Төп дәлилләр һәм саннар
| Вакыт төшенчәсе | Мәгънәсе | Чикләнүе |
|---|---|---|
| Беренче мишень | Сайлап алырга яки әйтеп бирергә кирәкле элемент | Аның ролен бирем күрсәтмәләре билгели |
| Якынча 200–500 ms соңрак икенче мишень | Аны әйтү еш кына авыррак | Экспериментлардагы якынча вакыт аралыгы |
| Шуннан соң ук килгән мишень | Кайбер тәҗрибә схемаларында чагыштырмача азрак зыян күрергә мөмкин | Вакыт барышы гади генә билгеләнгән «караңгы ара» түгел |
Raymond һәм хезмәттәшләренең беренче тәҗрибәсе, шулай ук соңрак чыккан күзәтүләр тиз эзлекле визуаль күрсәтүне өйрәнә: элементлар тиз-тиз күрсәтелә, ә мишеньнәр игътибарны читкә юнәлтүче элементлар арасында була. Якынча вакыт аралыгы эзлеклелеккә һәм катнашучылардан нәрсә эшләү таләп ителүенә бәйле. Бу һәр игътибар уены үлчи торган нормадагы дәвамлылык түгел. Raymond һ.б., 1992 Dux һ.б., 2009
Икенче элемент бөтенләй күренмиме?
Үлчәнә торган нәтиҗә — билгеле шартларда икенче мишеньне әйтеп бирүнең кимүе. Теорияләр сайлап алуга, аңлы кабул итүгә, эш хәтеренә кодлауга һәм шуңа бәйле чикләүләргә төрлечә аңлатма бирә. Күзәтү мәкаләләре бу дәлилләрне өйрәнә, әмма әйтелми калган һәр җавапны сизүнең башлангыч этабындагы бер үк хатага кайтарып калдырмый. Dux һ.б., 2009 Martens һ.б., 2009
Шуңа күрә җавапның төгәллеге, мишень күрсәтү вакыты һәм беренче мишеньне тану таләбе мөһим. Күрсәтмәне яки стимулны үзгәртү күзәтелгән нәтиҗәне дә үзгәртә ала. Миллисекундлардагы араны аңлату өчен биремнең төгәл билгеләмәсе кирәк. Raymond һ.б., 1992 Martens һ.б., 2009
Эш хәтере моны ничек аңлатуда нинди роль уйный?
Беренче мишеньне сайлап алып истә тоту киләсе элементны эшкәртүгә комачауларга мөмкин. Эш хәтере теорияләре мәгълүматны саклау белән идарә итү процессларын аера, ә Cowan күзәтүе билгеле чикләүләр шартында хәтер сыйдырышлыгын тикшерә. Бу нигезләмәләр аңлатмалар төзергә ярдәм итә, ләкин игътибарның ялтырап сүнүе кешенең гомуми хәтер сыйдырышлыгын турыдан-туры үлчи дигән сүз түгел. Baddeley, 2012 Cowan, 2001
Нәрсә йогынты ясый?
Бу кыска игътибар тотрыклылыгы белән бер үк нәрсәме?
Юк. Бер секундка да җитмәгән ара белән күрсәтелгән мишеньнәрне әйтүдәге кыенлык берничә минут дәвамында эшне саклап торудан аерыла. Тотрыклы игътибарны өйрәнү вакыт узган саен игътибарның үзгәрүен һәм хаталарны тикшерә, ә игътибар ялтыравы тәҗрибәләрендә вакыйгалар арасындагы вакыт аралыгы үзгәртелә. Икесендә дә «игътибар» сүзе кулланылу аларның үлчәү берәмлекләрен бер-берсен алыштыра торган итми. Esterman һ.б., 2013 Dux һ.б., 2009
Йокыдан мәхрүм итү буенча мета-анализ да берничә танып белү өлкәсен һәм нәтиҗәсен аерып карый. Тотрыклы игътибар биремендәге ялгышуны автоматик рәвештә 200–500 ms белән аңлатып булмый; тиз күрсәтелгән бер мишеньне әйтә алмау да йокы җитмәвен яки берәр чирне расламый. Lim һ.б., 2010
Яшь һәм җенес шәхси нормалар бирәме?
Күрсәтелгән күзәтүләр тәҗрибәләрдәге нәтиҗәләрне һәм тәҗрибә схемалары арасындагы аермаларны тасвирлый; алар онлайн тест өчен барысына да яраклы яшь һәм җенес буенча процентильләр таблицасын бирми. Берничә мишеньне әйтә алмауга карап кешенең «игътибар яшен» билгеләү өчен бу чыганакларда булмаган тикшерелгән ышанычлылык кирәк булыр иде. Martens һ.б., 2009 Dux һ.б., 2009
Ышанычлылык — аерым мәсьәлә. Ышанычлылык парадоксы турындагы киңрәк нәтиҗәләр танып белүдәге уртача эффектның нык булуы аерым кешеләр арасындагы аерманы үлчәү дә тотрыклы була дигәнне аңлатмавын күрсәтә. Кыска күрсәтмә үзеннән-үзе диагностика яки шәхес сыйфатын бәяләү тесты булып китми. Hedge һ.б., 2017
Бу нәтиҗәне гамәлдә ничек кулланырга мөмкин?
Кеше игътибар итәргә тырышса да, бер-берсенә якын вакытта бирелгән мәгълүматның ни өчен күз уңыннан ычкынуын аңлау өчен кулланыгыз. Дәлилләр көндәлек тормышта мәгълүматлар арасындагы вакыт аралыгы өчен универсаль кагыйдәне, гарантияләнгән күнегү графигын яки игътибар уенын уйнау кешеләрне гомумән акыллырак итә дигән фикерне расламый. Болар өчен күнекмәнең башка эшләргә күчүен махсус өйрәнгән дәлилләр кирәк. Dux һ.б., 2009 Martens һ.б., 2009
Рәсми булмаган биремнәрне чагыштырганда, элементлар күрсәтү тизлеген, мишеньнәрне һәм җавап таләпләрен бер үк килеш саклагыз; уйлап чыгарылган бер генә «торгызылу баллы» урынына төгәллекне карагыз. Игътибар уенының башка төрен башка бирем дип тасвирларга кирәк. Raymond һ.б., 1992 Hedge һ.б., 2017
Бәйле бушлай тестны үтеп карагыз
Игътибар тотрыклылыгы тесты
Тотрыклы җавап бирүне һәм хаталарны өйрәнү өчен игътибар тотрыклылыгы тестын үтеп карагыз. Бу тиз эзлекле мишеньнәр белән үткәрелә торган игътибар ялтыравы тәҗрибәсе түгел, шуңа күрә аның нәтиҗәсе сезнең шәхси 200–500 ms арагызны бәяли алмый. Тикшеренүләр игътибарның бәйле бер ягын аңлата, әмма аны башкача үлчи.
Күп бирелә торган сораулар
Бу күзләрне йомып-ачудан килеп чыгамы?
Бу атама тиз күрсәтелгән визуаль мишеньнәргә җавап бирүдәге күренешне белдерә, күзне физик рәвештә йомып ачуны таләп итми. Dux һ.б., 2009
Бу һәркемнең игътибар тотрыклылыгы 500 ms дигәнне аңлатамы?
Юк. Якынча вакыт аралыгы билгеле бер тәҗрибәдәге ике мишеньнең күрсәтелү вакытына кагыла, кешенең күпме вакыт игътибарын туплый алуына түгел. Martens һ.б., 2009
Гадәти игътибар уены моны үлчи аламы?
Моны тиешле мишень күрсәтү вакыты һәм җавап таләпләре булган махсус бирем генә бәяли ала. Тотрыклы игътибар баллы — башка үлчәү. Raymond һ.б., 1992 Esterman һ.б., 2013
Чыганаклар
- Dux һ.б. (2009). Игътибарның ялтырап сүнүе: мәгълүматлар һәм теориягә күзәтү.
- Martens һ.б. (2009). Игътибарның ялтырап сүнүе: үткән, бүгенге һәм киләчәк — кабул итү аңындагы сукыр нокта.
- Raymond һ.б. (1992). Тиз эзлекле визуаль күрсәтү биремендә визуаль эшкәртүне вакытлыча бастыру: игътибар ялтыравымы?.
- Baddeley (2012). Эш хәтере: теорияләр, модельләр һәм бәхәсләр.
- Cowan (2001). Кыска вакытлы хәтердә тылсымлы 4 саны: фикерләү сыйдырышлыгын яңадан карау.
- Esterman һ.б. (2013). Игътибар тупланганмы, әллә читкә киткәнме? Тотрыклы игътибар вакытында тәртип һәм ми эшчәнлеге үзгәрешләрен күзәтү.
- Lim һ.б. (2010). Кыска вакытлы йокы җитмәүнең танып белү күрсәткечләренә йогынтысы турында мета-анализ.
- Hedge һ.б. (2017). Ышанычлылык парадоксы: ни өчен нык танып белү биремнәре аерым кешеләр арасындагы аерманы ышанычлы үлчәми.