Kin-á-ji̍t ê sió-sió liān-si̍p

Kóa pái sǹg-sò͘. Koh khui-sí.

Chi̍t kóa tsām-sî ê ka-huat, kiám-huat, siōng-huat kap hun-huat. Ta̍k chióng kiáu-khì ū ka-kī ê téng-tsè. Bô liân-sòa ji̍t-sò͘ ài pó-tsûn, mā bô ài khòaⁿ-khuài pó-pò͘.

Khì tsò tshì-giām
Sî-sî lóng bô-hūiBô su-iàu khai hō͘ · Bô kóng-kò͘
Sì ê sǹg-sò͘ hû-hō kā chi̍t pún khui-khui ê pún-á kap chi̍t tiám pi̍t-á pau-uî.
Khui lí pún-kî ê liān-si̍p tsu-liāu…
Ē-sái liān-si̍p ê ki-lêng.

Gián-kiù ē kóng siánn-mih

Tshiáⁿ liān chi̍t chióng sǹg-hoat, mā ài sǹg tio̍h tap-àn: kā ka-huat hun-khui, sǹg chi̍t ê kīn-sò͘ koh kóng-khuè, á-sī kā hun-huat uāⁿ-tsò siōng-huat. Tsit ê liān-si̍p sī hō͘ sǹg-sò͘ khah sūn. Liān-si̍p hun-sò͘ khah kuân, m̄-thang kā i khòaⁿ-tsò IQ khah kuân ê tsìng-kù.

Ta̍k chióng sǹg-hoat ū ka-kī ê téng-tsè. 3 ê būn-tê tiong, 3 ê sǹg tio̍h ē thê kuân chi̍t kè; 1 á-sī khah tsió ē kàng kē chi̍t kè. Nā m̄-sī, téng-tsè lóng bô piàn. Téng-tsè tī 1 kap 5 ê tiong-kan.

Tshut-hoat liān-si̍p ē pang-tsān kì-tit í-king ha̍k-kòe ê tsu-liāu (Roediger & Karpicke, 2006). In ê si̍t-giām ēng sàn-bûn, m̄-sī tsit-ê sim-sǹg liān-si̍p. Goán kiong-kip sǹg-su̍t liān-si̍p, m̄-sī í-king tsing-bêng ē thê-kó͘ khah kuân-phàn sū-khó͘ lîng-le̍k ê kè-uē.

Simons kah tshù-pāng ê lâng (2016) ê phó͘-tshàu hoat-hiān, tùi siū liān-si̍p ê kang-khò͘ thê-kó͘ ê tsing-kìng, pí kuân-phàn tsū-iû khah tsin. Chit-ê kuí hāng sī liān-si̍p hong-hoat, m̄-sī sián-tsàn tshì-giām á-sī i-su ê kiàn-gī.

Siūⁿ beh tshì chi̍t pái ū sî-kan ê sǹg-sò͘? Sǹg-sò͘ khòaⁿ-khuài tshì-giām

Sió lō͘ liân-tsiat kuí hāng kì-tit ê mi̍h-kiāⁿ ê tō͘-sī.

Kuí hāng ū-iōng ê tāp-hoat

Ta̍k hāng lóng bô-kò͘-tsîⁿ bô?

Sī. Ta̍k-ê tāi-tsè, tô͘-sêng danh-toaⁿ, kì-lo̍k kah pì-hu̍t lóng bô-kò͘-tsîⁿ, m̄-bián tsù-kó͘, mā bô kò-kò͘.

Tsit-ê ē thê-kó͘ góa ê IQ á-sī phó͘-thong kì-bîng bô?

Goán bô tshut chit-ê tsing-bêng. Tī chia tshòe-kah khah hó, tōa-pō͘ sī kóng lí tùi tsit hāng liān-si̍p ki-lêng, tī chit-ê siat-tēng ē khah su̍k-sik.

Nā ū chi̍t kang bô liān-si̍p án-tsuáⁿ?

Bô siánn-mih ē tùi-siau. Ta̍k hāng sǹg-su̍t lóng lâu tī i ê tāi-tsè. Lí siūⁿ liān-si̍p ê sî to̍h liān, siūⁿ liān kuí pái lóng ē-sái.

Tsu-liāu lâi-goân kah thêng-sio̍k tha̍k-bu̍t

  1. Dresler et al. (2017). Bîng-kì ho̍k-si̍p kái-piàn náu ê kiat-lō͘, pang-tsān siōng hó ê kì-bîng. Neuron.
  2. Simons et al. (2016). 'Náu-pō͘ ho̍k-si̍p' kè-uē ū-hāu bô? Psychological Science in the Public Interest.
  3. Roediger & Karpicke (2006). Tshì-giām thê-kó͘ ha̍k-si̍p: kì-bîng tshì-giām ē thê-kó͘ tn̂g-kî kì-tit. Psychological Science.