Go fifala ga tlhokomelo ke eng, gomme go tšea nako e kae?

Teko ya mathomo ya Raymond le bašomi-gotee le yena gotee le ditlhahlobo tša ka morago di hlahloba go tšweletša dilo tša go bonwa ka tatelano ya lebelo: dilo di tšwelela ka go latelana ka pela, gomme dintlha tše di lekolwago di tswakanywa le tšeo di šitišago. Nako ya kgauswi e a fapana go ya ka tatelano le seo batho ba swanetšego go se dira. Ga se nako ya tlwaelo yeo e lekantšwego ke papadi e nngwe le e nngwe ya tlhokomelo. Raymond et al., 1992 Dux et al., 2009

Na selo sa bobedi ga se bonwe le gatee?

Seo se bonagalago boitshwarong ke go fokotšega ga go bega ntlha ya bobedi ka tlase ga maemo a itšego. Dikgopolo tše di fapanego di lebelela go kgetha, go lemoga ka go tseba, go tsenya tshedimošo kgopolong ya mošomo le mapheko a mangwe. Ditlhahlobo di hlahloba bohlatse bjo, go e na le go tšea gore go se be le pego go ra gore go bile le go palelwa ga mathomo ga dikwi. Dux et al., 2009 Martens et al., 2009

Ke ka baka leo go nepagala ga pego, nako ya ntlha ye e lekolwago le taelo ya gore ntlha ya pele e hlaolwe di lego bohlokwa. Phetogo taelong goba go seo se bontšhwago e ka fetoša seo se bonwago. Go nyakega tlhaloso ya mošomo pele nako yeo e lekantšwego ka dimilisekonte e ka hlathollwa. Raymond et al., 1992 Martens et al., 2009

Kgopolo ya mošomo e tsenela bjang tlhaloso?

Go kgetha le go boloka ntlha ya pele go ka phadišana le go šoma ka selo se se latelago. Dikgopolo tša kgopolo ya mošomo di aroganya ditshepedišo tša poloko le taolo, mola tlhahlobo ya Cowan e ahlaahla bokgoni ka tlase ga mellwane e itšego. Dithulaganyo tše di thuša go hlama ditlhaloso; ga di dire gore go fifala ga tlhokomelo e be tekanyo ya thwii ya bokgoni ka moka bja motho bja go gopola. Baddeley, 2012 Cowan, 2001

Na go a swana le nako e kopana ya go tsepamisa kgopolo?

Aowa. Bothata bja ka tlase ga motsotswana bja go bega dintlha tše di latelanago ka kgauswi bo fapane le go boloka bokgoni bja go dira mošomo ka metsotso. Nyakišišo ya go ela hloko nako ye telele e hlahloba go fetofetoga le diphošo ge nako e dutše e eya, mola diteko tša go fifala ga tlhokomelo di fetoša sekgoba sa nako magareng ga ditiragalo. Go bitša dilo tše ka bobedi tlhokomelo ga go dire gore ditekanyo tša tšona di šomišwe ka go swana. Esterman et al., 2013 Dux et al., 2009

Tlhahlobo ya kakaretšo ya tlhaelelo ya boroko le yona e aroganya mafapha a mmalwa a tša tlhaloganyo le dipoelo. Phošo mo mošomong wa go ela hloko nako ye telele e ka se ke ya hlaloswa ka go iketla ka lebaka la 200–500 ms, gomme go palelwa ke go lemoga ntlha e tee ya go tšwelela ka pela ga go hlatsela tlhaelelo ya boroko goba bolwetši. Lim et al., 2010

Na mengwaga le bong di ka re nea ditekanyetšo tša motho ka noši?

Ditlhahlobo tše di tsopotšwego di hlalosa ditiragalo tša diteko le diphapano magareng ga dithulaganyo, e sego tšhate ya maemo a diphesentile ya mengwaga le bong yeo e šomago go bohle mo tekong ya inthanete. Go beela motho mengwaga ya tlhokomelo go tšwa go dintlha tše mmalwa tšeo a di fošitšego go tla nyaka netefatšo yeo methopo ye e sa e neego. Martens et al., 2009 Dux et al., 2009

Go botega ke potšišo e nngwe gape. Dipoelo tše kgolo tša kgopolo ya phapano ya go botega di bontšha gore phetogo e bonagalago ya palogare ya kgopolo ga e kgonthišetše tekanyo ya motho ka o tee ye e tsepamego. Tšhupetšo ye kopana ga se ka mehla e lego tekolo ya bolwetši goba ya semelo sa sa ruri. Hedge et al., 2017

O ka dira eng ka tsela ya kgonthe ka seo o se lemogilego?

E šomiše go kwešiša lebaka leo ka lona tshedimošo ye e latelanago ka kgauswi e ka fošwago le ge motho a leka go e ela hloko. Bohlatse ga bo hlalose molao wa sekgoba sa nako sa bophelo bja letšatši le letšatši wo o šomago go bohle, lenaneo la tlwaetšo leo le kgonthišeditšwego goba polelo ya gore go itlwaetša papadi ya tlhokomelo go dira gore batho ka kakaretšo ba hlalefe. Tšeo di tla nyaka bohlatse bjo bo itšego bja gore bokgoni bo fetela le mafapheng a mangwe. Dux et al., 2009 Martens et al., 2009

Ge o bapetša mešomo ka tsela yeo e sego ya semmušo, boloka lebelo la tatelano, dintlha tše di lekolwago le dinyakwa tša go bega di sa fetoge, gomme o lebelele go nepagala go e na le go itlhamela dintlha e tee ya go fola. Mohuta o mongwe wa papadi ya tlhokomelo o swanetše go hlaloswa bjalo ka mošomo o mongwe. Raymond et al., 1992 Hedge et al., 2017