Na banna ba kgona go dikološa dilo monaganong go feta basadi?

Tshekatsheko ya Voyer le bašomi-gotee e arola dipoelo go ya ka mohuta o itšego wa teko le ditsela tša go e dira. Tshekatsheko ya pejana ya Linn le Petersen le yona e aroganya go dikološa dilo monaganong, go lemoga sebaka le go bonagatša sebaka ka monagano. Go bolela palo e tee bjalo ka phapano ya bong go mabokgoni ka moka a sebaka go hlokomologa diphapano tšeo. Voyer le ba bangwe, 1995 Linn le ba bangwe, 1985

Mošomo wa go dikološa dilo monaganong o nyaka eng?

Diteko tša kgale tša Shepard le Metzler di hlahlobile diphetho mabapi le dilo tša mahlakore-tharo tšeo di dikološitšwego. Vandenberg le Kuse ba hlamile teko ya pampiri ya dihlopha, yeo e nago le dilo tša yona tša teko le mokgwa wa yona wa go bala dintlha. Teko ya inthaneteng yeo e šomišago dibopego tše dingwe, dinako tše di beilwego goba melawana ye mengwe ya go araba ga e tšee ka go itiragalela ditekanyetšo tša e nngwe ya diteko tšeo. Shepard le ba bangwe, 1971 Vandenberg le ba bangwe, 1978

Se se ra gape gore phapano ya go nepagala, ya nako ya go fetša le ya palo ya dipotšišo tšeo motho a di fihlilego pele ga ge nako e fela ga se dipoelo tšeo di ka tšeelwago legato. Mokgwa wa go dira teko ke karolo ya seo nyakišišo e se utollago; ga se ntlha ye nnyane yeo e ka hlokomologwago. Voyer le ba bangwe, 1995 Linn le ba bangwe, 1985

Phapano ya palogare e ra eng ka go swana ga dipoelo?

Ga e re gore banna ka moka ba dira bokaone go feta basadi ka moka, goba gore dintlha tša motho di ka akanywa go ya ka bong bja gagwe. Tshekatsheko ya Hyde e bea diphapano tša monagano magareng ga bong maemong a go swana mo gontši le diphapano tšeo di ithekgilego ka mošomo. Kakaretšo ya dihlopha ga se kahlolo ya motho ka noši. Hyde, 2005

Na dinyakišišo di hlatsetša sebaki sa phapano?

Go bona phapano ga go hlaole ka boyona gore e bakwa ke thutaphedi, maitemogelo, maano, peakanyo ya teko goba tirišano ya tšona. Ditshekatsheko tša kgoboketšo tšeo go boletšwego ka tšona di akaretša dipoelo le mabaka ao a ka di fetolago; ga di thekge polelo ya gore go na le sebaki se tee sa dipoelo tša motho ka noši. Mekgwa ya diphetogo ge batho ba gola le yona e ithekgile ka tekanyo ye e šomišitšwego, e sego mengwaga e tee ya gohle yeo diphapano ka moka tša sebaka di tšwelelago ka yona. Voyer le ba bangwe, 1995 Linn le ba bangwe, 1985

Na go itlwaetša go ka kaonafatša dipoelo?

Tshekatsheko ya kgoboketšo ya tlwaetšo ya sebaka ya Uttal le bašomi-gotee e hweditše khuetšo ya palogare ya tlwaetšo ya Hedges’ g = 0.47 ka morago ga go ntšha dipoelo tše di fapogilego kudu. Tshekatsheko ye e akaretša ditlwaetšo tša mehuta e mentši tša sebaka, e sego go dikološa dilo monaganong fela, e bile ga e akaretše papadi ya Helibrain. E thekga kgopolo ya gore bokgoni bja sebaka bo ka fetoga, eupša ga e holofetše kaonafalo e swanago go batho ka moka goba go fedišwa mo go feletšego ga phapano ya dihlopha. Uttal le ba bangwe, 2013

Dinyakišišo tša go boeletša diteko le tšona di hwetša kaonafalo mešomong ya go fapana ya go lekanya bokgoni bja monagano. Ka gona, dipoelo tše kaone nakong ya morago di swanetše go bapetšwa ka tsela yeo e elago hloko go tlwaela teko le go e bona pele, pele ga ge go ka thwe di bakilwe ke phetogo ya bokgoni ka kakaretšo. Scharfen le ba bangwe, 2018

O swanetše go hlatholla bjang dipoelo tša gago?

Dira gore mohuta wa seswantšho, nako ye e beilwego le mokgwa wa go bala dintlha di se fetoge, gomme o hlahlobe lebelo le go nepagala mmogo. Dinyakišišo tša botshepegi di lemoša gore mošomo wa teko wo o šomago gabotse tekong ya mahlale ga o re gore o tla bea batho maemong a swanago nako le nako. Dipoelo tša teko e tee e kopana ga se bohlatse bjo bo tiilego bja seka sa sebaka sa motho seo se sa fetogego. Hedge le ba bangwe, 2017

Tsela ye e agago ya go hlatholla dipoelo e lebane le mošomo: lemoga gore ke go dikološa goba melawana efe yeo e go thatafalelago, gomme o lekole tšwelopele ka dilo tše di sa tlwaelegago eupša di ka bapišwago le tša pele. Bohlatse bo thekga go ithuta mabokgoni a sebaka, eupša ga bo dire gore kaonafalo ya motho ka noši e kgonthišege. Ga bo thekge polelo ya gore bong bjo itšego ga bo kgone go dikološa dilo, goba gore papadi ye e oketša bohlale ka kakaretšo. Uttal le ba bangwe, 2013 Hyde, 2005

Palo ya ditekanyo tša khuetšo tše 286 e hlalosa bogolo bja tshekatsheko e tee ya kgale. Ga se ya swanela go tšewa bjalo ka tekanyo ya sebjale yeo e emelago batho ka moka, goba bjalo ka palo yeo go yona go ka balwago maemo a gago a phesente mo tekong ya inthaneteng. Voyer le ba bangwe, 1995