Ivyemezo nyamukuru n'imibare
| Ikibazo c'ubushakashatsi | Ico ivyemezo bitandukanya |
|---|---|
| Guhindukiza ishusho mu bwenge n'ubundi bushobozi bwo gutahura ivy'ahantu | Ibikorwa bitandukanye vyo gutahura ivy'ahantu vyerekana uburyo butandukanye bw'uko imigwi itsinda |
| Urugero rw'umugwi n'ubushobozi bw'umuntu ku giti ciwe | Itandukaniro ry'impanuro z'imigwi ntirerekana uko umuntu wese ameze |
| Uko umuntu akora ubu n'uko ashobora kumenyerezwa | Ubushakashatsi bwo kumenyereza ubushobozi bwo gutahura ivy'ahantu bwerekana ko umuntu ashobora gutera imbere |
| Amanota mu gikorwa n'ubwenge muri rusangi | Igikorwa kimwe co gutahura ivy'ahantu ntigaragaza ubushobozi bwose bwo kwiyumvira |
Isesengura rya Voyer na bagenzi biwe ritandukanya ivyavuye mu bushakashatsi hakurikijwe ikigeragezo nyene n'uburyo cakoreshejwe. Isesengura rya Linn na Petersen ryabaye imbere yaryo na ryo nyene riratandukanya guhindukiza ishusho mu bwenge, kubona ivy'ahantu no kwiyumvira amashusho y'ivy'ahantu. Gutanga igitigiri kimwe nk'aho cerekana itandukaniro ry'igitsina mu bushobozi bwose bwo gutahura ivy'ahantu birirengagiza ubwo budasa. Voyer et al., 1995 Linn et al., 1985
Ikigeragezo co guhindukiza ishusho mu bwenge gisaba iki?
Ubushakashatsi bwa kera bwa Shepard na Metzler bwasuzumye ingene abantu bafata ingingo ku bintu vy'ibice bitatu bihindukijwe. Vandenberg na Kuse barateguye ikigeragezo co ku rupapuro gikorerwa n'umugwi, gifise ibibazo n'uburyo bwaco bwo gutanga amanota. Ikigeragezo co kuri internet gikoresha ibindi bishushanyo, igihe ntarengwa canke amategeko yo kwishura, ntigihita gikoresha ingero z'ibisanzwe z'ivyo bigeragezo. Shepard et al., 1971 Vandenberg et al., 1978
Ivyo bisobanura kandi ko itandukaniro mu nyishu z'ukuri, mu mwanya wo kurangiza canke mu bibazo vyashoboye kwishurwa igihe carangiye ari ibintu bitandukanye. Uko ikigeragezo gikorwa ni kimwe mu bigize ivyo ubushakashatsi bwerekanye; si akantu ko kwirengagiza. Voyer et al., 1995 Linn et al., 1985
Itandukaniro ry'impanuro risobanura iki ku bijanye no guhurirana kw'amanota?
Ntibisobanura ko abagabo bose barusha abagore bose canke ko amanota y'umuntu ashobora kumenyekana bivuye ku gitsina ciwe. Isubiramwo ry'ubushakashatsi rya Hyde rishira itandukaniro ry'ubwenge rishingiye ku gitsina mu bijanye n'ibintu vyinshi abagore n'abagabo bahurirako hamwe n'itandukaniro rihinduka bivanye n'igikorwa. Incamake z'amanota y'imigwi ntizica urubanza ku muntu. Hyde, 2005
Ni ibiki bigira ico bihinduye?
Ubushakashatsi bwerekana icabitumye?
Kubona itandukaniro ntibihagije ngo hamenyekane ko ryatewe n'ibinyabuzima, ivyo umuntu yaciyemwo, uburyo akoresha, ukuntu ikigeragezo giteguwe canke ingene ivyo vyose bikorana. Isesengura ry'ubushakashatsi ryavuzwe riravuga ivyavuye mu bushakashatsi n'ibintu bihindura ivyavuye; ntiryemeza ko ikintu kimwe ari co gituma umuntu ameze gutyo. Uko iryo tandukaniro rigenda rihinduka umuntu akura na vyo bivana n'igipimo, si imyaka imwe idahinduka aho itandukaniro ryose mu bushobozi bwo gutahura ivy'ahantu ritangura kwibonekeza. Voyer et al., 1995 Linn et al., 1985
Kwimenyereza birashobora guhindura uko umuntu akora?
Isesengura ry'ubushakashatsi bwo kumenyereza gutahura ivy'ahantu rya Uttal na bagenzi biwe ryasanze ko inyuma yo gukuramwo ivyavuye kure y'ibindi, umwimbu wo kumenyereza wari Hedges' g = 0.47, ugereranije. Isesengura ririmwo uburyo butandukanye bwo kumenyereza gutahura ivy'ahantu, si uguhindukiza ishusho mu bwenge gusa, kandi ntirishingiye ku rukino rwa Helibrain. Ryerekana ko ubushobozi bwo gutahura ivy'ahantu bushobora guhinduka, ariko ntiryemeza ko abantu bose batera imbere ku rugero rumwe canke ko itandukaniro ry'imigwi rizovaho burundu. Uttal et al., 2013
Ubushakashatsi bwo gusubira gukora ibigeragezo na bwo bwerekana ko amanota yiyongera mu bikorwa bipima ubushobozi bwo kwiyumvira. Ni co gituma amanota meza kuruta ayo mu nyuma akwiye kugereranywa n'ay'ikindi gihe harebwa ingaruka zo kuba umuntu yari yarigeze gukora ico gikorwa no kumenyera ico kigeragezo, imbere yo kuvuga ko yongerewe ubushobozi muri rusangi. Scharfen et al., 2018
Wosobanura gute amanota yawe?
Koresha ubwoko bumwe bw'ibishushanyo, igihe ntarengwa n'uburyo bwo gutanga amanota, hanyuma urabe umuvuduko hamwe n'ukuri kw'inyishu. Ubushakashatsi ku kwizigirwa kw'ibipimo buragabisha ko ikigeragezo gikora neza mu bushakashatsi kitaca gitanga urutonde ruhamye rw'ubushobozi bw'umuntu ku giti ciwe. Amanota amwe yo mu kigeragezo kigufi ni icemezo kidakomeye cerekana ko umuntu afise ubushobozi budahinduka bwo gutahura ivy'ahantu. Hedge et al., 2017
Ingene vyoba vyiza kubisobanura ni ukuraba igikorwa nyene: menya ibizunguruka canke amategeko bikugora, hanyuma usuzume intambwe uteye ukoresheje ibibazo bishasha bisa n'ivyo utari bwigere ubona. Ivyemezo vyerekana ko umuntu ashobora kwiga ubuhinga bwo gutahura ivy'ahantu, ariko ntibihamya ko umuntu wese azotera imbere. Ntivyemeza ko igitsina kimwe kidashobora guhindukiza ibintu canke ko uru rukino rwongera ubwenge muri rusangi. Uttal et al., 2013 Hyde, 2005
Igitigiri c'ingero 286 z'ubudasa kigaragaza ubwaguke bw'isesengura rimwe rya kera ry'ubushakashatsi. Ntigikwiye kwitiranywa n'igipimo c'abantu gihagarariye neza abantu bo muri iki gihe canke ngo gikoreshwe mu guharura ijanisha ry'amanota y'umuntu mu kigeragezo co kuri internet. Voyer et al., 1995
Gerageza ikigeragezo c'ubuntu kijanye n'iki kibazo
Ikigeragezo co guhindukiza ishusho mu bwenge
Gerageza ikigeragezo co guhindukiza ishusho mu bwenge, hanyuma usobanure amanota yawe ukurikije amabwirizwa yaco. Gereranya ibihe bitandukanye wagikozemwo mu buryo bumwe aho guca uha umuntu amanota ufatiye ku vyiyumviro rusangi vyerekeye umugwi. Ivyavuye mu bushakashatsi vyasohowe ntibitanga uburyo bwo gukosora amanota y'uru rukino bivanye n'igitsina.
Ibibazo bikunda kubazwa
Urugero rw'imigwi rumbwira uwuzotsinda?
Oya. Itandukaniro ry'impanuro z'imigwi ntirigena ingene abantu bose bagereranywa. Hyde, 2005
Itandukaniro ni rimwe mu bigeragezo vyose vyo gutahura ivy'ahantu?
Oya. Isesengura rya kera ry'ubushakashatsi ryompi riratandukanya ubwoko bw'ibikorwa n'ingaruka z'uburyo bigirwa. Voyer et al., 1995 Linn et al., 1985
Umuntu ashobora kunonosora ubushobozi bwo gutahura ivy'ahantu?
Isesengura ry'ubushakashatsi bwo kumenyereza ryerekana ko, ugereranije, abantu batera imbere mu kumenyereza ibikorwa bitandukanye vyo gutahura ivy'ahantu, ariko iterambere rirahinduka kandi nta wijejwe kuribona ku giti ciwe. Uttal et al., 2013
Amasoko
- Voyer et al. (1995). Urugero rw'itandukaniro ry'igitsina mu bushobozi bwo gutahura ivy'ahantu: Isesengura ry'ubushakashatsi bwinshi no kurimbura ibintu bihambaye..
- Linn et al. (1985). Kugaragara no kuranga itandukaniro ry'igitsina mu bushobozi bwo gutahura ivy'ahantu: Isesengura ry'ubushakashatsi bwinshi.
- Shepard et al. (1971). Guhindukiza mu bwenge ibintu bifise ibice bitatu.
- Vandenberg et al. (1978). Guhindukiza mu bwenge: Ikigeragezo c'umugwi co kwiyumvira ivy'ahantu bifise ibice bitatu.
- Uttal et al. (2013). Ubushobozi bwo kunonosora ubumenyi bwo gutahura ivy'ahantu: Isesengura ry'ubushakashatsi bwo kumenyereza.
- Hyde (2005). Iciyumviro c'uko abagore n'abagabo bahurirako mu bintu vyinshi.
- Scharfen et al. (2018). Ingaruka zo gusubira gukora ibipimo vy'ubushobozi bwo kwiyumvira: Isesengura ry'ubushakashatsi bwinshi.
- Hedge et al. (2017). Igituma ibigeragezo bikomeye vyo gupima ubushobozi bwo kwiyumvira bidatanga ibipimo vyizigirwa vy'ubudasa hagati y'abantu.
Vuga uru rupapuro: Abagabo barusha abagore guhindukiza ishusho mu bwenge?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/rn/answers/sex-differences-in-mental-rotation. CC BY 4.0.
← Raba izindi nyishu