Dikelo tša IQ tša 115, 130 le 145 di wela diperesenteleng dife?

Palo e diriša z = (sekelo − 100) / 15 le kabo ya tlwaelo ya go kgoboketšega, e dirilwe ka go batamela dinomoro tše pedi tša morago ga ntlha. Palogare ya 100 le SD ya 15 ke dikopano tše di tlwaelegilego tša dikala. Dipuku tša nnete tša diteko ke tšona di hlathollago ditlwaelo tše di swanetšego, methalo ya dikelo le ditlhalošo; mothalo wa tlwaelo wa dipalo ga o netefatše teko e mpsha. Neisser et al., 1996 Pearson, 2020

Phesentele ga se palo ya dipotšišo tšeo di arabjago gabotse

Phesentele e bontšha maemo a motho ka gare ga kabo ya sehlopha sa tshwantšho. Ga e bolele gore motho o arabile phesente yeo ya dipotšišo gabotse goba o na le phesente yeo ya bohlale ka moka. Ditlhahlo tša tšhomišo ya diteko di nyaka sehlopha sa tshwantšho se se lokafaditšwego le bohlatse bja tlhalošo ya dikelo tše di rerilwego. Ge tšeo di se gona, phesentele e ka bonagala e nepagetše kudu go feta kamoo bohlatse bja yona bo dumelago. International Test Commission, 2001

Ke eng seo se fetogago ge motho a gola?

IQ e lekanyetšwa go ya ka mengwaga: palogare ya sehlopha sa tshwantšho ke 100 sehlopheng se sengwe le se sengwe sa mengwaga go ya ka sekala sa tlwaelo. Ngwana le motho yo mogolo ba ka hwetša sekelo se se swanago se se lokišitšwego go ya ka mengwaga, mola ba araba dipotšišo tše di fapanego goba ba hwetša dipalo tša mathomo tše di fapanego. Ka gona dipalo tša mohlala wa tlwaelo ga di hlalose tšhomišo yeo e sa lokišwago go ya ka mengwaga bophelong ka moka. Neisser et al., 1996 Pearson, 2020

Ditlwaelo le tšona di ithekgile ka teko, setšhaba le nako. Tlhahlobo ya Raven e bontšha diphapano tša ditlwaelo tša diteko tša dipaterone mafelong le dinakong tše di fapanego. Sekelo sa sedirišwa se sengwe ga se a swanela go tšewa bjalo ka ge diteko ka moka le mananeo a ditlwaelo tša kgale di dirišitše mekgwa ya go lekanya ye e swanago. Raven, 2000

Lebaka leo ka lona maemo a godimo kudu a nyakago šedi e oketšegilego

Dihlopha tše dinyenyane tša ditlwaelo di na le tshedimošo e nnyane ya thwii ka dikelo tšeo di sa hwetšagalego gantši. Ka gona phesentele ya maemo a godimo yeo e kgahlišago e ka ithekga ka dikakanyo tša mohlala gammogo le dilo tše di lemogilwego. Ditlhahlo tša tšhomišo ya diteko di nyaka bohlatse bjo bo swanetšego go tšwa go seo se phethwago, gomme go se kgonthišege ga pego ya sekelo go nea tshedimošo e oketšegilego go feta go tšea nomoro ya mafelelo e le nnete ye e feletšego. International Test Commission, 2001 Pearson, 2020

Na dipoelo tša malepa a matrix di hlalosa IQ ka moka?

Carpenter le bašomimmogo le yena ba sekaseka ditshepedišo tša go nagana tšeo di šomago ka gare ga di-matrix tša Raven. Seo se nea tlhaloso ya kgopolo ya mohuta o bohlokwa wa mošomo, ga se tumelelo ya go fetolela palomoka efe goba efe ya malepa ao motho a itirelago ona go IQ ka moka yeo e nago le ditlwaelo. Dinyakišišo ka sebopego sa bokgoni bja monagano le tšona di eletša gore go se tšweletšwe kakanyo ya gore mošomo o mongwe le o mongwe o lekanya karolo e tee e swanago ya bokgoni. Carpenter et al., 1990 Hampshire et al., 2012

Go direga eng ge teko e dirwa gape le phošo ya go lekanya?

Tshekatsheko ya dinyakišišo tše dintši e hwetša koketšego ya dipoelo tša go boeletša diteko tša bokgoni bja monagano. Ka gona dipoelo tša teko ya go boeletša di ka bontšha go tlwaelana le teko gammogo le diphapano tše dingwe. Dinyakišišo tša go botega ga diteko di oketša ka gore dipoelo tša mešomo le diphapano di swanetše go ba le go tsepama mo go lekantšwego pele ga ge di ka tšewa e le mekgwa ya motho. Ga go le e tee ya tšeo e lokišwago ke go bontšha dinomoro tše dintši tša diperesentele. Scharfen et al., 2018 Hedge et al., 2017

Ge o dira tekolo ye e šetšego e amogetšwe, diriša pego ya yona, ditlwaelo tša mengwaga le tekanyo ya go se kgonthišege. Ge e le mošomo wa inthanete wa go nyakišiša, hlatholla dipoelo feela go fihla moo netefatšo ya wona e thekgago gona. Mehlala ye ya dipalo e hlalosa sekala se se tlwaelegilego; ga e lokafatše go botša motšeakabelo gore o bohlale go feta phesente e itšego ya batho. International Test Commission, 2001 Pearson, 2020

Phapano ya bohlokwa ke go kwešiša kamoo phesentele e balwago ka gona le go ba le bohlatse bja gore sekelo se itšego se swanetše go bewa mothalong woo. Go nyakega bobedi pele ga go bapetša motho le ba bangwe. Neisser et al., 1996 International Test Commission, 2001