O swanetše go tseba mantšu a makae gore o kgone go bala puku ka Seisemane?

Tafola e bontšha dipalo tša mantšu ao a lego temaneng; ga se teko ya kwešišo. Lentšu mo ke lekgetlo le lengwe le le tšwelelago temaneng: ge lentšu le tee leo le sa tlwaelegago le tšwelela gantši, le balwa gape nako le nako. Malapa a mantšu ke tekanyo e nngwe yeo e dirišwago go hlalosa bogolo bja tlotlontšu. Go gakantšha ditekanyo tše go dira gore dinyakwa tšeo di bonagalago di nepagetše di fihliše molaetša wo o fošagetšego. Nation, 2006 Brysbaert et al., 2016

Kakanyo ya 8,000–9,000 e tšwa kae?

Nation o dirišitše mananeo a malapa a mantšu ao a theilwego godimo ga makgetlo a tšwelelo go hlahloba karolo ya mantšu ao a kwešišwago Seisemaneng se se ngwadilwego le se se bolelwago. Sephetho se ithekgile ka maemo a itšego: ge go nyakega kwešišo ya mo e ka bago 98% ntle le thušo, dingwalwa tše di hlahlobilwego di nyaka tlotlontšu yeo e ka bago mo palong yeo. Maina a maleba le tsela yeo mekgwa ya mantšu a tswalanago e swarwago ka yona ke karolo ya tshekatsheko, ga se dintlha tšeo di ka tlogelwago ge go bewa pakane ya kakaretšo ya go ithuta. Nation, 2006

Dinyakišišo tše dingwe tša go bala tlotlontšu di bontšha gore dihlogo tša mantšu, malapa a mantšu le dibopego tše di ngwadilwego di ka nea palomoka ye e fapanego kudu. Mafelo a 8,000 a malapa a mantšu ga a bapetšwe thwii le teko yeo e begago dihlogo tša mantšu tše 8,000, e bile ga se palo ya mantšu ka moka a Seisemane. Brysbaert et al., 2016 Nagy et al., 1984

Na 98% ke mollwane wa mohlolo wa kwešišo?

Schmitt, Jiang le Grabe ba lekile batho ba 661 ba tšwago dinageng tše seswai ka dingwalwa tše pedi. Ba hweditše tswalano ye e sa kgaotšego magareng ga karolo ya mantšu ao a kwešišwago le kwešišo, go se na ntlha ya tšhoganetšo yeo kwešišo e felelago ka yona ka ponyo ya leihlo. Dipoelo tša bona di thekga 98% bjalo ka pakane ye e nago le mohola ya karolo ya mantšu a dingwalwa tša thuto, e sego mollwane wa go ba gona goba go se be gona. SCHMITT et al., 2011

Lebaka leo dipuku di fapanago ka lona

Kanegelo yeo o e tlwaetšego, puku ya thuto ya karolo e itšego le padi ya histori di na le tlotlontšu ye e sa swanego, e bile di nyaka tsebo ya pele ye e sa swanego. Kakanyo ya karolo ya mantšu ga e tloše thutapolelo, go akanya ditaba tšeo di sa bolelwago thwii goba tsebo ya thuto go kwešišeng. Dinyakišišo tša lebelo la go bala le tšona di bontšha lebaka leo go bala mantšu le go a kwešiša e lego dipoelo tše di fapanego. Nation, 2006 Brysbaert, 2019

Tsebo ya go amogela mantšu ke yona ya bohlokwa mathomong gore o kgone go lemoga mantšu sengwalweng, eupša moithuti a ka tseba lentšu ka tekanyo e itšego feela. Dinyakišišo tšeo di aroganyago go lemoga, go gopola le go diriša mantšu di bontšha lebaka leo go swaya lentšu bjalo ka leo o le tlwaetšego go sa bolelego gore o tla kwešiša gabotse ditlhalošo tša lona ka moka temaneng. Laufer et al., 2004 Webb, 2008

Na o ka thoma go bala o tseba mantšu a se makae?

Ee: kakanyo ye e bolela ka karolo ya mantšu ya dingwalwa tše di hlahlobilwego yeo e kwešišwago ntle le thušo; ga e bolele gore o dumeletšwe go bala goba aowa. Sengwalwa se bonolo, thušo le merero e fapanego ya go bala di fetola maemo. Moithuti yo a dirišago pukuntšu o dira mošomo o fapanego le wa go bala ntle le thušo. Palo ye e swanetše go thuša go kgetha sengwalwa, e sego go go nyamiša gore o se ke wa bala go fihlela teko e fihla palong e itšego. Nation, 2006

Go kopana le lentšu gantši go ka godiša dikarolo tše di fapanego tša tsebo ya lona, eupša dinyakišišo tša poeletšo ga di nee palo ya kakaretšo ya makga ao lentšu le swanetšego go bonwa ka ona gore le be le tsebega ka botlalo. Ela hloko kwešišo le mohuta wa thušo yeo o e nyakago, go e na le go nagana gore palo e beilwego ya mantšu a mafsa ao o a lemogilego e kgonthišetša go bala ka thelelo. Webb, 2007

Go thwe’ng ka mengwaga, bong le maleme a mangwe?

Ye ke tshekatsheko ya karolo ya mantšu dingwalweng tša Seisemane, ga se tekanyetšo ya bokgoni bjo bo theilwego godimo ga mengwaga goba bong. Maleme a mangwe a bala dibopego le malapa a mantšu ka ditsela tše di fapanego, gomme mehuta e fapanego ya dingwalwa e nyaka tlotlontšu e fapanego. Go diriša palo ye malemeng a mangwe ntle le go hlahloba gore go dirišitšwe tekanyo efe go ka feteletša bohlatse. Nation, 2006 Brysbaert et al., 2016

Potšišo ya bohlokwa yeo e šomago ke gore o kwešiša bokae ka pukung ge o bala ka thušo yeo o e kgethilego. Mafelo a teko ya go lemoga mantšu a ka go nea tshedimošo ya motheo, eupša teko e kopana ya kwešišo ya sengwalwa seo ka bosona e tswalana kudu le pakane yeo go feta mollwane wa kakaretšo wa tlotlontšu. SCHMITT et al., 2011 Laufer et al., 2004