Bohlatse bjo bohlokwa le dinomoro
| Mošomo go tshekatsheko | Tekanyo ya palogare | Nako yeo e baletšwego ya mantšu a 1,000 |
|---|---|---|
| Dingwalwa tšeo e sego tša boitlhamelo, go bala ka setu | 238 WPM | E ka ba metsotso e 4 le metsotswana e 12 |
| Dingwalwa tša boitlhamelo, go bala ka setu | 260 WPM | E ka ba metsotso e 3 le metsotswana e 51 |
| Go balela godimo | 183 WPM | E ka ba metsotso e 5 le metsotswana e 28 |
Tekanyo ya go balela godimo e tšwa dinyakišišong tše 77 le batšeakarolo ba 5,965. Dihlopha tša go bala ka setu le go balela godimo di fapana ka dingwalwa, ditaelo le batšeakarolo, ka gona go ntšha 183 go 238 ga go hlatsela gore mmadi yo mongwe le yo mongwe o oketša lebelo ka 55 WPM ge a bala ka setu. Le gona palogare ya sehlopha ga e hlalose gore lentšu le lebotse la go bolela ke lefe, ga e hlahlobe bokgoni bja go bala ka thelelo, e bile ga se pakane ya tiro. Brysbaert, 2019
Go bolela go oketša mošomo o mongwe wa go tšweletša mantšu
Go balela godimo go nyaka gore motho a kgokaganye go lemoga mantšu ka mahlo, go šoma ka polelo le go bitša mantšu. Go bala ka setu le gona go šoma ka polelo, eupša ga go swanelwe ke go emela gore lentšu le lengwe le le lengwe le bitšwe ka molomo. Ditshekatsheko tša metsamao ya mahlo di hlalosa kamano magareng ga go lebelela mantšu le go šoma ka polelo; mešomo ye ka bobedi ga se feela go sepetša mahlo mothalading. Rayner, 1998 CLIFTON et al., 2015
Phapano ye ga e bolele gore ge motho a bala ka setu ga go be le dikakanyo tša medumo ya mantšu. Tshekatsheko ya go bala ka lebelo e hlalosa gore go tlogela polelo ya ka gare ga monagano ga go hlatsege e le tsela ya kakaretšo ya go kwešiša sengwalwa ka lebelo le legolo kudu. Go se be le polelo yeo e kwagalago le go se šome ka medumo ya polelo ke dilo tše pedi tše di fapanego. Rayner et al., 2016
Ke mokgwa ofe wo o thušago kwešišo kudu?
Dipalo tše pedi tša palogare ya lebelo di ka se arabe potšišo yeo ka botšona. Kwešišo e ithekgile ka diteng, morero le mmadi. Nyakišišo ya go thibela go bala mantšu gape e bontšha gore go boela mantšung go ka thuša kwešišo; taelo ye e sa fetogego ya go dula o bala ka lebelo e ka fokotša nako e bohlokwa ya go šoma ka diteng mokgweng ofe goba ofe. Schotter et al., 2014
Ke eng seo se e amago?
Lebaka la gore mengwaga le polelo di fetoše papetšo
Tshekatsheko e hwetša ditekanyo tša go bala tše di fapanego go bana, batho ba bagolo le babadi ba polelo ya bobedi. Tsebo ya mantšu le maitemogelo a polelo di ama go lemoga mantšu, gomme dinyakišišo tša polelo ya bobedi di bontšha gore khuetšo ya makga ao lentšu le dirišwago ka ona e ithekgile ka maitemogelo a mmadi polelong ye nngwe le ye nngwe. Ka gona, lebelo la moithuti ge a balela godimo le ge a bala ka setu le ka fapana ka tsela ye e sa swanego le dipalopalo tša palogare tša batho ba bagolo ba go bala ka Seisemane. Brysbaert, 2019 Whitford et al., 2012
Go lemoga tlotlontšu ga go swane le go kgona go bolela ka thelelo. Dikakanyo tša gore motho o tseba mantšu a makae di ithekgile ka gore mantšu a balwa bjang, mola kwešišo ya go bala e ithekgile ka mantšu ao a tšwelelago sengwalweng seo se itšego. Ke ka baka leo re swanetšego go phema go diriša palo e tee ya WPM ya go balela godimo bjalo ka kahlolo ya kakaretšo ya bokgoni bja polelo. Brysbaert et al., 2016 Nation, 2006
Ke eng seo go ka itlwaetšwago sona?
Kgetha mokgwa wo o swanelago mošomo: go nea polelo o balela godimo le go bala ka morero wa kwešišo ya gago ke bokgoni bjo bo tswalanago eupša bo fapanego. Bapetša dingwalwa tša mohuta o swanago gomme o lekole kwešišo. Ditshekatsheko tša go bala di thekga tlhathollo ye e ithekgilego ka mošomo, ga di šišinye gore motho yo mongwe le yo mongwe a bale ka mokgwa o tee ka mehla. Brysbaert, 2019 Rayner et al., 2016
Ge o nyaka go bapetša ka tsela ye e sego ya semmušo, diriša ditemana tše diswa tša bothata bjo bo batamelanago gomme o pheme go bala temana e tee ka setu gomme ka morago gateetee wa e balela godimo. Go tlwaelana le yona go ka šitiša papetšo. Tšea dipoelo bjalo ka temo yeo e amanago le ditemana tšeo, e sego bjalo ka teko ye e tiišitšwego ya bohlale bja gago goba kholofetšo ya kamoo dipuku ka moka di tlago go ba ka gona. CLIFTON et al., 2015 Rayner, 1998
Ge lebelo le fetoga, hlalosa gabotse gore seo se ra go reng: go bala ka lebelo le legolo gomme wa kwešiša gannyane ke dipoelo tše di fapanego le go bala ka lebelo le legolo o kwešiša ka tekanyo e swanago. Palo ya lebelo e nnoši e ka se bontšhe phapano ye. Rayner et al., 2016 Schotter et al., 2014
Leka teko ya mahala ye e amanago le yona
Teko ya lebelo la go bala
Leka teko ya lebelo la go bala bjalo ka mošomo wa go bala ka setu gomme o arabe dipotšišo tša kwešišo. Ga e lekanye bokgoni bja go balela godimo ka thelelo. Ge o ka itekanya nako ya go balela godimo ka thoko, e swaye gore ke mošomo o mongwe.
Dipotšišo tše tlwaelegilego
Na motho o swanetše go balela godimo ka 183 WPM?
Ye ke palogare ya dihlopha, ga se seo se nyakegago. Sengwalwa, ditaelo, dimelo tša batšeakarolo le morero di ama dipoelo. Brysbaert, 2019
Na go bala ka setu go fediša polelo ya ka gare ga monagano?
Aowa. Tshekatsheko ya go bala ka lebelo e hlaola polelo ya ka gare ga monagano ye e tswalanago le polelo le go bitša lentšu le lengwe le le lengwe ka molomo. Rayner et al., 2016
Na teko ya go bala ka setu e ka lekola bokgoni bja ka bja go bolela?
E ka se bontšhe seo ka lebelo la go bala le nnoši. Go tšweletša mantšu ka molomo go oketša dinyakwa tšeo nako ya go fetša go bala ka setu e sa di lekanyego. CLIFTON et al., 2015
Methopo
- Brysbaert (2019). Re bala mantšu a makae ka motsotso? Tshekatsheko le tshekatsheko ya dipalopalo tša ditekanyo tša go bala.
- Rayner et al. (2016). Go na le tše dintši tšeo di swanetšego go balwa, eupša nako ke ye nnyane.
- Rayner (1998). Metsamao ya mahlo ge go balwa le go šoma ka tshedimošo: nyakišišo ya mengwaga e 20..
- CLIFTON et al. (2015). Metsamao ya mahlo ge go balwa le go šoma ka tshedimošo: nywaga e 40 ya bohwa bja Keith Rayner.
- Whitford et al. (2012). Maitemogelo a polelo ya bobedi a fetoša khuetšo ya makga a tšhomišo ya mantšu polelong ya mathomo le ya bobedi: bohlatse bjo bo tšwago ditekanyong tša metsamao ya mahlo ge go balwa dirapa tša tlhago.
- Nation (2006). Go nyakega tlotlontšu e kgolo gakaaka'ng gore motho a bale le go theeletša?.
- Schotter et al. (2014). O se ke wa dumela seo o se badilego (gatee fela).
- Brysbaert et al. (2016). Re tseba mantšu a makae? Dikakanyo tše di šomago tša bogolo bja tlotlontšu go ya ka tlhalošo ya lentšu, tekanyo ya go kwa polelo le mengwaga ya motšeakarolo.
Tsopola letlakala le: Ke ka lebaka la eng go bala ka setu go akgofa go feta go balela godimo?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/nso/answers/reading-aloud-vs-silent-reading. CC BY 4.0.
← Lekola dikarabo tše dingwe