula kophatikiza zotsatira.
- Shepard et al. (1971). Kutembenuza zithunzi za zinthu za mbali zitatu m’maganizo.
- Vandenberg et al. (1978). Kutembenuza zithunzi m’maganizo: Mayeso a gulu a luso loona zinthu za mbali zitatu m’maganizo.
- Uttal et al. (2013). Kutha kusintha kwa luso la malo ndi mawonekedwe: Kusanthula kophatikiza zotsatira za maphunziro.
- Hyde (2005). Lingaliro lakuti amuna ndi akazi amafanana m’zinthu zambiri.
- Scharfen et al. (2018). Zotsatira za kubwereza mayeso a luso la kulingalira: Kusanthula kophatikiza zotsatira.
- Hedge et al. (2017). Vuto la kudalirika: Chifukwa chake mayeso olimba a kulingalira sapereka kusiyana kokhazikika pakati pa anthu.