Siōng-kàu-tiám ê tsì-liāu kap sò͘-jī
| Phê-phêng só͘ thê-tio̍h ê kià-tsìng | Kiat-kó | Hū-tsa̍p ê tsūn-hāu |
|---|---|---|
| Hirai ê Eng-gí ha̍k-seng, liáu-kái khah hó ê cho͘ | 139 WPM | Tōa-kòe 75% ê bûn-tê tap tio̍h |
| Kâng-ê gián-kiù ê kî-tha cho͘ | 61 WPM | Liáu-kái bîng-pi̍k-tō͘ bô kâng |
| Ho͘-lân–Eng-gí pi-sik-giân lâng tha̍k tiān-tsí sió-soat ê gián-kiù | L2 khah bān 17% | Te̍k-tēng ê pi-sik-giân siū-tsha̍p kap kang-tsok |
Tsiah-ê kiat-kó sī tī phê-phêng ê bô-sī-bûn jī-thâu lâng tsit-tsiat só͘ pó-kò. Phê-phêng koh tsin bêng-khak kóng, tiān-tsí sió-soat ê gián-kiù thong-kè ê thong-kè-sò͘, bô-hoat-tō͘ tī WPM thâu-tsi̍t-pái tsuân-bīn pí-kàu. Tsit-ê hū-tsa̍p ê tsūn-hāu tsin tiōng-iàu: m̄-thang kā 17% tòng-tsò siúⁿ ê tha̍k tēng-gí ê lâng lóng ē-sái sái-iōng ê tiāu-tsún. Brysbaert, 2019
Án-tsuánn gí-giân lîng-li̍k pí L2 ê miâ-tsīng khah tiōng-iàu
Tēng-gí ê keng-giām ē kā sû ê phō͘-li̍k-thó͘-sūn kap tsìn-hêng ho̍k-tsāi, pau-kuat kám-tsio̍k sû sī phō͘-li̍k ê. Whitford kap Titone ê gián-kiù, sī kâng-khiuⁿ tha̍k chi̍t tuānn bûn-tsi̍t ê sî, khòaⁿ ba̍k-tsiu ūi-tsí ê hêng-tōng lâi khòaⁿ tsiah-ê ián-hián. Sū-súi, kâng-khoán ūi-bó͘-gí kap tēng-gí ê nn̄g-ê lâng, in ê keng-giām kap lîng-li̍k bô kâng, só͘-í phok-tsi̍p sû ê khó͘-lân tō ē bô kâng. Whitford et al., 2012
Sû-ūi-tsi ê liáu-kái mā sī tsit-ê tsú-bêng ê chi̍t pō͘-hūn. Bûn-tsi̍t sû-ūi-tsi ê gián-kiù, sī mn̄g tha̍k-tsiá bat tsit-ê bûn-tsi̍t ê kúi ê sû; sû-ūi-tsi ê phêng-tuàⁿ, koh ē sūn-tsi̍p tùi sû-ê hêng-sek, sû-bō͘, á-sī sû-tsok lâi khǹg. Kóng chi̍t-ê sû sò͘ ê phok-tsi̍p phêng-tuàⁿ, m̄-thang sán-jīn chhùi-chhùi lóng ē-sái kóng ming-khak ê tha̍k-jī. Nation, 2006 Brysbaert et al., 2016
Án-tsuánn WPM bô-hoat-tō͘ tī kâng-siuⁿ pí-kàu gí-giân
Bô kâng ê gí-giân, ē ēng bô kâng ê siá-jī sû sò͘ lâi piáu-ta̍t siong-khì ê sìn-sit. Sû ê tuā-sè, sû-hêng, kap siá-jī-hē-thóng lóng ē éng-hióng só͘ kàu-sò͘ ê tāi-piáu. Só͘-í tha̍k-jī sû-tō͘ kap ba̍k-tsiu hêng-tōng ê phê-phêng, lóng bô hō͘ lâng siūⁿ-sí ēng tī kî-tha gí-giân khah kē ê WPM, lâi kóng bīn-tshù khah kē á-sī thong-pō͘ su-sióng khah bān. Brysbaert, 2019 CLIFTON et al., 2015
Siáⁿ-mi̍h ē ho̍k-hióng tio̍h?
Bûn-tsi̍t khó-iōng-tō͘ kap kang-tsok tsí-lîng ē kā kiat-kó kā-iōng
Khòaⁿ bûn-tsi̍t lâi hō͘ ka-kī khò͘, tha̍k-sū kap tshōe chi̍t hāng sū-tsi̍t, sī bô kâng ê kang-tsok. Ba̍k-tsiu hêng-tōng ê gián-kiù siáⁿ-mi̍h lâi hō͘ lâng tsai, sû ê khó-iōng-tō͘ kap liáu-kái ê tsū-iàu ē éng-hióng ba̍k-tsiu kā-sím. Chi̍t pún se̍k -sik ê kò͘-sū kap chi̍t phiⁿ bē-sik ê tsuann-gia̍p bûn-tsi̍t, m̄-thang tòng-tsò kâng khoán ê tha̍k-jī sû-tō͘ tshì-tsa̍p. Rayner, 1998 CLIFTON et al., 2015
Tńg-thâu khòaⁿ ē hō͘ tha̍k-tsiá khòaⁿ-kui bē khak-tīng ê só͘-tsāi. Thí-giām ê kià-tsìng siáⁿ-mi̍h lâi hō͘ lâng tsai, ná-kāng-tshiúⁿ tńg-thâu khòaⁿ ē thîng-hāi liáu-kái, só͘-í m̄-thang kā L2 ê só͘-ū thîng-tshām á-sī tńg-thâu khòaⁿ, lóng tòng-tsò ǹg-tshut ê bô-iōng hêng-tōng. Ū ê tāi-tsîng sióng-khái sī ē-sái hō͘ lâng khah liáu-kái. Schotter et al., 2014
Lín-li̍p ē-sái pó͘-kàu chha-khì bô?
Phê-phêng liáu-kái gí-giân keng-giām kap khòaⁿ-sik sû ê tiōng-iàu, m̄-koh in bô khak-tīng kóng tsuân-pō͘ lâng lóng ài huāⁿ-sò tsiah ē-sái kàu ūi-bó͘-gí tha̍k-jī ê sû-tō͘. Tsit-ê kî-tha gián-kiù ê pì-kàu, mā bô-hoat-tō͘ kiat-kó chi̍t-ê ūi-áⁿ kap sèng-pia̍t ê līn-li̍p thang kóng. Tsin-tsìn ài tī khó-pí ê kang-tsok kap gí-giân tsūn-hāu lāi khòaⁿ. Rayner et al., 2016 Whitford et al., 2012
Sái-iōng phù-ha̍p ê bô-sik bûn-tsi̍t, khòaⁿ liáu-kái, koh kì-lo̍k múi chi̍t pái teh ēng tó-ê gí-giân kap ēng lâi tsò siáⁿ-mi̍h. Khah kán-tan ê bûn-tsi̍t tha̍k khah khuài, ū sî tsin ū li̍k-iōng, m̄-koh tsit-ê sū-súi bē-tàng tsīn-tshut khah khó ê bûn-tsi̍t tha̍k-jī lîng-li̍k mā kap-khí sióng-khì. Ū iōng ê pí-kàu ài hō͘ khó-iōng-tō͘ kap mu̍k-tiāu pún-sin khah iū-sîn. Brysbaert, 2019 Nation, 2006
Sióng-khì ê tap-àn sī ū chi̍t tsōng phàn-uî, m̄-sī chi̍t-ê su-bē. Kóng-tshut-lâi ê 139, 61 kap 17% tsiah-ê sò͘-jī, sī hō͘ lâng khòaⁿ-tio̍h siū-tsha̍p ê lâng-khun kap kang-tsok ū siáⁿ-mi̍h tiōng-iàu. In ē-sái hō͘ lâng liáu-kái tsai bô kâng ê kiat-kó, m̄-thang iāng-sū hō͘ lâng siūⁿ-sí sī chi̍t-ê thong-iōng ê tha̍k tēng-gí tiāu-tsún. Brysbaert, 2019
Lâi tshì chi̍t-ê siōng-kuaⁿ ê bô-huì-tsîⁿ tshì-giām
Tha̍k-jī khòaⁿ-khuài tshì-giām
Khì ēng lí khòaⁿ ē-hiáu ê gí-giân tsò tha̍k-jī khòaⁿ-khuài tshì-giām, koh tsò liáu-kái bûn-tê. Bô kâng gí-giân ê kiat-kó ài hun-khui kì-lo̍k. Eng-gí gián-kiù ê sò͘-jī sī pō͘-hūn tsūn-hāu, m̄-sī hō͘ lí huàn-sǹg lí ê gí-giân lîng-li̍k á-sī IQ ê sò͘-jī.
Siông-kiàn ê būn-tê
Tī L2 tha̍k-jī bān kah 2 pái sī bô siông bô?
Tsiah-ê gián-kiù bô siat-tīng chi̍t-ê bô siông ê ka-kī pí-lē. Gí-giân lîng-li̍k, bûn-tsi̍t khó-iōng-tō͘ kap kang-tsok mu̍k-tiāu chha-pia̍t tsin tōa, bô-hoat-tō͘ tsò tsiah-ê kiat-lūn. Brysbaert, 2019
Eng-gí WPM ē-sái kap kî-tha gí-giân pí bô?
Ài liáu-kái bô kâng ê siá-jī tāi-piáu kap múi-ê sû ê sìn-sit lúi-lúi. Tēng-tēng khòaⁿ WPM, bē-tàng tsò bô-kān gí-giân ê pí-kàu. Brysbaert, 2019
Guá tio̍h kā ka-kī khǹg-tīng m̄-thang tńg-thâu khòaⁿ bô?
M̄-thang siūⁿ-sí tńg-thâu khòaⁿ lóng ū hāi. Tńg-thâu khòaⁿ ē pang-tsān liáu-kái, liáu-kái ài kap sû-tō͘ tsò-hué khòaⁿ. Schotter et al., 2014
Tshù-chhù
- Brysbaert (2019). Góa-mn̄g chi̍t hun-tsing tha̍k kúi ê sû? Tha̍k-jī sû-tō͘ ê phê-phêng kap siông-ho̍k-hun-sik.
- Rayner et al. (2016). Ū tsin tsē bûn-tsi̍t thang tha̍k, m̄-koh bô tsin tsē sî-kan.
- Rayner (1998). Tha̍k-jī kap sìn-sit phō͘-li̍k ê ba̍k-tsiu hêng-tōng: 20 nî ê gián-kiù.
- CLIFTON et al. (2015). Tha̍k-jī kap sìn-sit phō͘-li̍k ê ba̍k-tsiu hêng-tōng: Keith Rayner 40 nî ê iûⁿ-lūi.
- Whitford et al. (2012). Tēng-gí keng-giām ē kā ūi-bó͘-gí kap tēng-gí ê sû phō͘-li̍k hāu-ìng kā-iōng: tùi sû-kan bûn-tsi̍t ba̍k-tsiu hêng-tōng ê kià-tsìng.
- Nation (2006). Tha̍k kap thiaⁿ ài bat kúi tsē ê sû-ūi-tsi?.
- Schotter et al. (2014). M̄-thang kóng tha̍k chi̍t pái tsiah ē-sái-sìn.
- Brysbaert et al. (2016). Góa-mn̄g bat kúi tsē ê sû? Ūi sû ê têng-gī, gí-giân thiaⁿ-kàu ê phok-tsi̍p, kap thāu-tsiá ê ūi-áⁿ lâi phê-phêng sû-ūi-tsi.
Ín-iōng chit ê bāng-ia̍h: Tng tēng ê gí tha̍k-jī, ē khòaⁿ-khuài kúi tsē?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/nan/answers/reading-speed-in-a-second-language. CC BY 4.0.
← Khòaⁿ-khòaⁿ koh-khah kú ê táp-àn