Bohlatse bjo bohlokwa le dinomoro
| Dipoelo tshekatshekong ya batho ba bagolo | Tekanyetšo | Tlhaloso ya moedi |
|---|---|---|
| Sehlopha sa mošomo wa go thibela karabelo wa Stroop | Hedges' g = 0.12 | Pele ga go lokiša kgetho ya diphetho tšeo di phatlaladitšwego |
| Nako ya go itshepa ya 95% | 0.03 go ya go 0.20 | Phapano ye nnyane gare ga dihlopha tše di kopantšwego |
| Sephetho ka kakaretšo ka morago ga go lokiša kgetho | Ga go na bohlatse bja mohola wo o tšwelago pele | Ga se bohlatse bja gore batho ka moka ba a swana |
Tekanyetšo ye e lebanyago le Stroop e hwetšagala go Tafola 3. Ke phapano ye e lekantšwego ka mokgwa wa maemo, ga se gore batho ba šoma bokaone ka 12% goba gore seo se ka direga ka kgonagalo ye itšego go motho ka o tee. Phello ye nnyane tafoleng yeo e sa lokišwago le sephetho sa pampiri ka morago ga go lokiša di swanetše go balwa mmogo; go kgetha fela sephetho se sebotse go ka kgopamiša seo tshekatsheko e se hweditšego. Lehtonen et al., 2018
Ke ka baka la eng go ile gwa šišinywa gore go na le mohola?
Go diriša maleme a fetago le tee go nea lebaka leo le kwagalago la go ithuta taolo ya monagano. Eupša dikgopolo tše di kwagalago di nyaka bohlatse bjo bo lebanyago. Dinyakišišo tša Paap le Greenberg di botšiša ge e ba mešomo e mmalwa ya phethagatšo ya monagano e nea bohlatse bjo bo kwagalago bja mohola o tee wa go tseba maleme a mabedi, go e na le go nagana gore go di bitša ka leina le tee go ra gore dintlha tša tšona di lekana. Paap et al., 2013
Teko ya Stroop ka boyona e na le dikarolo tše mmalwa. Mantšu, mebala, tsela ya go arabela le tekanyo ya motheo yeo e kgethilwego di kgoma phapano ya nako ya go arabela. Tshekatsheko ya MacLeod le tshekatsheko ya ditekanyo tša kalafo di bontšha lebaka leo ka lona teko ye e ka se lekanego go ba sedirišwa sa go lekanya taolo ya monagano ye e ikemetšego malemeng. MacLeod, 1991 Scarpina et al., 2017
Na leleme la teko le bohlokwa?
Lentšu leo le ngwadilwego le ka šitiša fela ka ditshepedišo tšeo le di dirago bjokong bja mmadi. Teko ya mathomo e bontšha bohlokwa bja go arabela ka mantšu ao motho a a tlwaetšego, mola ditshekatsheko di hlalosa diphapano magareng ga mehuta ya diteko. Se se thekga go boloka maemo a leleme le a karabelo a swana; ga se sa tšweletša tekanyetšo e tee ya go lokiša dipoelo tša batho ba maleme a mabedi. Stroop, 1935 MacLeod, 1991
Ke eng seo se e amago?
Diphapano tša dihlopha ga di hlalose motho ka o tee
Le ge go ka bonwa phapano ye nnyane magareng ga dihlopha, go sa tla ba le go swana mo gogolo ga dipoelo tša tšona, gomme seo se ka se hlalose gore ke ka baka la eng dintlha tša motho o tee di fetogile. Nyakišišo ya phapano ya go botega ga ditekanyo gape e bontšha gore diphapano tše dintši tša diteko tša kgale ga di botegelwe kudu ge go bewa batho ka maemo a bona, go feta kamoo dipoelo tša tšona tše di tiilego tša diteko di ka šišinyago ka gona. Teko e kopana yeo e dirwago go sephephediši e ka se bontšhe gore ke maitemogelo afe a maleme ao a bakilego sephetho. Hedge et al., 2017
Tshekatsheko ya batho ba bagolo ga e hlalose ditekanyetšo tša Stroop tše di šomago go bohle ba maleme a mabedi go ya ka mengwaga ka moka goba bong. Sephetho sa yona ga se swanela go dirišwa ka go iketla go bana, go bobedi bjo bongwe le bjo bongwe bja maleme, goba go ditlhalošo ka moka tša maitemogelo a go tseba maleme a mabedi. Sehlopha se sengwe sa batho se nyaka bohlatse bjo bo se lebanego. Lehtonen et al., 2018
Ke ka baka la eng tekanyo le go lokiša di le bohlokwa?
Nako ya go arabela go sephephediši e fapana go ya ka sedirišwa, gomme mokgwa wa go bala dintlha tša Stroop o fapana go ya ka mohuta wa teko. Dinyakišišo tša kalafo tše di kopantšego dipoelo di bontšha kamoo mokgwa wa go lekanya tšhitišo o ka fetolago bogolo bjo bo bonagalago bja diphapano tša dihlopha. Tše ke ditemošo tša kakaretšo mabapi le tekanyo, ga se bohlatse bja gore go tseba maleme a mabedi ke boemo bja bolwetši bja kalafo. Anwyl-Irvine et al., 2020 Lansbergen et al., 2007
O ka fihlelela phetho efe ge o e leka?
Diriša teko ye go itemogela mantšu le tshedimošo ya mebala tšeo di thulanago. Ge o bapetša ditekong tša gago, boloka leleme, sedirišwa, mokgwa wa go arabela le mokgwa wa go bala dintlha di sa fetoge. Lebelela palo ya diphošo le dinako tša go arabela mmogo, gomme o se ke wa tšea phetogo e le bohlatse bja mohola o mogolo wa go tseba maleme a mabedi. Scarpina et al., 2017 Hedge et al., 2017
Bohlatsi ga bo ganetše go ithuta maleme, e bile ga bo holofetše gore go dira bjalo go tla godiša bokgoni bja monagano. Bo araba potšišo ye tshesane kudu: dingwalwa tša batho ba bagolo tše di tsopotšwego ga di nee thekgo ye e tiilego ya mohola wa kakaretšo wa phethagatšo ya monagano ka morago ga go ela hloko kgetho ya diphetho tšeo di phatlaladitšwego. Bokgoni bjo itšego bja maleme le mohola wa go boledišana ka leleme le lengwe ke dipoelo tše di fapanego. Lehtonen et al., 2018 Paap et al., 2013
Leka teko ya mahala ye e amanago le yona
Teko ya Stroop
Leka teko ya Stroop ka leleme leo o le kwešišago gomme o diriše lona leleme leo ka mehla ge o latela dipoelo. Teko ye e ka se bontšhe ge e ba histori ya gago ya maleme e bakile dintlha tša gago goba ya go fa mohola wa monagano ka baka la go tseba maleme a mabedi.
Dipotšišo tše tlwaelegilego
Na g = 0.12 e ra gore go šoma bokaone ka 12%?
Aowa. Ke phapano ya magareng ye e lekantšwego ka mokgwa wa maemo, gomme tekanyetšo ye e dirilwe pele ga go lokiša kgetho ya diphetho tšeo di phatlaladitšwego. Lehtonen et al., 2018
Na tshekatsheko e hlatsetša gore ga go na motho wa maleme a mabedi yo a holwago?
Aowa. Go hloka bohlatse bjo bo tiilego bja mohola wa palogare ga go bolele gore batho ka moka goba maemo ka moka a a swana. Lehtonen et al., 2018
Na dintlha tša ka di ka bontšha ge e ba ke tseba maleme a mabedi e le ka kgonthe?
Aowa. Dipoelo tša Stroop ga se mokgwa wa go arola batho go ya ka histori ya bona ya maleme, e bile ga se teko ye e netefaditšwego ya go tseba maleme a mabedi. MacLeod, 1991 Scarpina et al., 2017
Methopo
- Lehtonen et al. (2018). Na go tseba maleme a mabedi go sepedišana le go šoma bokaone ga phethagatšo ya monagano go batho ba bagolo? Tshekatsheko ya diphuputšo tše dintši..
- Paap et al. (2013). Ga go na bohlatse bjo bo kwagalago bja mohola wa go tseba maleme a mabedi mo go šomeng ga phethagatšo ya monagano.
- MacLeod (1991). Nyakišišo ya mengwaga ye masomehlano ka phello ya Stroop: Tshekatsheko ye e kopanyago..
- Scarpina et al. (2017). Teko ya Mmala le Lentšu ya Stroop.
- Stroop (1935). Dinyakišišo tša tšhitišo dikarabelong tša mantšu tše di latelanago..
- Hedge et al. (2017). Phapano ya go botega ga ditekanyo: Lebaka leo ka lona diteko tša monagano tše di tiilego di sa tšweletšego diphapano tša batho ka o tee tše di botegago.
- Anwyl-Irvine et al. (2020). Go nepagala le go nepagala ga nnete ga diforamo tša diteko tša inthaneteng, di-sephephediši le didirišwa.
- Lansbergen et al. (2007). Tšhitišo ya Stroop le bothata bja tlhokomelo le go šutha-shutha: Tshekatsheko le tshekatsheko ya diphuputšo tše dintši..
Tsopola letlakala le: Na batho ba maleme a mabedi ba dira bokaone tekong ya Stroop?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/nso/answers/bilingualism-and-stroop-performance. CC BY 4.0.
← Lekola dikarabo tše dingwe