Siōng-kàu-tiám ê tsì-liāu kap sò͘-jī
| Tè-tsìng | Thiaⁿ-tio̍h sò͘-jī-tsuân gián-tsiúⁿ | Tsíng-tsíng sò͘-jī khuànn-tio̍h ê hí-kè |
|---|---|---|
| Sò͘-jī lâi ê hong-sek | Sò͘-jī sī chi̍t ê chi̍t ê kóng hō͘ lí thiaⁿ | Sò͘-jī sī tī phiaⁿ-pō͘-á siōng khuànn |
| Phian-kūi ê ki-huē | Kán-tio̍h kóng ê sî-kan kap hong-hoat | Khó-í ū khuànn-tio̍h ê hūi-sióng phian-kūi |
| Hun-sò͘ ê kái-sik | Su-iàu tsi̍t ê gián-tsiúⁿ ê kì-ióng kap tīng-tsíng kóng ūi-tsí | Su-iàu hí-kè tsū-kí ê kùi-tsik |
| Tńg-sò͘ | Bô iú tsing-khak ê tsuán-uān hong-hoat | Bô iú tsing-khak ê tsuán-uān hong-hoat |
Thiaⁿ-tio̍h sò͘-jī ê gián-tsiúⁿ, ū 763-ê 18–65 huè ê siōng-kāng-huē lâng. Kó͘-tsuân ê tsìn-hiong pêng-kun sī 6.35, m̄-koh tī khah tsuân-bīn ê tshì-giām lāi, sióng-kha ū kàu 6.77. Tsit ê gián-tsiúⁿ lāi-pō͘ pì-kài, tsi̍t-tiám-á tō khòaⁿ-tio̍h ūi-siám-tsi̍t ê pêng-kun sī tio̍h kèm-tio̍h hun-sò͘ ê tīng-gī. Woods et al., 2010
Ūi-siám-tsi̍t huàn-tńg lâi ê hong-sek ē kā kang-khò͘ huàn-tńg
Kang-tsok-kì-bîng ê thé-lūn, ū hun-pia̍t sèng-tsōng ê siu-liân kap khòng-tsè tshîng-hêng, iáu-kó͘ ū ōe-gí kap khuànn-tio̍h-khong-kan ê pō͘-hūn. Jī-á ê sò͘-jī mā ē hō͘ lâng huàn-tńg tsò ōe-gí, só͘-í chia̍t-sit m̄-sī kóng chi̍t-ê tsuân-tsuân sī khuànn-tio̍h kì-bîng, koh chi̍t-ê tsuân-tsuân sī thiaⁿ-tio̍h kì-bîng. Liāu-liāu án-tsuáⁿ hō͘ lâng khuànn, kap lâng án-tsuáⁿ khì tshu-tshut, lóng ū kuan-hē. Baddeley, 2012
Khuànn-tio̍h tsuân-pō͘ ê sūn-sū, ē hō͘ i ê kè-kò͘ khó-í hó-hó hō͘ lâng phian-kūi. Phian-kūi ê gián-tsiúⁿ khòaⁿ lâng án-tsuáⁿ kā sūn-sū ê kùi-luat siu-tsún, hō͘ tsuân-sūn-sū ē-tàng tsuán hō͘ khah tsiah. Tsit ê hó-tsò͘ siōng-kha sī kuan-hē tio̍h kì-tiâu ê kùi-luat, m̄-sī tsí-sī khuànn-sò͘-jī ê tsuân-pō͘ sò͘-liong. Khuànn-tio̍h kah iáu-kó͘ kì-tio̍h ê ji̍t-kî kap thang-thang, ē kah bô kuan-hē ê sò͘-jī iú-tshù-pia̍t. Mathy et al., 2012 Miller, 1956
Khuànn-tio̍h ê hun-sò͘ khah ko, sī m̄-sī kì-bîng khah hó?
Tsí ū tī tshì ê kang-khò͘ kap tiâu-kiāⁿ lāi thang án-ne kóng. Tùi-pì mā ū huàn-tńg tio̍h khuànn ê sî-kan, thó-lūn ê ki-huē, hû-tap ê hong-sek kap tīng-tsíng kóng ūi-tsí. Sò͘-jī-tsuân hong-hoat ê gián-tsiúⁿ kóng, tsiah-ê siūⁿ-khó͘ ē siúⁿ-hióng liōng-tāu. Chi̍t ê hong-sek hun-sò͘ khah hó, m̄-khak-sit kóng tī tâi-tsìng kang-tsok-kì-bîng ê tē-tē ê tshì-giām lóng khah hó. Conway et al., 2005
Siáⁿ-mi̍h ē ho̍k-hióng tio̍h?
Ūi-siám-tsi̍t ū-sî kóng kì-bîng liōng-tāu bô kâng
Cowan ê hān-tsíng liōng-tāu soat, sī kóng tī hān-tsè thó-lūn kap tîng-kî-kì-bîng ián-tshut ê tiâu-kiāⁿ, lâng ē kì-tiâu ê phian-kūi. Pêng-siông ê sò͘-jī-tsuân ē siū tsiah-ê kè-kò͘ íng-hióng. Só͘-í kā phian-kūi ê kó͘-kè kap sò͘-jī tsuân-sò͘ kòe-tsuè pì-kài, tsiū kā bô kâng ê liōng-tāu kap giām-tsiúⁿ hān-tsè hō͘ tsuân-tsò tsi̍t-ê. Cowan, 2001
Khó͘-tsuí ê kì-bîng liān-si̍p sī chi̍t ê tsi̍t-tsi̍t ê lē: ū chi̍t-ê liān-si̍p ê tham-kiáⁿ, ē-tàng khì kì-kàu khah tn̄g ê sò͘-jī-sūn-sū, sī ūi-tio̍h i ū tsū-tsheh ê tsai-sik kap hong-hoat, m̄-sī kóng i ê tuā-sî-kî kì-bîng lóng piàn-tsò so̍k-tio̍h tsiah-ê sò͘-jī. Tsit sī siu-kò͘ ê khì-lêng, m̄-sī kóng tāi-ke ê tua̍t-sî-kî tsún-pih lóng kueⁿ-tōa kàu tshì-khì hō͘ ê sò͘-jī. Ericsson et al., 1980
Huè-tsuè kap sèng-pia̍t ê pîng-kun án-tsuáⁿ?
Pîng-kun tio̍h kap hong-sek, sî-kan, gí-giân, hû-tap sūn-sū kap hun-sò͘ hong-hoat kâng-khuán. Tsi̍t ê tuā-lâng thiaⁿ-tio̍h ê siōng-kāng-huē, bô hō͘ khuànn-tio̍h phiaⁿ-pō͘-á hí-kè ū huè-tsuè kap sèng-pia̍t ê tuā-sèng tsuán-uān. Kā i ê pêng-kun sái-khì tī múi chi̍t ê online hí-kè, ē hō͘ pún-lâi ū-iōng ê gián-tsiúⁿ tham-khó piàn-tsò bô tsún-khak ê tsū-kí pì-kài. Woods et al., 2010 Conway et al., 2005
Tsit ê kàu-khùi mā ē thang-ūi-sūn-sū ê tshì-giām: chi̍t ê tsuân-bīn phân-hik kóng, span kap n-back ê liōng-tāu tsí ū sió-pō͘-hūn sio-kap, bô-thang huan-sng. Só͘-í khuànn-tio̍h sò͘-jī kì-bîng ê kó-kè hó, m̄-sī iáu-kó͘ tsún-tshut n-back ê hun-sò͘, mā m̄-sī IQ ê kó-kè. Redick et al., 2013
Nā beh tsū-kí khuànn-khuànn, kā múi chi̍t ê hong-sek hun-khui, sái-kāng-khuán ê khuànn ê sî-kan kap hû-tap kùi-tsik, koh kì-lok lí ū bô thó-lūn á-sī kā sūn-sū phian-kūi. Tsiah-ê sù-tsik ē hō͘ lí tsū-kí ê pì-kài khah hó kái-sik, m̄-koh bô hō͘ i piàn-tsò tuā-sèng pîng-kun á-sī lîm-tsuāⁿ kiám-tsa. Woods et al., 2010 Mathy et al., 2012
Lâi tshì chi̍t-ê siōng-kuaⁿ ê bô-huì-tsîⁿ tshì-giām
Sò͘-jī kì-bîng tshì-giām
chhì chi̍t-ē sī-kak sò͘-jī kì-ek chhek-giām , chiòng kiat-kó piau-kì ûi kai hāng jīm-bū ê hun-sò͘. nā lí iā sú-iōng thiaⁿ-kak kóng tō͘ chhek-giām , chhiáⁿ hun-khui kì-lo̍k. pī-bián chiòng chi̍t chéng pán-pún tiong chòe tióng ê sêng-kong kiat-kó , ú lēng chi̍t chéng pán-pún ê pêng-kin-ta̍t he̍k thêng-chí kui-chek kiat-kó sio-pí.
Siông-kiàn ê būn-tê
Thiaⁿ-tio̍h kap khuànn-tio̍h ê hun-sò͘ tio̍h kāng-khuán bô?
Tsiah-ê tsu-liāu bô tsún-sit tsit ê kì-tiong. Sī hō͘ lâng khuànn ê hong-sek, tsàn-lio̍k kap hun-sò͘ lóng ē bô kâng. Woods et al., 2010 Baddeley, 2012
Khuànn-tio̍h sò͘-jī mā ē sái ōe-gí kì-bîng bô?
Sī. Lâng ē kā kóng-tshut jī-á ê tsu-liāu huàn-tsò ōe-gí; hō͘ lâng khuànn ê hong-sek bô pió-tsí tsí ū chi̍t ê kì-bîng-sè-thóng tham-ka. Baddeley, 2012
Chi̍t ê hong-sek sī khah hó ê IQ tshì-giām bô?
Tsit tio̍h ū tsing-khak ê siu-liân tshì-giām. Tī chi̍t ê hong-sek hun-sò͘ khah ko, bô tsún-sit kóng tsuân-pō͘ ê tsai-sik kap khì-lêng lóng khah tsai. Conway et al., 2005
Tshù-chhù
- Woods et al. (2010). Kāi-tsìn sò͘-jī kì-bîng tshì-giām ê tshun-kúi tsì-jîn līng.
- Cowan (2001). Tshun-kúi kì-bîng ê sîn-pi̍t sò͘ 4: Tái-khò͘ sim-lí tshun-tsṳ́ liōng ê khó͘-lū.
- Miller (1956). Sîn-pi̍t sò͘ 7, thang khì 2: Líng-tsi̍t ê sìn-sit tshù-lí lîng-li̍k ê hān-tō͘.
- Baddeley (2012). Kang-tsok kì-bîng: Lî-lūn, mô͘-hî kap tsing-lūn.
- Conway et al. (2005). Kang-tsok kì-bîng tshun-kúi ê tshì-giām: Hong-huat ê phì-phîn kap hō͘ iōng-tsiá ê tsí-lâm.
- Redick et al. (2013). Kang-tsok kì-bîng ê phì-phîn tshun-kúi kap n-back liōng-tsá: Siōng-khuànn-hó͘ phân-sik.
- Ericsson et al. (1980). Kì-bîng khì-lêng ê ha̍k-huē.
- Mathy et al. (2012). Sîn-pi̍t sò͘ ū siáⁿ-mi̍h sîn-khì? Tshun-kúi kì-bîng ê tshun-tshuⁿ kap tsu-liāu áp-tsik.
Ín-iōng chit ê bāng-ia̍h: Thiaⁿ-tio̍h ê sò͘-jī kì-bîng kap khuànn-tio̍h ê sò͘-jī kì-bîng sī kāng-khuán ê bô?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/nan/answers/auditory-vs-visual-digit-span. CC BY 4.0.
← Khòaⁿ-khòaⁿ koh-khah kú ê táp-àn