Ivyemezo nyamukuru n'imibare
| Ico bavuga | Insiguro ishingiye ku bimenyamenya |
|---|---|
| Ijwi ryo mu mutima rigabanya abantu bose ku muvuduko wo gusoma bavuga | Gusoma bucece no gusoma mu majwi bifise imivuduko itandukanye; nta kimenyamenya cemeza ko bingana gusa |
| Kuraho ijwi ryo mu mutima bituma umuntu atahura ningoga ata kabuza | Nta cemezo rusangi nk'ico kirashigikiwe n'ibimenyamenya |
| Gusubira inyuma mu gusoma ni uguta umwanya gusa | Ivyigwa vy'igerageza vyerekana ko gusubira gusoma bishobora gufasha gutahura |
| WPM iri hejuru yama isobanura ko umuntu asoma neza | Ugutahura na kwo kurakwiye gupimwa |
Ijambo subvocalization rikoreshwa mu buryo butomoye cane. Rishobora kuvuga ijwi umuntu yiyumvamwo mu mutima, igikorwa gito gifitaniye isano no kuvuga, canke gutunganya ururimi hifashishijwe ishusho y'amajwi. Ivyo si uburyo bumwe bwo gupima ikintu kimwe. Isuzuma ry'uburyo bwo gusoma ningoga riravuga ku gutunganya amajwi y'ururimi, kandi riburira abantu kwiyumvira ko kwirinda ijwi ryo mu mutima umuntu yumva bikuraho akazi ko gutunganya ururimi mu gusoma. Rayner et al., 2016
Igituma kwihutisha amaso bidahagije
Amaso atororokanya amakuru aboneka mu kureba ahantu hamwe no mu kwimuka ava hamwe aja ahandi, ariko gutahura bisaba kumenya amajambo no guhuza insiguro yayo. Isuzuma ry'ukwimuka kw'amaso ryerekana ko gutororokanya amakuru no gutunganya ururimi bifatanye. Kwihutisha akantu ko gukurikirana amajambo canke kubuza amaso gusubira inyuma ntivyemeza ko umuntu yatahura amakuru amwe. Rayner, 1998 CLIFTON et al., 2015
Schotter na bagenzi biwe baragerageje uburyo bwatumye amajambo umuntu yari amaze gusoma ataba agishobora kuyasubiramwo mu buryo ngirakamaro. Ugutahura kwaragabanutse. Ico cavuye muri ico cigwa nticemeza ko gusubira inyuma kwose bikenewe; ariko kirerekana ko bidakwiye gufata inyuma uko ari kose nk'ikosa rikwiye guca rikurwaho. Schotter et al., 2014
Igituma hari ivyanditswe bisa n'ibisomwa ningoga cane
Kumenyera amajambo n'ubumenyi bw'ururimi birahindura igikorwa co gutunganya amakuru. Ivyigwa ku ncuro amajambo akoreshwa mu rurimi rwa kabiri no ku bumenyi bw'amajambo birerekana igituma ijambo ritamenyerewe canke ururimi umuntu atamenyereye neza bishobora gutuma igikorwa giteba. Ivyo ntivyerekana ko ijwi ryo mu mutima ari ryo ribitera, naho uwusoma yoshobora kurushiriza kuryumva mu gihe ariko asoma ivyanditswe bigoye. Whitford et al., 2012 Brysbaert et al., 2016
Ni ibiki bigira ico bihinduye?
Bite ku gusoma wirabira gusa?
Gusoma wirabira gusa birashobora gufasha iyo intumbero ari ukurondera ikintu kanaka canke kuronka iciyumviro rusangi. Ubu buryo butororokanya amakuru make, kandi bukwiye gusuzumwa hisunzwe iyo ntumbero. Isuzuma ry'ugusoma ningoga ritandukanya ico gikorwa no gutahura inyandiko yose ku muvuduko udasanzwe. Kwihutisha ugusoma wirabira gusa ntivyerekana ko ugutahura ido n'ido kutahindutse. Rayner et al., 2016
Imibare y'impuzandengo y'abantu bakuze na yo irafise aho igarukira. Ni incamake y'ibikorwa vy'ugusoma mu congereza, vyakorewe abantu benshi bize, si ingero z'uko abantu bo mu myaka yose basoma mu ndimi zose. Abana, abantu bakuze cane n'abasoma ururimi rwa kabiri ntibakwiye gupimwa hakoreshejwe impuzandengo imwe gusa canke bivanye n'uko ijwi ryo mu mutima ritumvikana cane. Brysbaert, 2019
Ni igiki gishigikiwe aho gukoresha amayeri yo guhagarika?
Soma ivyanditswe bijanye n'intumbero yawe, raba ko wabitegereye, kandi urushirize kumenyera ururimi n'ibijanye na vyo. Isuzuma ry'ugusoma rishigikira ko kumenyera no kumenya neza ururimi ari ibintu bihambaye, ariko ntirishiraho umwanya w'imyimenyerezo ukwiye kuri bose canke ukwiyongera kw'umuvuduko kwizewe. Ivyigwa ku majambo umuntu akwiye kuba azi na vyo vyerekeye igitigiri c'amajambo azi muri ico canditswe, si amayeri yo kwihutisha gusoma ubwo nyene. Rayner et al., 2016 Nation, 2006
Kugira wigereranye, koresha ivyanditswe utamenyereye maze ugereranye ugutahura hamwe n'umwanya. Iyo uburyo bumwe bwongereza WPM ariko bukagabanya ubushobozi bwawe bwo gusigura ivyo wasomye, bivuge ko hari ico bwungura n'ico butakaza. Kuba wumva ijwi ryo mu mutima ryagabanutse, vyonyene, si ikimenyamenya c'uko usoma neza kuruta. Rayner et al., 2016 Schotter et al., 2014
Intumbero ishoboka ni ugutahura neza ivyanditswe bijanye n'ivyo ukeneye. Nta soko ryavuzwe ryerekana ko guhagarika kuvugira mu bwenge mu gihe c'ikigeragezo co kuri burawuza bituma ubwenge bwiyongera muri rusangi canke bigakuraho ubuzibamwo buhoraho bwo gutunganya ururimi mu gusoma. Rayner et al., 2016 CLIFTON et al., 2015
Gerageza ikigeragezo c'ubuntu kijanye n'iki kibazo
Ikigeragezo c'umuvuduko wo gusoma
Gerageza ikigeragezo c'umuvuduko wo gusoma utihata gukoresha uburyo bwo guhagarika ijwi utamenyereye. Andika uko watahuye ivyanditswe hamwe n'umuvuduko. Ni wagerageza guhindura uburyo usoma, fata ivyo ubonye nk'igereranya ryerekeye ico canditswe gusa, si nk'igipimo cemejwe c'ijwi ryo mu mutima.
Ibibazo bikunda kubazwa
Kugira ijwi ryo mu mutima vyerekana ko umuntu adasoma neza?
Isuzuma ntirishigikira ico ciyumviro rusangi. Gutunganya ururimi bifitaniye isano n'amajwi no kuvuga ijambo ryose mu majwi ni ibintu bibiri bitandukanye. Rayner et al., 2016
Nkwiye kwirinda gusubira kuraba ivyo nasomye?
Si itegeko rusangi. Igerageza ryagenzuwe ryasanze gusubira gusoma bifasha ugutahura. Schotter et al., 2014
Noshobora kwimenyereza gusoma nkenyeza ukwavyo?
Ego, ariko ubipime nk'ugutora amakuru amwe kugira uronke iciyumviro rusangi canke uronderere inyishu, si nk'ikimenyamenya c'uko watahuye ido n'ido ryose ku muvuduko werekanwa. Rayner et al., 2016
Amasoko
- Brysbaert (2019). Dusoma amajambo angahe ku munota? Isuzuma n'isesengura ry'ibiharuro vy'igipimo c'umuvuduko wo gusoma.
- Rayner et al. (2016). Hari vyinshi cane vyo gusoma, umwanya ni muto cane.
- Rayner (1998). Ukwimuka kw'amaso mu gusoma no gutunganya amakuru: ubushakashatsi bw'imyaka 20.
- CLIFTON et al. (2015). Ukwimuka kw'amaso mu gusoma no gutunganya amakuru: ivyigwa vy'imyaka 40 vya Keith Rayner.
- Whitford et al. (2012). Kumenyera ururimi rwa kabiri birahindura ingaruka z'incuro amajambo akoreshwa mu rurimi rwa mbere n'urwa kabiri: ibimenyamenya biva mu gupima ukwimuka kw'amaso igihe umuntu asoma icanditswe gisanzwe.
- Nation (2006). Ni amajambo angahe akenewe kugira umuntu asome kandi yumvirize?.
- Schotter et al. (2014). Ntukemere vyose usoma (rimwe gusa).
- Brysbaert et al. (2016). Amajambo angahe tuzi? Igereranya ngirakamaro ry'ubunini bw'ubumenyi bw'amajambo rishingiye ku nsiguro y'ijambo, urugero rw'ivyo umuntu yumvise mu rurimi n'imyaka yiwe.
Vuga uru rupapuro: Woba ukeneye guhagarika kuvugira mu bwenge kugira ngo usome ningoga?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/rn/answers/subvocalization-and-reading-speed. CC BY 4.0.
← Raba izindi nyishu