Kàu lāi-iông

Jī-sû kap tha̍k-jī

Ūi-sím-mi̍h bō͘-tha̍k pí tshut-siann tha̍k khah kín?

Bō͘-tha̍k thong-siông ē-sái tha̍k khah kín, in-ūi bô bián ta̍k-ê jī tshut-siann liām tshut-lâi. Chi̍t phiⁿ hóe-kò͘ pó-kò͘, ēng-ing-gí ê tâi-tsi̍p lâng kàu-tāi lâng kàu-pîng-kun ê thó͘-sok sī bō͘-tha̍k pē-sióng lâi ê bûn-tsiong 238 WPM, tshut-siann tha̍k 183 WPM; tsiah-ê sī bô kâng kián-giân-kûn ê tsóng-kat, m̄-sī pó-tsiàⁿ ta̍k-ê lâng liāng tsióng tha̍k-hoat ē kha-tsuē hiah-tsuē. Brysbaert, 2019

Tshì-khòaⁿ lí ka-kī (Ióng-bûn)
Khui-khí ê tsheh, hēng-khong ê lâi-lām-sik kiû-thé kap pe̍h-sik mê-khò͘ phìⁿ.

Helibrain ê thâu-keh lâi tsuSiōng-kāi kiám-khòaⁿ ê ji̍t-kî

Siōng-kàu-tiám ê tsì-liāu kap sò͘-jī

Kián-giân lāi ê jīm-būPîng-kun thó͘-sokTha̍k 1,000 jī thó͘-sǹg ê sî-kan
Bō͘-tha̍k pē-sióng lâi ê bûn-tsiong238 WPMIok 4 min 12 sec
Bō͘-tha̍k sió-soat260 WPMIok 3 min 51 sec
Tshut-siann tha̍k183 WPMIok 5 min 28 sec

Tshut-siann tha̍k ê thó͘-sǹg sī ki-kū 77 hāng kián-giân, 5,965 uī tham-ka-tshia. Bō͘-tha̍k kap tshut-siann tha̍k ê kián-giân-kûn, bûn-tsiong, tsí-sīng kap tham-ka-tshia lóng bô kâng, só͘-í 238 kàm 183, m̄ tāi-pió ta̍k-ê lâng bō͘-tha̍k tō ē khah kín 55 WPM. Kûn-thé pîng-kun mā m̄-sī hó-thiaⁿ ê siann, liû-lī-tō͘ chín-toān , á-sī píng-hiān ba̍t-tiāu. Brysbaert, 2019

Tshut-siann kóng ē tsin-thiaⁿ koh chi̍t hāng tshut-kháu jīm-bū

Tshut-siann tha̍k ài hiāu-tiāu ba̍k-sī jīn-jī, gí-giân tshú-lí kap hoat-im. Bō͘-tha̍k mā sī teh tshú-lí gí-giân, m̄-koh bô bián tán ta̍k-ê jī si̍t-tsāi liām tshut-lâi. Ba̍k-sī i-tōng ê ki-hó͘ kián-giân siáu-siā ba̍k-sī tsháu-siā kap gí-giân tshú-lí ê siông-thong; liāng tsióng jīm-bū lóng m̄-sī kan-ta ba̍k-tsiu kuà kòe chi̍t hāng jī niā-niā. Rayner, 1998 CLIFTON et al., 2015

Tsit-ê phun-pia̍t m̄-sī kóng bō͘-tha̍k tsuân-bô liân-kuaⁿ siann-im siōng-kuan ê piáu-tsing. Khuài-sok tha̍k-jī ê hóe-kò͘ kái-sueh, khǹg-khì lāi-tsāi ê gí-im pēng-bô tsing-si̍t sī thong-iōng ē-sái kàu-tsìn kàu tsin khuài ê hiáu-kái ê hoat-tō͘. Bô tshut-siann kap bô gí-im tshú-lí sī liāng tsióng bô kâng ê kóng-hoat. Rayner et al., 2016

Ná chi̍t tsióng hoat-tō͘ ē-sái hiáu-kái khah hó?

Kan-ta khòaⁿ liāng ê thó͘-sok pîng-kun só͘, bô hoat-tō͘ huê-tap tsit-ê būn-tê. Hiáu-kái ē hō͘ tsu-liāu, bo̍k-tik kap tha̍k-tsiá íng-hiáng. Chi̍t hāng thàm-thó͘ khǹg-tsí koh tha̍k ê si̍t-giām piáu-sī, tńg-khì tha̍k chi̍t-kuá jī ē pang-tsān hiáu-kái; tsin-kok tēng tiāu ài khí khuài ê thó͘-sok, jīm-hô chi̍t tsióng tha̍k-hoat lóng khó-lêng kàm-tsióng ū-iōng ê tshú-lí sî-kan. Schotter et al., 2014

Siáⁿ-mi̍h ē ho̍k-hióng tio̍h?

Ūi-sím-mi̍h hūi-tsiá kap gí-giân ē kái-piàn pí-kàu ê kiat-kó

Hóe-kò͘ kián-giân hoat-hiān, gín-á, huè-siōng-tāi lâng kap tē-jī-gí tha̍k-tsiá ê thó͘-sok lóng bô kâng. Jī-ûi tsai-sik kap gí-giân keng-giām ē íng-hiáng jīn-jī; tē-jī-gí kián-giân mā piáu-sī, jī-pîn ê íng-hiáng ē tùi tha̍k-tsiá tùi ta̍k tsióng gí-giân ê keng-giām lâi piàn-huà. Só͘-í, ha̍k-si̍p-tsiá ê tshut-siann tha̍k kap bō͘-tha̍k thó͘-sok, bô-tio̍h suì ē-kàu-iūⁿ ē-sái kâng ēng-ing-gí ê tâi-tsi̍p lâng kàu-tāi lâng ê pîng-kun sò͘ kha-tsuē hiah-tsuē. Brysbaert, 2019 Whitford et al., 2012

Jīn-bat jī-ûi kap liû-lī kóng tshut-lâi mā m̄-sī kāng chi̍t hāng tāi-tsì. Jīn-bat kúi-na jī ê thó͘-sǹg ē hō͘ sǹg-sok tan-uī íng-hiáng; tha̍k-jī kàm-khuàⁿ-tō͘kóng hit phiⁿ bûn-tsiong si̍t-tsāi ēng-tio̍h siáⁿ-mi̍h jī. In-ūi án-ne, m̄-thang kā chi̍t-ê tshut-siann tha̍k WPM sò͘-jī khòaⁿ-tsò thong-iōng gí-giân lîng-le̍k ê phuân-tōng. Brysbaert et al., 2016 Nation, 2006

Siáⁿ-mi̍h hu̍k-si̍p sī si̍t-tsāi ê?

Kàu-kū jīm-bū lâi kiù tha̍k-hoat: tshut-siann pó-kò͘ kap ka-kī hiáu-kái lāi-iông ê tha̍k-jī, ū sio-kuaⁿ, m̄-koh sī bô kâng ê lîng-le̍k. Ēng sím-mi̍h-phín-tsuí bô kâng ê tsu-liāu lâi pí-kàu, koh khòaⁿ ka-kī ū bô hiáu-kái. Tha̍k-jī hóe-kò͘ kián-giân siong-tsîng án-tsiàu jīm-bū lâi kái-lik, m̄-sī siong-tsîng ta̍k-ê lâng lóng tio̍h tsi̍t-ti̍t ēng kāng chi̍t tsióng tha̍k-hoat ê thong-iōng kiàn-gī. Brysbaert, 2019 Rayner et al., 2016

Nā beh tsò bô siuⁿ kuân-tsò ê pí-kàu, kén khó-tō͘ siòng-kīn, bô se̍k-sāi ê bûn-tsiong; m̄-thang bō͘-tha̍k liáu, tùi-bīn mā khak-si̍t kāng chi̍t phiⁿ tshut-siann tha̍k.sio̍k-sik-tō͘ ē kàn-iáu pí-kàu kiat-kó. Kā kiat-kó khòaⁿ-tsò tùi hiah kúi phiⁿ bûn-tsiong ê kuan-sat tō hó, m̄-thang khòaⁿ-tsò tùi ka-kī ki-pún tsìng-lîng ū-hāu ê tshì-giām, mā m̄-thang khòaⁿ-tsò tùi tsuân-pō͘ tsheh ê pó-tsiàⁿ. CLIFTON et al., 2015 Rayner, 1998

Nā thó͘-sok ū piàn-huà, tio̍h kóng tshing-tshó͘ i tāi-pió siáⁿ-mi̍h: tha̍k khah kín, hiáu-kái khah pháiⁿ, kap tha̍k khah kín, hiáu-kái tshêng-tō͘ bô piàn, sī bô kâng ê kiat-kó. Kan-ta chi̍t-ê thó͘-sok sò͘-jī bô hoat-tō͘ hun-pia̍t liāng-ê. Rayner et al., 2016 Schotter et al., 2014

Lâi tshì chi̍t-ê siōng-kuaⁿ ê bô-huì-tsîⁿ tshì-giām

Tha̍k-jī khòaⁿ-khuài tshì-giām

Thíⁿ-khòaⁿ ēng bō͘-tha̍k ê hoat-tō͘ tsò Tha̍k-jī khòaⁿ-khuài tshì-giām, koh huê-tap hiáu-kái būn-tê. I bô tshì-tō͘ tshut-siann tha̍k-jī ê liû-lī-tō͘. Nā ū pi̍t-kap tshut-siann tha̍k ê kè-sî, tio̍h tsù-bîng sī pi̍t-kap chi̍t hāng jīm-bū.

Tshì-khòaⁿ lí ka-kī (Ióng-bûn)

Siông-kiàn ê būn-tê

Tshut-siann tha̍k tio̍h kàu 183 WPM bô?

Hit sī tsóng-thé pîng-kun, m̄-sī iāu-kiû piau-tsún. Bûn-tsiong, tsí-sīng, tham-ka-tsiá tè-tsing kap bo̍k-tik lóng ē íng-hiáng kiat-kó. Brysbaert, 2019

Bō͘-tha̍k ē-sái khǹg-khì lāi-tsāi ê gí-im bô?

Bē. Khuài-sok tha̍k-jī ê hóe-kò͘ ū hun-pia̍t gí-giân siōng-kuan ê lāi-tsāi gí-im, kap si̍t-tsāi ta̍k-ê jī lóng tshut-siann liām tshut-lâi. Rayner et al., 2016

Bō͘-tha̍k tshì-giām ē-sái kám-théⁿ góa kóng-uē ê lîng-le̍k bô?

Kan-ta khòaⁿ tha̍k-jī thó͘-sok, bô hoat-tō͘ kàu-tēng. Tshut-siann phuàⁿ-tō͘ koh ū pi̍t-kap ê iàu-kiû, bō͘-tha̍k hoàn-sêng ê sî-kan bô tshì-tō͘ tio̍h. CLIFTON et al., 2015

Tshù-chhù

Ín-iōng chit ê bāng-ia̍h: Ūi-sím-mi̍h bō͘-tha̍k pí tshut-siann tha̍k khah kín?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/nan/answers/reading-aloud-vs-silent-reading. CC BY 4.0.

← Khòaⁿ-khòaⁿ koh-khah kú ê táp-àn