Bohlatse bjo bohlokwa le dinomoro
| Seo se hweditšwego tshekatshekong ya tlwaetšo ya sebaka | Tlhaloso |
|---|---|
| Go hlahlobilwe dithuto tše 217 | Kgoboketšo ye kgolo ya ditsenogare tša bokgoni bja sebaka |
| Tshekatsheko ye e šetšego: dithuto tše 206, bogolo bja dikhuetšo tše 1,038 | Tshekatsheko yeo tekanyo ya ka morago ga go ntšha tše di feteletšego e theilwego go yona |
| Palogare ya g = 0.47 ka morago ga go ntšha tše di feteletšego | Khuetšo ya tlwaetšo ya magareng ge e lekantšwe ka tekanyetšo |
| Phetisetšo go mešomo ye mengwe ya sebaka | Go na le kakaretšo ye itšego ka gare ga lefapha la bokgoni bja sebaka |
| Mešomo le maemo a taolo di a fapana | Ga go na tekanyo ya tlwaetšo goba koketšego yeo e šomago go motho yo mongwe le yo mongwe |
Tshekatsheko ye e lebelela go swarelela ga dipoelo, dilo tšeo di ka fetošago dipoelo le phetisetšo. E nabile go feta tshekatsheko ya ditsenogare tša go dikološa dilo monaganong fela. Dipoelo tša yona di thekga kgopolo ya gore bokgoni bja sebaka bo ka fetoga, eupša ga di hlatselwe gore papadi e nngwe le e nngwe ya inthaneteng ya nako ye kopana e tla tšweletša palogare ya dipoelo tša ditsenogare goba ya fetoša bohlale ka kakaretšo. Uttal et al., 2013
Ke eng sona seo se ka kaonefalago?
Teko ya kgale ya go dikološa dilo monaganong e lekanya go nyalantšha dilo tšeo di lebeletšego ka mahlakoreng a go fapana. Diteko tše dingwe di oketša dilo, di diriša dikgetho tše dingwe tšeo di ka šitišago goba di bea mellwane e tiilego ya nako. Dipoelo di ka bontšha go ithuta melao le maano a mošomo, gammogo le go rarolla dilo ka bokgoni bjo bogolo. Ge go begwa dipoelo, go swanetše go hlaloswa go nepagala, lebelo le sehlopha sa dilo tše di dirišitšwego. Shepard et al., 1971 Vandenberg et al., 1978
Dinyakišišo tša go bušeletša diteko di bontšha gore dipoelo di ka kaonefala ge diteko tša kgopolo di boeletšwa, ka fao go leka gape gatee ga se teko ya tlwaetšo yeo e laolwago. Tekolo e holago e swanetše go arola tlwaelo ya ka mehla go khuetšo ya tlaleletšo ya tsenogare. Scharfen et al., 2018
Na go itlwaetša go thuša bohle ka go lekana?
Tshekatsheko ya dithuto tše dintši ga e thekge kgopolo ya gore batho ka moka ba hwetša kaonefatšo e swanago. E hlahloba diphapano magareng ga ditsenogare le batšeakarolo, go akaretša mengwaga le bong, eupša palogare e kopantšwego e ka se bolelele pele gore motho o tee o tla kaonefala go fihla kae. Ka mo go swanago, ditshekatsheko tša kgale tša diphapano tša bong di hlalosa dipalopalo tša palogare tšeo di ithekgilego ka mošomo, e sego mellwane ya bokgoni bja motho ka noši. Uttal et al., 2013 Voyer et al., 1995 Linn et al., 1985
Ke eng seo se e amago?
Na kaonefatšo e fetela ka ntle ga papadi?
Phetisetšo go mešomo ya sebaka yeo o sa kago wa itlwaetša ka yona ke dipoelo tšeo di rutago kudu go feta go kaonefala fela dilo di bušeleditšwe, gomme tshekatsheko e bega phetisetšo ye bjalo. Lega go le bjalo, se se sa le se se pitlaganego go feta go kaonefala mošomong o mongwe le o mongwe wa sebaka bophelong bja kgonthe goba go oketšega ga bohlale ka kakaretšo. Go swana magareng ga tlwaetšo le tekolo go ama seo se ka bolelwago. Uttal et al., 2013
O ka phema bjang go tšea phetogo ya leano e le bokgoni bjo bofsa?
Ngwala mohuta wa mošomo, nako yeo e dirišitšwego le gore o kile wa leka pele. Ge o thoma go diriša leano le lengwe la go bapetša, seo e ka ba go ithuta mo go holago, eupša se hlalose e le karolo ya phetogo. Dipoelo tša sehlopha se tee sa dibopego ga di hlatselwe ka botšona gore tekanyo ya bokgoni bja sebaka ka kakaretšo e a šoma. Shepard et al., 1971 Vandenberg et al., 1978
Lešata la tekanyo le lona le bohlokwa. Nyakišišo ya pharakano ya botshepegi e bontšha gore dipoelo tša diteko tša kgale di ka ba tše di tiilego ge go lebelelwa dihlopha, mola diphapano magareng ga batho ka o tee ka o tee di sa tsepame. Phetogo ye nnyane magareng ga dikopano tše kopana ga se ya swanela go hlathollwa kudu bjalo ka phetogo ya sa ruri. Hedge et al., 2017
Pakane ya kgonthe ya go itlwaetša ke efe?
Šomela go rarolla dilo tšeo o sa di tsebego ka nepo le ka bokgoni bjo bogolo, gomme o dule o ela dipoelo tše ka bobedi. Tshekatsheko ye e tsopotšwego ga e hlalose nako ya letšatši le letšatši yeo e swanetšego bohle, palo ya dikopano goba dintlha tšeo di lebišitšwego mošomong wo wa go šoma ka sephephediši sa inthanete. E thekga kgonagalo ya go ithuta, e sego ponelopele ya motho ka noši. Uttal et al., 2013 Scharfen et al., 2018
Phema go hlalosa mathata a mathomo ka dikakanyo tša go ithekga ka bong. Dinyakišišo tša dihlopha le tshekatsheko ye kgolo ya go swana ga batho ga di laole bokgoni bja motho ka noši. Dipoelo tša gona bjale le bokgoni bja go ithuta ke dipotšišo tše di fapanego. Voyer et al., 1995 Hyde, 2005
Ka fao, seo se ka bolelwago ka mohola ka potego ke se se itšego: go na le bohlatse bja gore tlwaetšo ya sebaka e ka kaonefatša dipoelo tša palogare, go akaretša le phetisetšo ye itšego ka gare ga lefapha leo, ge e dirwa ka maemo ao a ithutilwego. Go tseba ge e ba go itlwaetša papadi ye itšego go tšweletša phetisetšo ye itšego go nyaka teko ya go lebanya. Uttal et al., 2013
Leka teko ya mahala ye e amanago le yona
Teko ya go dikološa dilo monaganong
Leka teko ya go dikološa dilo monaganong gore o bone gore mošomo wo o bjang. Ge o itlwaetša, ngwala diteko tša pele gomme o diriše dilo tše di swanago tšeo o sa di tsebego ge o lekola phetogo. Papadi ga e holofetše koketšego ya IQ goba palogare ya khuetšo yeo e begilwego go ditsenogare tša bokgoni bja sebaka.
Dipotšišo tše tlwaelegilego
Na g = 0.47 e ra gore dipoelo di kaone ka 47%?
Aowa. Ke phapano ya palogare ye e lekantšwego, gomme tše di feteletšego di ntšhitšwe kakaretšong ye e tsopotšwego. Uttal et al., 2013
Na go itlwaetša go tla oketša IQ ya ka?
Dipoelo tša tlwaetšo ya sebaka ga di hlatselwe gore seo se tla direga ka papadi ye. Kaonefatšo le phetisetšo di swanetše go hlaloswa go ya ka seo se lekantšwego. Uttal et al., 2013
Ke swanetše go itlwaetša metsotso e mekae?
Methopo ye ga e hlalose tekanyo ya tlwaetšo ya mošomo wa sephephediši sa inthanete yeo e lego ye botse kudu go bohle. Go bea lenaneo le le sa fetogego go ka bolela ka go nepagala mo go se nago thekgo. Uttal et al., 2013 Scharfen et al., 2018
Methopo
- Voyer et al. (1995). Bogolo bja diphapano tša bong ka bokgoning bja sebaka: Tshekatsheko ya dithuto tše dintši le go ela hloko dilo tše bohlokwa..
- Linn et al. (1985). Go tšwelela le go hlaloswa ga diphapano tša bong bokgoning bja sebaka: Tshekatsheko ya dithuto tše dintši.
- Shepard et al. (1971). Go dikološa dilo tša mahlakore-tharo monaganong.
- Vandenberg et al. (1978). Go dikološa dilo monaganong, teko ya sehlopha ya go bona sebaka sa mahlakore-tharo.
- Uttal et al. (2013). Go fetoge ga bokgoni bja sebaka: Tshekatsheko ya dithuto tša tlwaetšo.
- Hyde (2005). Kakanyo ya go swana ga bong.
- Scharfen et al. (2018). Dipoelo tša go bušeletša diteko tša bokgoni bja go nagana: Tshekatsheko ya dithuto tše dintši.
- Hedge et al. (2017). Pharakano ya botshepegi: Lebaka leo ka lona mešomo ya kgopolo ye e tiilego e sa tšweletšego diphapano tša batho ka o tee ka o tee tše di botse.
Tsopola letlakala le: Na o ka kaonefatša go dikološa dilo monaganong ka go itlwaetša?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/nso/answers/can-mental-rotation-improve-with-practice. CC BY 4.0.
← Lekola dikarabo tše dingwe