Siōng-kàu-tiám ê tsì-liāu kap sò͘-jī
| Sūn-sū | Kìng-kò͘ chìng-kì ê kái-sik |
|---|---|
| Sim-lāi ê ōe-siaⁿ hō͘ ta̍k-ê lâng lóng kan-taⁿ tha̍k kah kah-kháu siaⁿ-siaⁿ ê khòaⁿ-khuài | Bô siaⁿ tha̍k-jī kap ū siaⁿ tha̍k-jī ê kang-tsok, khòaⁿ-khuài tùi-bô-kâng; kóng in siâng-kâng khòaⁿ-khuài bô chìng-kì tsūn-sìn |
| Khì-tû sim-lāi ê ōe-siaⁿ, tō ē-pìng ōe khòaⁿ-khuài koh liáu-kái | Bô chìng-sī ū án-ni ê phó͘-pho͘-guân pó͘-tsuān |
| Tńg-thâu kè-khòaⁿ lóng sī phìⁿ-tshng ê sî-kan | Si̍t-giām chìng-kì sàng-sī, kè-khòaⁿ ū-sî ē pang-tsān liáu-kái |
| Hián-sī koh khòaⁿ kah khòaⁿ-khuài ê WPM lóng sī khòaⁿ-jī khòaⁿ kah khah hó | Mā tio̍h kám-tshek liáu-kái-lîng |
Subvocalization tsit ê sû, ū-sî lâi kóng tsin khō͘-sióng. I thang tsí sim-lāi ê siaⁿ-siaⁿ kám-kak, sió-siaⁿ ê ōe-siaⁿ liân-tài, á-sī ū-iōng siaⁿ-im phìⁿ-sióng ê gí-giân sù-khó͘. Tsiah-ê bô-thang hō͘-tsò siâng-kâng ê lio̍k-liōng. Tha̍k-khuài phê-phêng ū thê-khí im-hong sù-khó͘, koh khǹg-kò͘ m̍-thang siūⁿ kóng khì-tû kám-kak tio̍h ê sim-lāi siaⁿ-siaⁿ, tō ē-sái khì-tû tha̍k-jī ê gí-giân sù-khó͘ iau-kiû. Rayner et al., 2016
M̍-nā khòaⁿ-khuài ê ba̍k-tsiu ū bāng-bō͘
Ba̍k-tsiu thang thong-kòe tsūn-sióng kap sǹg-siā lâi siu-tsi̍p khòaⁿ-tio̍h ê sìn-sit, m̍-tio̍h liáu-kái, koh tio̍h jīn-tshut jī, kā i ê ì-sù liân-tsiap khí-lâi. Ba̍k-tsiu te̍k-hāng phê-phêng thê-tshut, khòaⁿ-tio̍h ê sìn-sit siu-tsi̍p kap gí-giân sù-khó͘ sī siâng-sî tsún-pī ê. Khòaⁿ-jī tsí-pîn khòaⁿ-khuài, á-sī hō͘ ba̍k-tsiu bô-tàng tńg-thâu khòaⁿ, bē-tàng chìng-sī lâng ū liáu-kái siâng-kâng ê sìn-sit. Rayner, 1998 CLIFTON et al., 2015
Schotter kap i ê tóng-ioú si̍t-giām, hō͘ kè-khòaⁿ ē-tàng pang-tsān liáu-kái ê tsi̍t-tōa-pō͘ só͘ khòaⁿ-kòe ê jī, bô koh ū-hūn-ū khòaⁿ ê tsē-iōng. Liáu-kái-lîng tùi-tsiaⁿ ū siū-siong. Tsit ê kiat-kó͘ bô-chióng-mi̍h chìng-sī ta̍k-ê tńg-thâu khòaⁿ lóng ū iu-iau, m̍-koh i thang hú-khò͘ chi̍t-khái kā ta̍k-ê tńg-thâu khòaⁿ lóng khòaⁿ-tsò bô-iōng ê khuat-tiám, tio̍h kóng ta̍k-ê lóng tio̍h khì-tû. Schotter et al., 2014
Án-tsuáⁿ ū ê kùi-kho͘ hō͘ chi̍t-kuàn tsai-tsìng kám-kak khòaⁿ kah khòaⁿ-khuài
Jī-sū siáⁿ-siaⁿ kap gí-giân king-giām ē kái-piàn sù-khó͘ ê iau-kiû. Tng-gí jī-sū phîn-lu̍t ê gián-kiù kap sû-hūn phê-phêng thê-khí, m̍-sik ê sû á-sī bô kuè-si̍p ê gí-giân, ē hō͘ tsit ê kang-tsok khòaⁿ-khuài kham-khàm. Jī tsuân-bô kuàn-sim-sik, iáu bē-tàng tsí-tēng sī sim-lāi ê ōe-siaⁿ tsò-kò͘, dùn-jî tng khó͘ ê tōa-tōa, tha̍k ê lâng kám-kak sim-lāi ê ōe-siaⁿ khah chhiⁿ. Whitford et al., 2012 Brysbaert et al., 2016
Siáⁿ-mi̍h ē ho̍k-hióng tio̍h?
Soah-soah khòaⁿ (skimming) án-tsuáⁿ?
Soah-soah khòaⁿ tī beh tshuē chi̍t ê tēng-tê, á-sī beh khòaⁿ chi̍t ê tōa-kài ê sî, ū-kàu-iōng. I siu-tsi̍p khah-tsió sìn-sit, tio̍h tùi tsit ê bo̍k-phiau lâi kám-tshek. Tha̍k-khuài phê-phêng ū hūn-pia̍t tsit-ê kong-tsok kap tī tsin khòaⁿ-khuài ê lūn-tsūn, tsuân-pō͘ liáu-kái tsuân-pō͘ ê jī-bûn. Soah-soah khòaⁿ khòaⁿ-khuài, bē-tàng chìng-sī lâi-kàu siâng-kâng ê siu-sik liáu-kái-lîng. Rayner et al., 2016
Tōa-jîn phîn-kun ê sò͘-jī mā ū khì-hān. In sī Iâⁿ-gí ê kang-tsok khái-khó͘, ū tsin tsē siū-kòe kàu-io̍k ê tham-kiap-tsiá, m̍-sī ta̍k ê gí-giân ê ta̍k-kòe huè-lîng ê niû-tsún. Gín-á, lāu-jîn kap tē-jī-ōe ê tha̍k-tsiá, m̍-thang iōng chi̍t ê phîn-kun á-sī in ê sim-lāi ōe-siaⁿ kám-kak tsi̍t-pái hō͘ in phêng-kò͘. Brysbaert, 2019
Thang tsí-tēng ê, m̍-sī kā sim-lāi siaⁿ-siaⁿ áp-khì ê khì-khiū
Tha̍k kah bo̍k-phiau siong-ha̍p ê bûn-jī, kám-tshek liáu-kái, koh hō͘ khí-khì si̍p-kuàn ê gí-giân kap tsu̍t-giân. Tha̍k-jī phê-phêng ū tsūn-sìn, king-giām kap gí-giân līng-tō͘ sī siōng-kuan ê iông-sò͘, m̍-koh bô thang tsūn-sìn chi̍t ê phó͘-pho͘-guân si̍p-kuàn liōng, á-sī pìng-kò͘ ē thê-kō͘ khòaⁿ-khuài. Jī-ûi khòng-khài ê gián-kiù mā sī khuànn-tsit-pún bûn-jī ū-tsuē-tsuē ê jī lâng bat, m̍-sī thang tēng-ti̍h ê khòaⁿ-khuài khì-khiū. Rayner et al., 2016 Nation, 2006
Beh kā tsū-kí ê khòaⁿ-jī pi-tì, thang iōng m̍-bat khòaⁿ-kòe ê bûn, pi-tì liáu-kái-lîng kap sî-kan. Lí nā si̍p-kuàn chi̍t ê tha̍k-jī hong-huat, hō͘ WPM khah koân, m̍-koh kái-sik bûn-jī ê lîng-lēk khah tsòe, tio̍h kā tsit ê kiat-kó͘ siá-tsò chi̍t ê khì-hō͘. Kan-taⁿ kám-kak sim-lāi ê siaⁿ-siaⁿ khah tsēng, m̍-sī thê-kō͘ tha̍k-jī ê chìng-kì. Rayner et al., 2016 Schotter et al., 2014
Si̍t-tsāi ê bo̍k-phiau sī khòaⁿ-siong-ha̍p ê bûn, ē-khì kah khah kiat-kò͘ liáu-kái. Bô chi̍t ê siōng-tshù ê gián-kiù thê-khí, tī phah-khui-phō͘ tshì-giām ê sî áp-khì sim-lāi ê ōe-siaⁿ, ē thang phó͘-pho͘-guân thê-kō͘ thâu-náu tsìng-tsi̍t, á-sī îng-hún kā tha̍k-jī ê gí-giân sù-khó͘ iáu-tshun ê khì-hān tsuân-pō͘ khì-tû. Rayner et al., 2016 CLIFTON et al., 2015
Lâi tshì chi̍t-ê siōng-kuaⁿ ê bô-huì-tsîⁿ tshì-giām
Tha̍k-jī khòaⁿ-khuài tshì-giām
Thang tshì tha̍k-jī khòaⁿ-khuài tshì-giām, m̍-thang kó͘-tsia̍t kā bô-si̍p-kuàn ê áp-khì hong-huat. Liân liáu-kái kap khòaⁿ-khuài lóng tio̍h kì-lo̍k. Lí nā tshì-khòaⁿ kóng án-tsuáⁿ tha̍k, tio̍h kā kiat-kó͘ khòaⁿ-tsò sī tsit phiàn bûn-jī ê pi-tì, m̍-sī bat thâu-kàu tsūn-sìn sim-lāi ê ōe-siaⁿ ê tshì-giām.
Siông-kiàn ê būn-tê
Sim-lāi ū ōe-siaⁿ, sī m̍-sī tha̍k-jī khòaⁿ pháiⁿ ê si̍n-hō?
Phê-phêng bô tsūn-sìn án-ni ê tōa-pō͘ kiat-lūn. Siaⁿ-im kuan-liân ê gí-giân sù-khó͘ kap ta̍k-ê jī lóng ū siaⁿ tha̍k tshut-lâi, sī nn̄g hāng bô siâng ê tāi-tsì. Rayner et al., 2016
Guá tio̍h bô-thang tńg-thâu khòaⁿ bô?
M̍-thang tsò-tsò-lu̍t. Chi̍t ê ū khòng-tsè ê si̍t-giām phah-pi̍t, ē-tàng kè-khòaⁿ ê khiā-khùi hō͘ liáu-kái kah hó. Schotter et al., 2014
Guá thang kâng-kâng kuè-si̍p soah-soah khòaⁿ bô?
Tàng, m̍-koh tio̍h khòaⁿ-tsò sī beh khòaⁿ tōa-kài á-sī tshuē sìn-sit ê kó͘-khùn siu-tsi̍p; m̍-sī chìng-sī tī hián-sī ê khòaⁿ-khuài to̍h liáu-kái ta̍k-ê siáu-tsat. Rayner et al., 2016
Tshù-chhù
- Brysbaert (2019). Guán tsi̍t hun-tsing tha̍k kuā-tsē ê jī? Tha̍k-jī khòaⁿ-khuài ê phê-phêng kap siōng-hàu-kó͘.
- Rayner et al. (2016). Beh tha̍k ê tsin tsē, sî-kan koh bô-kàu.
- Rayner (1998). Tha̍k-jī ê ba̍k-tsiu ūn-tōng kap sìn-sit sù-khó͘: 20 nî ê gián-kiù.
- CLIFTON et al. (2015). Tha̍k-jī ê ba̍k-tsiu ūn-tōng kap sìn-sit sù-khó͘: Keith Rayner 40 nî ê ì-giân.
- Whitford et al. (2012). Tē-jī ōe ê king-giām kái-piàn tē-it ōe kap tē-jī ōe jī-sū phîn-lu̍t ê hàu-yīng: Tùi si̍t-ji̍t tōa-tōa bûn-jī tha̍k-jī ê ba̍k-tsiu phuàⁿ-tò͘ lâi ê chìng-kì.
- Nation (2006). Tha̍k kap thiaⁿ iau-khì kuā-tsē jī-ûi?.
- Schotter et al. (2014). M̍-thang kan-taⁿ tha̍k tsi̍t pái tō siong-sìn i.
- Brysbaert et al. (2016). Guán bat kuā-tsē ê sû? Tùi sû ê tēng-gī, gí-giân sìn-sit ê liōng kap tham-kiap-tsiá ê hòe-ki̍p, lâi kó͘-khùn jī-ûi ê siōng-si̍t tsò-huat.
Ín-iōng chit ê bāng-ia̍h: Lí ài beh thāng khì sim-lāi ê siáⁿ-siaⁿ, thang khòaⁿ-jī khòaⁿ-khuài koh?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/nan/answers/subvocalization-and-reading-speed. CC BY 4.0.
← Khòaⁿ-khòaⁿ koh-khah kú ê táp-àn