Төп дәлилләр һәм саннар
| Бирем | Нәрсәләр чагыштырыла | Югары балл турыдан-туры нәрсәне аңлата |
|---|---|---|
| 1-back | Хәзерге элемент һәм алдагы элемент | Бу кагыйдә буенча яхшы нәтиҗә |
| 2-back | Хәзерге элемент һәм ике урын алдарак булган элемент | Шушы биремдә мәгълүматны яхшы яңарту һәм туры килүен тану |
| 3-back | Хәзерге элемент һәм өч урын алдарак булган элемент | Билгеләнгән вакыт шартларында зуррак ара белән эшләү нәтиҗәсе |
Сан эзлеклелектәге араны күрсәтә. Ул кеше хәтердә тота алган элементларның гомуми саны гына түгел, чөнки бирем шулай ук өзлексез күзәтүне, мәгълүматны яңартуны һәм җавап бирүне таләп итә. Owen һәм хезмәттәшләренең нейровизуализациягә күзәтүендә стимулның төре, урыны һәм телдән яки телдән булмаган эчтәлеге белән аерылган берничә вариант карала. Owen et al., 2005
Ни өчен ул эш хәтере биреме дип атала
Эш хәтере теорияләре мәгълүматны кулланган яки яңарткан вакытта аны хәтердә тотуны өйрәнә. N-back процедурасы бу киң процесслар төркеменең бер өлешен җәлеп итә. Бу атама һәр эш хәтере биреме нәкъ бер үк сәләтне үлчи яки хәтердә тоту белән идарә итүне бер үк күләмдә куллана дигән сүз түгел. Baddeley, 2012 Cowan, 2001
Мәсәлән, катлаулы хәтер аралыгы биремнәре мәгълүматны хәтердә тотуны башка эшкәртү таләбе белән берләштерә һәм гадәттә искә төшерүне сорый. Аларның методик күзәтүендә бу биремнәрнең өзлексез n-back тану биременнән аерым төзелеше тасвирлана. Ике биремгә дә бер үк атама бирелү баллар арасындагы бәйләнеш турындагы дәлилләрне алыштыра алмый. Conway et al., 2005
N-back хәтер аралыгы тестын алыштыра аламы?
Redick һәм Lindsey үткәргән мета-анализ n-back белән катлаулы хәтер аралыгы биремнәре арасындагы бәйләнешнең зәгыйфь булуын һәм тикшеренүләр арасында аермалар барлыгын күрсәткән. Аларның нәтиҗәсе: бу үлчәмнәрне бер-берсе урынына кулланып булмый. Шуңа күрә бер биремдә түбән, икенчесендә югары балл алу үзе генә каршылык та, нәтиҗәләрнең берсе ялган дигән дәлил дә түгел. Redick et al., 2013
Нәрсә йогынты ясый?
Төгәллек арадан тыш башка нәрсәләргә дә бәйле
Стимулның күрсәтелү вакыты, җавап бирү вакытының чикләнүе, максатлы стимуллар ешлыгы һәм ялган сигналларга караш авырлыкны үзгәртә. Турысын тануны еш басудан һәрвакыт аерып карагыз. Баллны билгеләгәндә дөрес тануларны да, ялгыш җавапларны да исәпкә алу кагыйдәсе булырга тиеш; n дәрәҗәсен генә белү җитми. N-back тикшеренүләрендәге методик төрлелек — төрле гамәлгә ашырулардагы дәрәҗәләрне гомуми норма итеп кабул итеп булмавының бер сәбәбе. Owen et al., 2005 Redick et al., 2013
Яшь һәм җенес буенча чагыштырулар өчен дә бер үк процедура һәм яраклы үрнәк кирәк. Бу күзәтүләр онлайн адаптив уен өчен яшькә карап бөтен җирдә яраклы «яхшы дәрәҗә» бирми. Андый дәрәҗә билгеләү дәлилләр нигезләмәгән төгәллекне өстәр иде. Redick et al., 2013 Conway et al., 2005
Күнегүдән соң яхшыру нәрсәне күрсәтә?
N-back күнегүләре турындагы мета-анализ бәйле биремнәргә күчүне ераграк нәтиҗәләргә күчүдән аера. Эш хәтерен күнектерү турындагы киңрәк күзәтү тиешле чагыштырулар кулланганда еракка күчүнең гомуми файдасын ышандырырлык итеп расламый. Димәк, n-back биремендә яхшыру — тикшерелгән күнекмәне үзләштерү билгесе; гомуми интеллект артканын исбатламый. Soveri et al., 2017 Melby-Lervåg et al., 2016
Ышанычлылык — аерым таләп. Бирем әһәмиятле процессны җәлеп итә һәм төркемнәрдә ышанычлы нәтиҗә күрсәтә ала, ләкин һәр кешене тотрыклы рәвештә бәяләрлек дәрәҗәдә төгәл булмаска мөмкин. Ышанычлылык парадоксы турындагы нәтиҗәләр кыска уен баллын кешенең үзгәрмәс сыйфаты итеп кабул итмәскә кирәклеген искәртә. Hedge et al., 2017
Үзгәрешләрне күзәтү өчен биремнең вариантын, вакыт шартларын һәм балл исәпләү ысулын бертөрле саклагыз, хаталарны да дөрес җаваплар белән бергә языгыз. Стимул төрен алыштырсагыз яки адаптив вариантка күчсәгез, үлчәү ысулын үзгәрткәнегезне билгеләгез. Биремне ачык тасвирлау бер сан бөтен эш хәтерен күрсәтә дигән раслаудан мәгълүматлырак. Owen et al., 2005 Redick et al., 2013
Бәйле бушлай тестны үтеп карагыз
N-back хәтер тесты
Билгеләнгән арада элементларны яңарту һәм чагыштыру күнекмәсен сынап карау өчен n-back хәтер тестын үтәгез. Балл исәпләү кагыйдәләрен укыгыз һәм бары тик бер-берсенә тиң сынауларны чагыштырыгыз. Нәтиҗә — шушы биремдәге балл; ул IQ диагнозы да, хәтер сыйдырышлыгының гомуми үлчәме дә түгел.
Күп бирелә торган сораулар
3-back өч кенә әйберне хәтердә тота алам дигән сүзме?
Юк. Сан чагыштыру арасын күрсәтә, ә күзәтү һәм мәгълүматны яңарту да нәтиҗәгә өлеш кертә. Owen et al., 2005
N-back саннарны хәтердә тоту тесты белән бер үкме?
Юк. Мета-анализ хәтер аралыгы һәм n-back биремнәрен бер-берсен алыштыра торган эш хәтере үлчәмнәре түгел дип нәтиҗә ясый. Redick et al., 2013
Яхшыруым IQ-ым артканын исбатлыймы?
Күнегүләр турындагы тикшеренүләр мондый нәтиҗәне расламый. Биремне өйрәнүне һәм киңрәк күнекмәләргә күчүне аерым бәяләргә кирәк. Soveri et al., 2017 Melby-Lervåg et al., 2016
Чыганаклар
- Owen et al. (2005). Эш хәтерен өйрәнүдә N-back парадигмасы: норматив функциональ нейровизуализация тикшеренүләренә мета-анализ.
- Redick et al. (2013). Эш хәтерен үлчәүче катлаулы хәтер аралыгы һәм n-back биремнәре: мета-анализ.
- Cowan (2001). Кыска вакытлы хәтердә тылсымлы 4 саны: фикерләү сәләтен яңадан карау.
- Baddeley (2012). Эш хәтере: теорияләр, модельләр һәм бәхәсләр.
- Conway et al. (2005). Эш хәтеренең хәтер аралыгы биремнәре: методик күзәтү һәм кулланучы өчен белешмәлек.
- Soveri et al. (2017). Эш хәтерен күнектерүгә яңадан күзәтү: n-back күнегүләре тикшеренүләренә күп дәрәҗәле мета-анализ.
- Melby-Lervåg et al. (2016). Эш хәтерен күнектерү интеллект яки «еракка күчү» башка үлчәмнәре буенча нәтиҗәләрне яхшыртмый.
- Hedge et al. (2017). Ышанычлылык парадоксы: нигә тотрыклы когнитив биремнәр аерым кешеләр арасындагы аермаларны ышанычлы күрсәтми.
