Panguna nga ebidensiya kag mga numero
| Matang sang buluhaton | Ano ang ginapangayo sini | Ano ang ginapakita sang insakto nga sabat |
|---|---|---|
| Pagkilala | Kilalahon ang pulong ukon kahulugan | Ihibalo sa paghangop suno sa ginapakita nga pangutana |
| Pagdumdom paagi sa palatandaan ukon paghimo | Kuhaon ang porma ukon kahulugan halin sa palatandaan | Mas mabakod nga pagkuha sang ihibalo sa amo nga buluhaton |
| Spontanyo nga paghambal | Magpili kag maghambal sang pinulongan sa konteksto | Abilidad nga nagalakip sang bokabularyo kag iban pa nga kaalam |
Gingamit sa pagtuon ni Webb ang magkatupong nga pormat sang paghangop kag paghimo sang mga pulong paagi sa paghubad, kag ginmarkahan ang mga sabat suno sa nagkalainlain nga lebel sang ihibalo. Wala ini nagapakita sang pirmi nga ratio sang aktibo kag pasibo nga bokabularyo. Labi na, ginapakita sang pagmarka sa bahinon kag bug-os nga ihibalo nga nagabag-o ang makita nga kalainan depende sa kon ano ang ginakabig nga pagkahibalo sang pulong. Webb, 2008
Ngaa daw mas mahapos ang pagkilala
Ang palatandaan mahimo maghatag sang impormasyon nga wala sa buluhaton nga nagakinahanglan sang pagkuha sang pulong nga wala sing bulig. Ginpain sang Laufer kag Goldstein ang ihibalo sa bokabularyo suno sa kalig-on kag pormat sang pagsulay, lakip ang pagkilala kag pagdumdom. Makabulig ini nga balangkason sa pagpaathag kon ngaa indi pareho ang pagpili sang pamilyar nga kahulugan kag ang madasig nga paghimo sang pulong samtang nagapakig-istorya. Laufer et al., 2004
Nagadepende man ang kadakuon sang bokabularyo sa yunit nga ginaihap. Ginpain sang papel parte sa malapad nga bokabularyo sang Ingles ang mga klase sang nasulat nga pulong, mga lema kag mga pamilya sang panguna nga pulong. Ang pagkahibalo sang pila ka porma nga may lainlain nga panlapi indi kinahanglan nagakahulugan nga pareho kadamo nga separado nga yunit sang bokabularyo ang nahibaluan. Brysbaert et al., 2016 Nagy et al., 1984
Makabulig bala sa pagbasa ang malapad nga bokabularyo sa paghangop?
Mahimo sini nga mas madamo nga bahin sang teksto ang mahangpan, pero indi kompleto nga sukdanan sang paghangop ang kadamuon sang mga pulong nga nahangpan sa teksto. Ginsusi ni Nation kon pila ka pamilya sang pulong ang makita sa nasulat kag ginasambit nga materyal, samtang nakita ni Schmitt kag sang iya mga kaupdanan ang padayon nga kaangtanan sang kadamuon sang nahibaluan nga mga pulong kag paghangop. Wala sing awtomatiko nga pagbalhin halin sa kabug-usan sang bokabularyo pakadto sa bug-os nga paghangop. Nation, 2006 SCHMITT et al., 2011
Ano ang nagaapekto sini?
Ngaa kinahanglan mahinalongon ang paglaragway sang pagkaladlad kag pagpraktis
Ginsulay sa pagtuon ni Webb parte sa pagbalik-balik kon paano makaapekto ang masami nga pagsugata sa nagkalainlain nga bahin sang ihibalo sa pulong. Nagasuporta ini sa paglain sang bahinon nga pagtuon sa mas bug-os nga pagkamaayo; wala ini nagapamatuod sang unibersal nga kadamuon sang pagbalik-balik nga makapagamit sang tagsa ka pulong sa spontanyo nga paghambal. Importante gihapon ang kabudlay sang pulong, konteksto kag buluhaton sa pagtuon. Webb, 2007
Nagareport ang pagtuon parte sa kadakuon sang bokabularyo sang mga kaangtanan sini sa edad kag edukasyon, kag ginatalakay ang naipon nga pagkaladlad bilang isa ka paathag. Indi dapat bag-uhon ang kahulugan sang amo nga mga padron nga nakita sa obserbasyon kag himuon nga nasukod nga personal nga kadamuon sang natun-an kada adlaw, ukon saad nga ang espesipiko nga kadamuon sang pagbasa magadugang sang pirmi nga kadakuon sang aktibo nga bokabularyo. Brysbaert et al., 2016
Kamusta ang edad, sekso kag pinulongan?
May kaangtanan sa pagdesinyo sang buluhaton ang kalainan sang pagkilala kag paghimo, pero wala nagahatag ang mga pagtuon sa mga nagatuon nga ginkutlo diri sang unibersal nga ratio nga ginbag-o suno sa edad ukon sekso. Nagabag-o ang paghangop depende sa una nga pinulongan, lebel sang kahusayan kag eksakto nga sampol sang mga pulong. Indi dapat ibalhin nga wala sing pagbag-o ang mga banabana sa Ingles pakadto sa iban nga mga pinulongan nga lain ang porma sang pulong kag mga pagsulundan sa pag-ihap. Webb, 2008 Brysbaert et al., 2016
Nagakalain man ang kadasigon sa pagbasa suno sa eksperyensya sa pinulongan kag katuyuan. Indi bug-os nga mapaathag sang isa lang ka marka sang kadakuon sang bokabularyo ang mas mahinay nga resulta sa pagbasa ukon ang pagduhaduha sa paghambal. May dugang nga mga kinahanglanon sa pagproseso ang paghangop kag paghimo sang pinulongan. Brysbaert, 2019 SCHMITT et al., 2011
Ano ang matuod nga masukod mo?
Maggamit sang buluhaton nga nagakaangay sa pamangkot. Masubay sang pasulit sa pagkilala kon paano mo makilala ang mga pulong suno sa mga palatandaan sini; kinahanglan ang buluhaton sa paghimo sang pulong agod masusi ang pagkuha sang porma sang pulong sa ginatilawan nga konteksto. Para ikumparar ang duha, dapat magkatupong ang sulod kag maathag ang mga pagsulundan sa pagmarka. Laufer et al., 2004 Webb, 2008
Mahimo nga may kaangtanan ang pagpraktis sa pagkuha sang pulong sa katuyuan nga amo man ini, pero wala nagahatag ang sini nga mga pagtuon sang programa sa pagpaalwan sang paghambal nga may garantiya. Ang matuod nga resulta amo ang pag-uswag sa espesipiko nga bahin sang ihibalo sa pulong, indi ang pag-angkon nga ang isa ka marka sa paghangop nagarepresentar sang tanan nga masiling, mahangpan ukon madumduman mo. Webb, 2007 Brysbaert et al., 2016
Tilawi ang may kaangtanan nga libre nga pagsulay
Pagsulay sang bokabularyo
Tilawi ang pagsulay sang bokabularyo bilang buluhaton sa pagkilala sang pulong kag basaha ang pagpaathag sa pag-ihap kag pagmarka sini. Indi sini ginasukod ang bug-os mo nga aktibo nga bokabularyo sa paghambal ukon ginatagna ang pirmi nga ratio sang pagkilala sa paghimo.
Kinaandan nga mga pamangkot
Pirme bala nga doble ang pasibo nga bokabularyo sang aktibo nga bokabularyo?
Wala sing napamatud-an nga unibersal nga ratio. Nagabag-o ang makita nga kalainan suno sa mga pulong, pormat sang buluhaton kag lebel sang ihibalo nga ginakinahanglan. Webb, 2008
Kon makilala ko ang pulong, buot silingon nahibaluan ko na gid ini sing bug-os?
Nagapakita ini sang ihibalo nga ginakinahanglan sang amo nga palatandaan. Mahimo nga nagakinahanglan sang lain nga impormasyon ang pagdumdom, kalawigon sang kahulugan kag paggamit suno sa konteksto. Laufer et al., 2004
Matagna bala sang marka sa bokabularyo ang paghangop sa pagbasa?
Makahatag ini sang konteksto, pero may kaangtanan ang kadamuon sang nahibaluan nga mga pulong kag paghangop sa pagbasa bisan indi ini pareho nga mga sukdanan. SCHMITT et al., 2011
Mga ginhalinan
- Brysbaert et al. (2016). Pila ka pulong ang nahibaluan naton? Praktikal nga mga banabana sang kadakuon sang bokabularyo suno sa kahulugan sang pulong, kadamuon sang pagkaladlad sa pinulongan kag edad sang partisipante.
- Nation (2006). Ano kadaku nga bokabularyo ang kinahanglan sa pagbasa kag pagpamati?.
- Laufer et al. (2004). Pagsulay sa ihibalo sa bokabularyo: Kadakuon, kalig-on kag pagpahiangay paagi sa kompyuter.
- Webb (2008). Kadakuon sang bokabularyo nga nahangpan kag nahimo sang mga nagatuon sang L2.
- Webb (2007). Mga epekto sang pagbalik-balik sa ihibalo sa bokabularyo.
- Nagy et al. (1984). Pila ka pulong ang yara sa nasulat nga Ingles sa eskwelahan?.
- Brysbaert (2019). Pila ka pulong ang aton nabasa kada minuto? Repaso kag meta-analisis sang kadasigon sa pagbasa.
- SCHMITT et al. (2011). Ang porsiyento sang mga pulong sa teksto nga nahibaluan kag paghangop sa pagbasa.
Kilalaha ini nga pahina: Ngaa makilala ko ang mga pulong nga indi ko magamit kon nagahambal ako?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/hil/answers/receptive-vs-productive-vocabulary. CC BY 4.0.
← Usisaa pa ang iban nga sabat