Siōng-kàu-tiám ê tsì-liāu kap sò͘-jī
| Meta-analysis ê pìng-pik | Standard-tsuán-huà pîng-kun pìⁿ-huà | 95% ê sìn-sim khuāⁿ-tō͘ |
|---|---|---|
| Tùi tē-it pái kàu tē-jī pái tshì-giām | 0.327 | 0.278–0.375 |
| Tùi tē-it pái kàu tē-sann pái tshì-giām | 0.495 | 0.406–0.585 |
| Tùi tē-it pái kàu tē-sì pái tshì-giām | 0.516 | 0.401–0.631 |
Tsiah ê sī Table 2 ê kiat-kó. Tē-it ê pìng-pik ēng tio̍h 122 phiⁿ kiám-giām kap 153,185 ê tham-ka lâng; āu-lâi ê pìng-pik ēng tio̍h khah sè ê siōng-khaⁿ. M̄-thang khòaⁿ-tsò kâng chi̍t-khùn lâng ê ha̍k-si̍p khiau-siong, mā m̄-thang bô-tin-tsi̍t teh tshuā-tshui. Kiat-kó sī tsiah-ê bô kâng kognìng tshì-giām ê standard-tsuán-huà pîng-kun pìⁿ-huà, m̄-sī tsi̍t-ê tuì lí tóng-kīn ê IQ pó-kò͘ ê ti̍t-tsiap thò͘-tiāu. Scharfen et al., 2018
Koh tshì ê sî, siáⁿ-mi̍h ē tsìn-pō͘?
Sì-sio̍k tshì-giām ê tsí-līng, ê-mi̍h ê hêng-sek, tsò-huat kap tshì-giām ê tsîng-kéng, lóng ē tàng siáⁿ-mi̍h ê pìⁿ-huà. Koh tshì ê kiám-thàu ū khòaⁿ tsia̍h ê ián-khiú, in-uī tsìn-pō͘ ê tōa-sè kāng tshì-giām ê hong-sek kap kàu tsìng-khoân. Tē-jī pái kiat-kó khah hó, m̄-thang tsi̍t-tsiap kóng m̄-tsai sī tó-ê kuáⁿ-sū pìⁿ-huà, mā m̄-thang kóng siáu-sióng lîng-li̍k phó͘-phó͘ chē-ka. Scharfen et al., 2018
Khuè-tó͘ ê siuⁿ-kūn tshì-thâu ē-tàng kā tsit ê būn-tê hián-tshut-lâi: kāng-tsò tsit hāng ê būn-tê, su-iàu tshòe-tio̍h kap liân-kat kuí hāng kui-tsik. Tsai tsit hāng tshì-thâu ê hêng-sek, á-sī kì-tit tsit hāng tshì-thâu, lóng ē sái āu-lâi koh tshì ê sî pìⁿ-tńg hit-pái teh tshì ê miâ-mu̍k. Carpenter kap i ê tāi-tsiì ê kuè-thêng phân-tshí siuⁿ-kūn tsit-ê lâi-líng ê sù-khó͘ su-iàu; Raven ê kám-lún tsò-khì tsun-tiōng phùn-hong ê tiong-iàu. Carpenter et al., 1990 Raven, 2000
Thang m̄-thang ta̍h-tshuà chi̍t ê kú-tē ê kuàn-si̍p kiòng-tsì?
Bô chi̍t ê phó͘-phó͘ lóng ē-sái ēng ê kuàn-si̍p kiòng-tsì. Kā kûn-thé pîng-kun sò͘-jī ta̍h-tshuà kāng chi̍t ê lâng, bē kì-tit tshì-giām, pue̍h-tiâu kuáⁿ-sū kap koh tshì ê thiaⁿ-huat ū kuî-khuā. Tshì-giām ēng-iōng ê tsí-līng su-iàu tsiàu siáⁿ-mi̍h tshì-giām khí-khò͘ kap ēng-iōng lâi tsù-sik; tùi-kang tshuā-tshuà ê kú-tē kiòng-tsì, bô-huat hō͘ tshì-giām khiò-tshut tsuàn-khó. International Test Commission, 2001
Siáⁿ-mi̍h ē ho̍k-hióng tio̍h?
Án-tsuán ēng IQ tiám-sò͘ piàn-tńg sī ū hiám-hiám
Kā standard-tsuán-huà ê effect thèng 15, khòaⁿ--khí-lâi chin su-iàu, m̄-koh tsit phiⁿ synthesis thâu-tsuân kognìng ê kiat-kó, iōng i ka-kī ê tsuán-huà hong-huat. Pîng-kun 100, standard deviation 15 ê IQ siōng-siông kuàn-lē, bô hō͘ muí chi̍t hāng kiám-giām ê effect lóng piàn-tsò kâng-khuán ê personal IQ tiám-sò͘ pìⁿ-huà. Pó-tsûn effect ê miâ-mu̍k, m̄-thang siông-siông tshòng-tsō chin tsún ê tsìn-pō͘ sò͘-jī. Scharfen et al., 2018 Neisser et al., 1996
Keng-kòe siat-lêng ê phín-sò͘ pó-kò͘ mā ū measurement uncertainty. Nn̄g ê pò-kò͘ sò͘-jī ê tshut-lāi, tio̍h tsiàu hit hāng tshì-giām ê kuī-tsik, kàu tsîng-kan ê sî-kan kap sìn-sim sù-tsū lâi kái-sik, m̄-sī kan-na piàn-pik in ê miâ. Pearson, 2020
Phín-sò͘ ún-tē, tō ē sái kái-kuat būn-tê--o͘?
Sìn-lāi-sè kap kuàn-si̍p sī nn̄g hāng bô kâng ê tāi-tsì. Chi̍t hāng tshì-sū ē-tàng ū ún-tē ê koh tshì pìⁿ-huà, koh pó-tsûn kî-kò͘ lâng ê pîng-pik; á-sī tī pîng-kun effect chin ún-tē ê sî, kî-kò͘ lâng ê pìⁿ-huà iáu-sī ū tsò-tshut. Sìn-lāi-sè ê hiám-hiám phó͘-lūn literature thê-sí lán, tsiah-ê measurement ê siông-sek tio̍h hun-khui kiám-tsa. Hedge et al., 2017
Khah kuáng-huān ê kognìng ián-kiù mā hun-piat pìⁿ-huà ê kî-tā ê bō͘-hūn. Sì-sio̍k ê khuè-tó͘ tshì-thâu bô-huat kiám-tsa su-iū ê sù-khó͘ hong-bīn, só͘-í chi̍t hāng tshì-tsò hó-khì, bē-tàng siat-lêng kì-bîng, ōe-ōe lîng-li̍k kap sù-khó͘ lóng ū kâng-khuán ê pìⁿ-huà. Hampshire et al., 2012
Kì-lio̍k tsìn-pō͘ ê sî, siáⁿ-mi̍h sī si̍t-tsāi ê?
Kì-lio̍k iáu-kú ū bô ū tshì-kòe, tshì-giām ê pán-pún kap tsîng-kan ê sî-kan. Jī-kó͘ ū tsi̍t hāng tsiong-iàu ê phìn-khak kiám-tsa, tio̍h tsiàu tshì-giām ê tsú-khó͘ lâng koh tshì ê kuī-tsik. Sīng-khì ê hí-lō͘, tio̍h kóng sī tsiah-ê tshì-thâu ê tsìn-pō͘, koh kā koh tshì-kòe á-sī kì-tit ê tshì-liāu, kap bē bat ê tshì-liāu hun-khui. Án-ne tsai-sī ē-tàng sûn-thàn tsìn-pō͘, bô thua-tāi i só͘ lêng chèng-bêng ê hoān-ûi . International Test Commission, 2001 Scharfen et al., 2018
IQ tī kâng-ê huè-sò͘ kûn-thé lāi, iáu-sī tsiàu huè-sò͘ tsuán-huà ê pîng-kun 100; koh tshì bē kā tsit ê kuàn-lē kái-khuat. Būn-tê sī: tī tsit hāng tshì-giām ê ēng-iōng hong-sek lāi, tsit ê sin phín-sò͘ ū-bô hō͘ tshì-giām siūⁿ beh siat-lêng ê lîng-li̍k kap tsuán-khó. Neisser et al., 1996 Pearson, 2020
Lâi tshì chi̍t-ê siōng-kuaⁿ ê bô-huì-tsîⁿ tshì-giām
IQ tshì-giām
Lí nā siūⁿ beh khòaⁿ-khuànn, ē-sái tshì IQ tshì-giām ê tshì-thâu; pí-pik kiat-kó ê sî tio̍h kì-lio̍k tsîng-tsūn ū bô tshì-kòe. Siōng-kòe ê tshì-liāu sī kái-sik ê chi̍t bō͘-hūn. Hí-lō͘ ê phín-sò͘ ko-kuá, m̄-thang tsìng-bîng lí ê phó͘-phó͘ thian-tsâi ū chē-ka.
Siông-kiàn ê būn-tê
Góa ē chē-ka kuí-tiám IQ?
Kûn-thé ê standard-tsuán-huà pìⁿ-huà, bô-huat thò͘-tiāu chi̍t ê lâng ē chē-ka kuí-tiám IQ. Tshì-giām kap koh tshì ê kuáⁿ-sū lóng bô kâng. Scharfen et al., 2018
Tsìn-pō͘ ē bô-iōng kàu bô ín?
Āu-lâi koh tshì ê sò͘-jī sī tùi khah sè ê siōng-khaⁿ lâi, bô-huat tsìng-bîng tsìn-pō͘ ē bô-iōng kàu bô ín. Scharfen et al., 2018
Kì-tit tsuàn-àn ē hō͘ pì-pik bô suàn-tsuân--o͘?
Tsit-ê ē kái-piàn āu-lâi ê phín-sò͘ ē-tàng kóng lí kái-kuat bē bat ê tshì-liāu ê siáⁿ-mi̍h. Kái-sik tio̍h kàng-khò͘ khiò-kòe ê tshì-liāu, kap tshì-giām siūⁿ beh ēng tī tó-lí. International Test Commission, 2001
Tshù-chhù
- Neisser et al. (1996). Intelligence: Knowns and unknowns..
- Pearson (2020). WISC-V Interpretive Report: About Scores.
- International Test Commission (2001). International Guidelines for Test Use.
- Raven (2000). The Raven's Progressive Matrices: Change and Stability over Culture and Time.
- Carpenter et al. (1990). What one intelligence test measures: A theoretical account of the processing in the Raven Progressive Matrices Test..
- Hampshire et al. (2012). Fractionating Human Intelligence.
- Scharfen et al. (2018). Retest effects in cognitive ability tests: A meta-analysis.
- Hedge et al. (2017). The reliability paradox: Why robust cognitive tasks do not produce reliable individual differences.
Ín-iōng chit ê bāng-ia̍h: IQ tshì-giām koh tshì koh ē-tàng hō͘ phín-sò͘ ko-kuá?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/nan/answers/iq-test-retest-practice-effects. CC BY 4.0.
← Khòaⁿ-khòaⁿ koh-khah kú ê táp-àn