Rengana uje ku biri ku rupapuro

IQ no gukurikiranya ivyiyumviro

Gusubira gukora ikigeragezo ca IQ bishobora gutuma amanota yiyongera?

Ego: gusubira gukora ibigeragezo vy’ubushobozi bwo kwiyumvira bishobora gutuma amanota apimwe yiyongera, ariko ntibigaragaza ko ubushobozi bw’imbere bwongereyeko urugero rungana n’urwo. Isesengura ry’ubushakashatsi bwinshi ryasanze ihinduka ry’impuzandengo risanzwe riri hagati y’ikigeragezo ca mbere n’ica kabiri ari 0.327, rifise intervalli y’ukwizigirwa ya 95% ya 0.278–0.375; ivyo ntibisigura ko umuntu azoronka amanota menshi ya IQ angana n’ayo ata kabuza. Scharfen et al., 2018

Gerageza ubwawe
Urugi rumeze nk'umuheto, akazingi n'ikibumbe kizunguza impande, biri mu muzunguruko w'ubururu.

Vyateguwe n'umugwi wa HelibrainVyaheruka gusuzumwa

Ivyemezo nyamukuru n'imibare

Igereranya muri iryo sesenguraIhinduka ry’impuzandengo risanzweIntervalli y’ukwizigirwa ya 95%
Ikigeragezo ca mbere n’ica kabiri0.3270.278 to 0.375
Ikigeragezo ca mbere n’ica gatatu0.4950.406 to 0.585
Ikigeragezo ca mbere n’ica kane0.5160.401 to 0.631

Izi ni inyishu ziri mu mbonerahamwe ya 2. Igereranya rya mbere ryarimwo ubushakashatsi 122 n’abitabiriye 153,185; ayakurikiye yarimwo imigwi mito kuruta. Ntibikwiye gufatwa nk’aho ari itsinda rimwe ryagiye ririga, canke ngo bikoreshwe mu guhanura ibizobandanya ata herezo. Ico bapimye ni ihinduka ry’impuzandengo risanzwe mu bigeragezo bitandukanye vy’ubwenge, si uguhanura ata guca ku ruhande amanota uzoronka mu raporo ya IQ ikurikira. Scharfen et al., 2018

Ni ibiki bishobora gutera imbere usubiye kugeragezwa?

Kumenyera amabwirizwa, ubwoko bw’ibibazo, uburyo bwo kubitorera inyishu hamwe n’ukuntu ikigeragezo gitangwa bishobora kugira ico bihinduye ku kuntu umuntu yitwara. Isuzuma ry’ingaruka zo gusubira kugeragezwa riraba ibintu bitandukanye bishobora kugira ico bihinduye, kuko urugero rw’inyongera rw’amahera ruterwa n’uburyo bwakoreshejwe n’igihe kiri hagati y’ibigeragezo. Inyishu nziza kuruta ku ncuro ya kabiri ntigaragaza yonyene igikorwa cahindutse canke ngo yemeze ko ubwenge muri rusangi bwiyongereye. Scharfen et al., 2018

Ibibazo vy’ibishushanyo vy’uduce duto birerekana ico kibazo: kubitorera inyishu bisaba kuvumbura no guhuza amategeko. Kumenya ubwoko bw’ikibazo canke kwibuka ikibazo ubwaco bishobora guhindura ivyo ikigeragezo gikurikira gipima. Isesengura ry’uburyo bwo kwiyumvira ryakozwe na Carpenter na bagenzi biwe ryerekeye ivyo bisabwa mu gutekereza; isuzuma rya Raven na ryo rishimika ku kamaro k’ivyegeranyo vy’ingero bibereye. Carpenter et al., 1990 Raven, 2000

Noshobora gukurako amanota y’inyongera ategekanijwe?

Nta rugero rumwe rwo gukurako ku muntu umwe rushobora gukurwa ku ngaruka mpuzandengo z’umugwi. Gukoresha impuzandengo y’umugwi ku muntu umwe birirengagiza itandukaniro ry’ibigeragezo, ivyo umuntu yaciyemwo n’ingene yasubiye kugeragezwa. Amabwirizwa ajanye n’ikoreshwa ry’ibigeragezo asaba ko inyishu isobanurwa hakurikijwe igikoresho nyaco n’ico gikoreshwa; gukurako amanota amwe ata shingiro ntivyemeza ko inyishu yizewe. International Test Commission, 2001

Ni ibiki bigira ico bihinduye?

Kubera iki guhindura iyo ngaruka amanota ya IQ biteye inkeke

Kugwiza ingaruka zisanzwe na 15 birashobora gusa n’uburyo bworoshe, ariko iryo sesengura rikoraniriza hamwe ivyavuye mu bipimo bitandukanye vy’ubwenge kandi rikoresha uburyo bwaryo bwo kubigereranya. Kuba IQ ikunze gupimwa ku rugero rusanzwe rw’impuzandengo 100 na SD-15 ntibisigura ko ingaruka yose yo mu bushakashatsi ubwo ari bwo bwose ingana n’ihinduka ry’amanota ya IQ ku muntu. Gumana urugero rw’ingaruka rwakoreshejwe aho guhimba inyongera nyayo cane. Scharfen et al., 2018 Neisser et al., 1996

Raporo y’amanota yemewe na yo irimwo ukutamenya neza kw’ipimo. Itandukaniro hagati y’amanota abiri yanditswe rikwiye gusobanurwa hakurikijwe amategeko y’ikigeragezo, ikiringo n’amakuru y’ukwizigirwa, aho kugereranya gusa amazina y’amanota. Pearson, 2020

Kuba amanota ataguma ahindagurika birakemura ingorane?

Ukwizigirwa kw’ipimo n’inyungu yo kumenyera ni ibintu bibiri bitandukanye. Ikigeragezo gishobora gutanga ihinduka risa igihe umuntu agisubiyemwo, ariko kigatuma urutonde rw’abantu rudahinduka; canke kikerekana itandukaniro ritariho ku muntu umwe naho ingaruka y’impuzandengo iba yizewe. Ivyigwa ku vyitwa ingorane y’ukwizigirwa biratwibutsa ko izo kamere z’ipimo zitegerezwa kwerekanwa zitandukanye. Hedge et al., 2017

Ubushakashatsi bugari ku bwenge na bwo buratandukanya ibice bitandukanye bigize uko umuntu akora. Ikibazo kimenyerewe c’ibishushanyo ntigipima imice yose y’ukwiyumvira, rero gutera imbere mu gikorwa kimwe ntivyemeza ko kwibuka, ubushobozi bwo gukoresha amajambo n’ugutekereza na vyo vyateye imbere ku rugero rungana. Hampshire et al., 2012

Ni ibiki vyumvikana igihe ukurikirana iterambere?

Andika ibigeragezo wakoze imbere, verisiyo y’ikigeragezo n’igihe kiri hagati yavyo. Ku gipimo cose gishobora kugira ingaruka zikomeye, kurikiza amategeko yo gusubira kugeragezwa atangwa n’uwugitanga. Ku mikino idasanzwe, vuga ko wateye imbere muri iyo mikino, kandi utandukanye ibibazo wasubiyemwo canke wafashe ku mutwe n’ivyo utari umenyereye. Ivyo birerekana neza ubumenyi bushasha ufise, bitarinze kuvuga ibirenze ivyo vyemeza. International Test Commission, 2001 Scharfen et al., 2018

IQ iguma ipimwa hakurikijwe imyaka, ku mpuzandengo ya 100 mu migwi y’imyaka; gusubira kugeragezwa ntibihindura iryo tegeko. Ikibazo ni ukumenya nimba amanota mashasha kanaka yerekana neza ubushobozi bwari bugenewe gupimwa, hakurikijwe uko ikigeragezo catanzwe. Neisser et al., 1996 Pearson, 2020

Gerageza ikigeragezo c'ubuntu kijanye n'iki kibazo

Ikigeragezo ca IQ

Gerageza ibikorwa vyo mu kigeragezo ca IQ nimba ushaka kubimenya, kandi wandike ivyo wagerageje mbere igihe ugereranya inyishu. Gusubira kubikora ni kimwe mu vyo bisobanurwa. Amanota menshi mu mukino ntagaragaza ko ubwenge bwawe muri rusangi bwiyongereye.

Gerageza ubwawe

Ibibazo bikunda kubazwa

Nzokwongerako amanota angahe ya IQ?

Ihinduka risanzwe ryabonetse mu bushakashatsi bwinshi ntiritanga amanota ya IQ umuntu umwe azoronka ata kabuza. Ibigeragezo n’ingene bisubirwamwo biratandukanye. Scharfen et al., 2018

Inyungu zirabandanya ibihe vyose?

Igereranya ry’ibigeragezo vyakurikiye rishingiye ku migwi mito kandi ntiritanga imvo yo kwiyumvira ko izo nyungu zizobandanya ibihe vyose. Scharfen et al., 2018

Kwibuka inyishu bituma igereranya ritaba ukuri?

Birahindura ivyo amanota yo mu kigeragezo gikurikira ashobora kwerekana ku bijanye no gutorera inyishu ibintu bishasha. Insiguro y’amanota itegerezwa kwitaho ivyo umuntu yari amaze kubona n’ico ikigeragezo cari kigenewe gukoreshwa. International Test Commission, 2001

Amasoko

Vuga uru rupapuro: Gusubira gukora ikigeragezo ca IQ bishobora gutuma amanota yiyongera?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/rn/answers/iq-test-retest-practice-effects. CC BY 4.0.

← Raba izindi nyishu