Ivyemezo nyamukuru n'imibare
| Igikorwa casuzumwe | Umuvuduko mpuzandengo | Igihe kibarirwe ku majambo 1,000 |
|---|---|---|
| Gusoma ivyanditswe bitari inkuru mu gacerere | 238 WPM | Hafi y'iminota 4 n'amasegonda 12 |
| Gusoma inkuru mu gacerere | 260 WPM | Hafi y'iminota 3 n'amasegonda 51 |
| Gusoma n'ijwi | 183 WPM | Hafi y'iminota 5 n'amasegonda 28 |
Igereranya ryo gusoma n'ijwi ryakuwe mu bushakashatsi 77 bwagizwemwo n'abantu 5,965. Imigwi y'abasomye mu gacerere n'abasomye n'ijwi yakoresheje ivyanditswe, amabwirizwa n'abantu bitandukanye. Ni co gituma gukuramwo 183 kuri 238 biterekana ko abasomyi bose bunguka 55 WPM iyo basomye mu gacerere. Kandi impuzandengo y'umugwi ntigaragaza ko ijwi ry'umuntu rimeze neza, ntitanga isuzuma ry'ingorane yo gusoma neza, canke umuvuduko umuntu ategerezwa gushikako. Brysbaert, 2019
Kuvuga vyongerako igikorwa co gusohora amajambo
Gusoma n'ijwi bisaba guhuza kumenya amajambo ubona, gutunganya ururimi no kuvuga amajambo. Gusoma mu gacerere na vyo biratunganya ururimi, ariko ntibitegerezwa kurindira ko ijambo ryose rivugwa n'umubiri. Isesengura ry'ukunyiganyiga kw'amaso risigura isano riri hagati y'ivyo amaso abona n'ugutunganya ururimi; nta na kimwe muri ivyo bikorwa ari ukunyereza amaso gusa ku murongo. Rayner, 1998 CLIFTON et al., 2015
Iryo tandukaniro ntirisigura ko gusoma mu gacerere ata mashusho y'amajwi bifitaniye isano bibamwo. Isesengura ry'ugusoma ningoga risigura igituma gukuraho ijwi umuntu yumva mu bwenge biterekanywe ko ari inzira rusangi yo gutahura vyihuta cane. Kuba ata majwi yumvikana no kuba ata gutunganya amajwi y'ururimi bibaho ni ivyiyumviro bibiri bitandukanye. Rayner et al., 2016
Ni ubuhe buryo butuma umuntu atahura neza kuruta?
Izo mpuzandengo zibiri z'umuvuduko ntizishobora kwishura ico kibazo zonyene. Gutahura bivana n'ivyanditswe, ico umuntu agomba gushikako n'uwusoma. Ubushakashatsi ku gukumira gusubira gusoma bwerekana ko gusubira ku majambo bishobora gufasha gutahura; amabwirizwa adahinduka yo kuguma ku muvuduko munini ashobora kwaka umuntu umwanya akoresha mu gutahura, mu buryo bwose bwo gusoma. Schotter et al., 2014
Ni ibiki bigira ico bihinduye?
Igituma imyaka n'ururimi bihindura iryo gereranya
Isesengura ribona ko abana, abantu bakuze mu myaka n'abasoma ururimi rwa kabiri bafise imivuduko itandukanye. Ubumenyi bw'amajambo n'ubumenyi buva mu rurimi bigira ico bikoze ku kuyamenya, kandi ubushakashatsi ku rurimi rwa kabiri bwerekana ko ingaruka z'ukuntu ijambo risanzwe rikoreshwa ziva ku bumenyi umusomyi afise muri urwo rurimi. Ni co gituma imivuduko y'umuntu ariko ariga yo gusoma n'ijwi n'iyo gusoma mu gacerere itegerezwa kutangana n'impuzandengo y'abantu bakuze basoma mu congereza. Brysbaert, 2019 Whitford et al., 2012
Kumenya ijambo mu gusoma si co kimwe no gushobora kurivuga neza kandi wiyoroheje. Igereranya ry'amajambo umuntu azi riva ku buryo amajambo abarwa, nayo amajambo umuntu ategerezwa kumenya kugira asome neza ava ku majambo ari mu canditswe kanaka. Ivyo ni imvo zituma tutokoresha igitigiri kimwe ca WPM co gusoma n'ijwi nk'urubanza rusangi ku kumenya ururimi kw'umuntu. Brysbaert et al., 2016 Nation, 2006
Ni ibiki vyumvikana kwitoza?
Hitamwo uburyo buhuye n'ico uriko urakora: gushikiriza ikintu uvuga n'ijwi no gusoma kugira utahure uri wenyene bisaba ubuhinga bumwe bumwe, ariko si bumwe bwose. Gereranya ivyanditswe bisa n'ibindi kandi urabe ko wabiteguye. Amasesengura yerekeye ugusoma ashigikira gusigura umuvuduko hakurikijwe igikorwa, ntashigikira impanuro rusangi y'uko umuntu wese yama asoma mu buryo bumwe. Brysbaert, 2019 Rayner et al., 2016
Kugira ugereranye mu buryo busanzwe, koresha ivyanditswe utari uzi kandi bigoye ku rugero rusa; wirinde gusoma igice kimwe n'ijwi ubwo nyene umaze kugisoma mu gacerere. Kuba usanzwe ukizi vyovanga iryo gereranya. Fata ivyo ubonye nk'ivyerekeye ivyo vyanditswe gusa, ntubifate nk'ikigeragezo cemewe gipima ubwenge bwawe canke nk'isezerano ry'ivyo uzoshobora ku bitabu vyose. CLIFTON et al., 2015 Rayner, 1998
Iyo umuvuduko uhindutse, sigura neza ico bisigura: gusoma ningoga ariko ugatahura buhoro si kimwe no gusoma ningoga ugatahura nk'uko wahora. Igitigiri c'umuvuduko conyene ntigishobora gutandukanya ivyo bibiri. Rayner et al., 2016 Schotter et al., 2014
Gerageza ikigeragezo c'ubuntu kijanye n'iki kibazo
Ikigeragezo c'umuvuduko wo gusoma
Gerageza ikigeragezo c'umuvuduko wo gusoma ugisoma mu gacerere, wongere wishure ibibazo bijanye no gutahura. Ntigipima ubushobozi bwo gusoma n'ijwi. Nimba upima ukundi igihe umara usoma n'ijwi, andika ko ari igikorwa gitandukanye.
Ibibazo bikunda kubazwa
Gusoma n'ijwi bitegerezwa kuba 183 WPM?
Ico ni impuzandengo y'umugwi, si itegeko. Ivyanditswe, amabwirizwa, ibiranga abitabiriye n'ico igikorwa kigamije biragira ico bihinduye ku vyavuye mu gipimo. Brysbaert, 2019
Gusoma mu gacerere kurakuramwo ijwi umuntu yumva mu bwenge?
Oya. Isesengura ry'ugusoma ningoga ritandukanya ijwi ryo mu bwenge rifitaniye isano n'ururimi no kuvuga ijambo ryose n'ijwi. Rayner et al., 2016
Ikigeragezo co gusoma mu gacerere gishobora gupima ubushobozi bwanje bwo kuvuga?
Ntigishobora kubigaragaza gishingiye gusa ku muvuduko wo gusoma. Kuvuga bisaba ibindi bintu igihe umuntu ariko arasoma mu gacerere bitapima. CLIFTON et al., 2015
Amasoko
- Brysbaert (2019). Dusoma amajambo angahe mu munota? Isesengura n'incamake y'ubushakashatsi ku muvuduko wo gusoma.
- Rayner et al. (2016). Vyinshi vyo gusoma, umwanya muto cane.
- Rayner (1998). Ukunyiganyiga kw'amaso mu gusoma no gutunganya amakuru: ubushakashatsi bw'imyaka 20.
- CLIFTON et al. (2015). Ukunyiganyiga kw'amaso mu gusoma no gutunganya amakuru: umurage wa Keith Rayner w'imyaka 40.
- Whitford et al. (2012). Ubumenyi bw'ururimi rwa kabiri burahindura ingaruka z'ukuntu amajambo asanzwe akoreshwa mu rurimi rwa mbere n'urwa kabiri: ibimenyamenya biva ku gupima ukunyiganyiga kw'amaso igihe hasomwa paragraphe karemano.
- Nation (2006). Hakenewe ubumenyi bw'amajambo bungana gute kugira umuntu asome kandi yumvirize?.
- Schotter et al. (2014). Ntukemere ivyo usoma (rimwe gusa).
- Brysbaert et al. (2016). Tuzi amajambo angahe? Igereranya rikoreshwa ry'ubunini bw'ubumenyi bw'amajambo bivanye n'insiguro y'ijambo, urugero rw'ivyo umuntu yumvise mu rurimi n'imyaka y'uwitabiriye.
Vuga uru rupapuro: Kubera iki gusoma mu gacerere vyihuta kuruta gusoma uvuga?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/rn/answers/reading-aloud-vs-silent-reading. CC BY 4.0.
← Raba izindi nyishu