Na bokgoni bja go gopola dinomoro tše di kwewago bo a swana le go gopola dinomoro tše di bonwago?

Nyakišišo ya go kwa e akareditše batho ba bagolo ba 763 ba setšhaba ba mengwaga ya 18–65. Palogare ya bona ya setšo ya go gopola dinomoro ka tatelano ya pele e be e le 6.35, eupša palogare ya palo ya godimo yeo e fihleletšwego tekong e nabilego e be e le 6.77. Phapano ye ya ka gare ga nyakišišo e nnoši e bontšha lebaka leo palogare ye e gatišitšwego e swanetšego go hlaloša gore dintlha di badilwe bjang. Woods et al., 2010

Lebaka leo go fetoša tseno go fetošago mošomo

Dikakanyo tša kgopolo ya mošomo di aroganya ditshepedišo tša go bopa seswantšho sa tshedimošo le tša taolo, go akaretša dikarolo tša mantšu le tša go bona lefelo. Dinomoro tše di ngwadilwego le tšona di ka fetolelwa mantšung ka monaganong, ka fao phapano ga e bonolo go swana le go bitša ye nngwe kgopolo ya go bona fela, mola ye nngwe e le kgopolo ya go kwa fela. Tsela yeo tshedimošo e tšweletšwago ka yona le seo motho a se dirago ka yona, tšohle di bohlokwa. Baddeley, 2012

Go bona tatelano ka moka go ka dira gore sebopego sa yona se dirišetšwe go hlopha. Nyakišišo ya go kopanya dikarolo e lekola kamoo dibopego tše di boeletšwago di kgonago go kopanywa ka dikarolo tše dikgolo; mohola wo o tšwelela ka lebaka la sebopego seo se bolokilwego kgopolong, e sego feela palo ya maswao a mathomo. Letšatši goba paterone yeo motho a tlwaetšego go e bona e ka gopolwa ka tsela ye e fapanego le dinomoro tšeo di sa tswalanego. Mathy et al., 2012 Miller, 1956

Na dintlha tša godimo tša go bona di bontšha kgopolo e matla?

Di bontšha seo fela mošomong le maemong ao a lekilwego. Papetšo gape e fetoša nako ya go lebelela tshedimošo, dibaka tša go e boeletša, tsela ya go araba le melao ya go emiša. Nyakišišo ya mekgwa ya go lekanya tatelano e gatelela gore dintlha tše di kgoma tekanyo. Dintlha tše kaone mohuteng o mongwe ga di bolele ka go itiragalela gore dintlha tša motho di kaone mo mešomong ka moka ya kgopolo ya mošomo. Conway et al., 2005

Lebaka leo bokgoni bja kgopolo bjo bo gatišitšwego bo ka bonagalago bo sa swane\n\nTlhaloso ya Cowan ya bokgoni bjo bo lekanyeditšwego e bolela ka dikarolo tša tsebišo tšeo di hlophilwego ka tlase ga maemo ao a reretšwego go fokotša go boeletša le go šomiša kgopolo ya nako ye telele. Tatelano ya dinomoro ya tlwaelo e ka holwa ke ditshepedišo tšeo tšeo. Ka gona, go bapetša tekanyetšo ya dikarolo tše di hlophilwego le palo ya dinomoro tše di sa hlophwago go kopanya diyuniti le maemo a diteko a go fapana. Cowan, 2001\n\nTlwaetšo e tseneletšego ya go gopola e nea mohlala o makatšago: motho yo a tlwaeditšwego o ithutile go gopola tatelano tše ditelele kudu tša dinomoro ka go diriša tsebo yeo e rulagantšwego, eupša bokgoni bjo ga se bja fetela ka go swana go tsebišo ye nngwe ye e sa tswalanego. Se ke bohlatse bja bokgoni bjo bo ithutilwego, e sego bohlatse bja gore polokelo ka moka ya nako e kopana e ile ya oketšega go fihla palong ya dinomoro tše di bontšhitšwego. Ericsson et al., 1980\n\n### Go thwe’ng ka maemo a tlwaelo a mengwaga le bong?\n\nMaemo a tlwaelo a swanetše go swana le mokgwa wa go tšweletša, nako, polelo, tatelano ya dikarabo le mokgwa wa go bala dintlha. Sehlopha sa batho ba bagolo ba go kwa ga se nee phetolelo ya papadi ya go bona yeo e šomago go ya ka mengwaga goba bong. Go diriša palogare ya sona go dipapadi ka moka tša inthaneteng go be go tla fetola tšhupetšo ya nyakišišo ye e nago le mohola ya ba maemo a motho ka noši ao a forago. Woods et al., 2010 Conway et al., 2005\n\nTemošo ye e šoma le go feta mešomo ya dinomoro: tshekatsheko ya nyakišišo tše dintši e bontšha gore ditekanyo tša span le tša n-back di swana ganyenyane feela, gomme di ka se tšeelane legato. Ka gona, dintlha tša godimo tša go gopola dinomoro ka pono ga se dintlha tša n-back tše di tsebjago goba tekanyetšo ya IQ. Redick et al., 2013\n\nGe o itlhokomela, boloka mokgwa o mongwe le o mongwe o arotšwe, diriša nako e swanago ya go bona le melao ya go araba, gomme o ngwale ge e ba o boeletša tatelano ka monaganong goba o e hlopha. Dikgetho tše di dira gore dipapetšo tša gago di hlathollege kaone, eupša ga di hlame maemo a tlwaelo ao a emelago batho ka moka goba netefatšo ya tša kalafo. Woods et al., 2010 Mathy et al., 2012