Go bala ka leleme la bobedi go diragala ka go nanya gakaaka’ng?

Dipoelo tše di begilwe karolong ya tshekatsheko yeo e bolelago ka babadi bao e sego diboledi tša setlogo. Tshekatsheko e bolela ka mo go kwagalago gore dipalopalo tša thuto ya padi ga di dumelele go akanya WPM ya nnete yeo e ka bapišwago ka go lebanya. Go bohlokwa go boloka tlhaloso ye ya mellwane: 17% ga se ya swanela go šomišwa bjalo ka koketšo ya dipalo go morutwana yo mongwe le yo mongwe wa leleme. Brysbaert, 2019

Lebaka leo bokgoni bja leleme bo lego bohlokwa go feta leina la L2

Go ba le maitemogelo a leleme la bobedi go fetoša tsela yeo mantšu a šongwago ka yona, go akaretša le go lemoga gore a dirišwa gantši gakaaka’ng. Thuto ya Whitford le Titone e lekola ditlamorago tše ka go latela metsamao ya mahlo ge batho ba bala dirapa. Ka gona batho ba babedi bao ba nago le maleme a swanago a pele le a bobedi ba ka ba le dinyakwa tše di fapanego tša go šoma ka mantšu ka lebaka la phapano ya go kopana le leleme le ya bokgoni. Whitford et al., 2012

Go tseba mantšu ke karolo ya seemo se. Dinyakišišo tša go akaretšwa ga mantšu di botšiša gore ke mantšu a makae sengwalweng se itšego ao mmadi a a tsebago, mola dikakanyo tša bogolo bja tlotlontšu di ithekgile ka ge go balwa dibopego tša mantšu, dilema goba malapa a mantšu. Palo ya mantšu ka boyona e ka se bolelele pele gore motho o tla bala sengwalwa se sengwe le se sengwe gabotse le ka thelelo. Nation, 2006 Brysbaert et al., 2016

Lebaka leo WPM e sa kgonego go bapetša maleme ka go lebanya

Maleme a fapana ka palo ya mantšu ao a a dirišago go hlalosa tshedimošo ye e ka bapišwago. Botelele bja mantšu, popego ya leleme le ditshepedišo tša go ngwala di ama yuniti yeo e balwago. Ka gona ditshekatsheko tša lebelo la go bala le tša go šupa ga mahlo ga di thekge kgopolo ya gore WPM ya tlase lelemeng le lengwe e ra gore bohlale bo tlase goba go nagana ka kakaretšo go a nanya. Brysbaert, 2019 CLIFTON et al., 2015

Bothata bja sengwalwa le ditaelo tša mošomo di fetoša dipoelo

Go balela boithabišo, go ithuta le go hwetša ntlha ke mešomo ye e fapanego. Dinyakišišo tša metsamao ya mahlo di bontšha kamoo bothata bja mantšu le dinyakwa tša kwešišo di amago go lebelela sengwalwa. Kanegelo yeo o e tlwaetšego le sengwalwa sa setegeniki seo o sa se tsebego ga se tša swanela go tšewa bjalo ka diteko tše di ka bapišwago tša lebelo le tee la go bala. Rayner, 1998 CLIFTON et al., 2015

Go boela morago go ka thuša mmadi go rarolla seo a sa se kwešišego gabotse. Bohlatse bja diteko bja gore go thibela go bala gape go senya kwešišo bo re lemoša gore ga se ra swanela go tšea kgaotšo goba go boela morago go L2 e nngwe le e nngwe bjalo ka go se šome gabotse mo go swanetšego go thibelwa. Nako e oketšegilego e ka thuša go kwešiša. Schotter et al., 2014

Na go itlwaetša go ka fokotša phapano?

Ditshekatsheko di gatelela bohlokwa bja maitemogelo a leleme le go lemoga mantšu ka bokgoni, eupša ga di nee palo ya diiri yeo e nyakegago gore batho ka moka ba bale ka lebelo la leleme la bona la pele. Le gona mehlala ye e tšwago dithutong tše di fapanego ga e fe ponelopele ye e nepagetšego ya tlwaetšo go ya ka mengwaga le bong. Kaonefatšo e swanetše go lekanyetšwa ka mešomo le maemo a maleme tše di ka bapišwago. Rayner et al., 2016 Whitford et al., 2012

Šomiša sengwalwa se se sa tlwaelegago seo se swanetšego, lekola kwešišo gomme o ngwale leleme le morero wa go bala ge o lekanya nako. Go bala sengwalwa se bonolo ka lebelo go ka thuša, eupša seo ka bosona ga se bontšhe gore bokgoni bja go bala bo oketšegile ka tekanyo yona yeo ge go balwa sengwalwa se thata. Papetšo ya maleba e boloka bothata le morero di batametše go swana. Brysbaert, 2019 Nation, 2006

Ka gona karabo ya kgonthe ke gore go na le maemo a mantši ao a ka diregago, ga se gore go na le koketšo ya palo e tee. Dipoelo tše di gatišitšwego tša 139, 61 le 17% di bontšha kamoo sehlopha sa batho le mošomo di lego bohlokwa ka gona. Di swanetše go thuša go kwešiša phapano, e sego go hloma tekanyetšo e mpsha ya barutwana ka moka. Brysbaert, 2019