Ivyemezo nyamukuru n'imibare
| Amanota y’akarorero | Ugutatana kusanzwe hejuru ya 100 | Ijanisha ry’akarorero k’igisanzwe |
|---|---|---|
| 100 | 0 | 50.00 |
| 115 | 1 | 84.13 |
| 130 | 2 | 97.72 |
| 145 | 3 | 99.87 |
Iyi mibare ibarwa hakoreshejwe z = (amanota − 100) / 15 n’igabanganirizo risanzwe rikurikirana, hanyuma igashirwa ku mibare ibiri inyuma y’akabago. Impuzandengo ya 100 n’SD ya 15 ni ingero zisanzwe zikoreshwa ku rugero. Ibitabo vy’ikigeragezo nyaco ni vyo bigena ingero zo kugereranya zibereye, urugero rw’amanota n’ukuntu asobanurwa; umurongo w’imibare usanzwe ntivyemeza ko ikigeragezo gishasha gipima neza. Neisser et al., 1996 Pearson, 2020
Ijanisha ntirisigura igice c’inyishu z’ukuri
Ijanisha ryerekana aho umuntu ahagaze mu mugwi w’igereranya. Ntirisigura ko yishuye neza ico gipimo c’ibibazo, canke ko afise ico gipimo c’ubwenge bwose. Amabwirizwa yerekeye ikoreshwa ry’ibigeragezo asaba ko hakoreshwa umugwi wo kugereranya ufise ishingiro, n’ibimenyamenya bishigikira insobanuro yagenewe amanota. Ivyo bitariho, ijanisha rishobora gusa n’iryizewe cane kuruta uko rishingiye. International Test Commission, 2001
Ni igiki gihinduka uko imyaka yiyongera?
IQ igereranywa hisunzwe imyaka: ku rugero rusanzwe, impuzandengo yo kugereranya ni 100 muri buri mugwi w’imyaka. Umwana n’umuntu akuze bashobora kuronka amanota amwe ahujwe n’imyaka, naho boba bishuye ibibazo bitandukanye canke baronse amanota atandukanye ku bikorwa vy’umwimerere. Kubara hakurikijwe akarorero k’igisanzwe rero ntibisigura uko umuntu yitwaye mu buzima bwose atarashirwa mu migwi y’imyaka. Neisser et al., 1996 Pearson, 2020
Ingero zo kugereranya kandi ziva ku kigeragezo, ku bantu gipimirwako no ku gihe. Isuzuma rya Raven ryerekana ko ingero z’ibigeragezo vy’ibishushanyo-mfatizo zitandukanye bivanye n’aho n’igihe. Amanota yo mu kigeragezo kimwe ntakwiye gufatwa nk’aho ibigeragezo vyose n’ingero zo mu bihe vyose bipima mu buryo bumwe. Raven, 2000
Ni ibiki bigira ico bihinduye?
Kubera iki igice kiri ku mpera y’amanota gikeneye kwitonderwa cane
Imigwi mito y’abantu ikoreshwa mu gushiraho ingero ntitanga amakuru menshi ataziguye ku manota adasanzwe cane. Ni co gituma ijanisha ryiza ry’amanota yo ku mpera rishobora kuba rishingiye ku vyiyumviro vy’akarorero hamwe n’ivyo abantu bipimwe berekanye. Amabwirizwa y’ikoreshwa ry’ibigeragezo asaba ibimenyamenya bijanye n’iciyumviro kiriko kirafatwa, kandi kwerekana ukudakeka kw’icegeranyo c’amanota birafasha kuruta gufata ko umubare wa nyuma ari wo nyawo. International Test Commission, 2001 Pearson, 2020
Amanota yo mu gisakuzo c’ibishushanyo-mfatizo asobanura IQ yose?
Carpenter na bagenzi biwe basuzuma uburyo bwo kwiyumvira bukoreshwa mu bishushanyo-mfatizo vya Raven. Ivyo bitanga insobanuro y’inyigisho ku bwoko bumwe bw’ibikorwa bihambaye, ariko ntibitanga uruhusha rwo guhindura amanota yose yo mu gisakuzo umuntu yihimbiye ngo abe IQ yose yashizwe ku rugero. Ubushakashatsi ku kuntu ubushobozi bwo kwiyumvira bwubatse na bwo buratugabisha kutiyumvira ko igikorwa cose gipima ikintu kimwe nyene mu bushobozi. Carpenter et al., 1990 Hampshire et al., 2012
Bite ku gusubira gukora ikigeragezo n’amakosa yo gupima?
Isuzuma rihuza ivyavuye mu bushakashatsi bwinshi risanga ko gusubira gukora ibigeragezo vy’ubushobozi bwo kwiyumvira bituma amanota yiyongera mu buryo busanzwe. Igisubizo co mu kigeragezo gisubiwemwo rero gishobora guterwa no kumenyera, hamwe n’ibindi bitandukaniro. Ubushakashatsi ku kwizigirwa kw’ibipimo bwongerako ko amanota y’ibikorwa n’itandukaniro riri hagati y’abantu bikwiye kubanza kwerekana ko bihama imbere y’uko bifatwa nk’inyifato iranga umuntu. Nta na kimwe muri ivyo gikemurwa no kwerekana imibare myinshi y’ijanisha. Scharfen et al., 2018 Hedge et al., 2017
Ku gipimo cemewe gikoreshwa, raba icegeranyo caco, ingero z’imyaka n’urugero rw’ukwizigira. Ku gikorwa co kuri internet co kugerageza gusa, fatira ku rugero ivyemezo vyaco bishigikira. Izi ngero z’imibare zisigura urugero rusanzwe; ntizitanga ishingiro ryo kubwira uwakinnye ko arusha abantu igitigiri kanaka ubwenge. International Test Commission, 2001 Pearson, 2020
Itandukaniro ry’ingirakamaro ni iri: gutahura ingene ijanisha ribarwa, no kuba ufise ibimenyamenya vy’uko amanota kanaka akwiye gushirwa kuri uwo murongo. Vyose birakenewe imbere yo kugereranya abantu ku giti cabo. Neisser et al., 1996 International Test Commission, 2001
Gerageza ikigeragezo c'ubuntu kijanye n'iki kibazo
Ikigeragezo ca IQ
Gerageza ikigeragezo ca IQ kugira ngo umenye ibikorwa birimwo. Fata igiharuro co kuri internet wisunze imbibe zaco zavuzwe. Imbonerahamwe y’ijanisha iri hano isobanura urugero rusanzwe rw’akarorero, ariko ntiyemeza ko ingero za Helibrain ziserukira abantu bose.
Ibibazo bikunda kubazwa
130 bisigura ko naronse 130% vy’inyishu z’ukuri?
Oya. Kuri uru rugero, ni amanota ari hejuru y’impuzandengo ku gutatana kusanzwe kubiri; ijanisha ribarwa ukwaryo. Neisser et al., 1996
IQ ya 100 iba ari impuzandengo ku myaka yose?
Ego, ni ko bigenda ku rugero rusanzwe rujanye n’imyaka. Ariko uko umuntu akora ibikorwa vy’umwimerere kurashobora guhinduka uko imyaka yiyongera. Pearson, 2020
Noshobora gukoresha iyi mbonerahamwe ku manota yose yo kuri internet?
Oya. Ikigeragezo gikeneye kubanza gushingirwa ku ngero zibereye no kwemezwa, kugira ngo amanota yaco asobanurwe hakurikijwe uwo mugwi w’igereranya. International Test Commission, 2001
Amasoko
- Neisser et al. (1996). Ubwenge: ibizwi n’ibitazwi..
- Pearson (2020). Icegeranyo c’insobanuro ca WISC-V: ivyerekeye amanota.
- International Test Commission (2001). Amabwirizwa mpuzamakungu yerekeye ikoreshwa ry’ibigeragezo.
- Raven (2000). Ibishushanyo-mfatizo bikurikirana vya Raven: ihinduka n’uguhama mu mico no mu bihe.
- Carpenter et al. (1990). Ico ikigeragezo kimwe c’ubwenge gipima: insobanuro y’inyigisho ku buryo bwo gutunganya amakuru mu kigeragezo c’ibishushanyo-mfatizo bikurikirana vya Raven..
- Hampshire et al. (2012). Gutandukanya ubwenge bw’abantu mu bice.
- Scharfen et al. (2018). Ingaruka zo gusubira gukora ibigeragezo vy’ubushobozi bwo kwiyumvira: isuzuma rihuza ivyavuye mu bushakashatsi bwinshi.
- Hedge et al. (2017). Ingoranane yo kwizigirwa: kubera iki ibikorwa bikomeye vyo gupima ivyiyumviro bidatanga itandukaniro ry’umuntu ku giti ciwe ryizigirwa.
Vuga uru rupapuro: Amanota ya IQ angana na 115, 130 na 145 ari ku rugero rw’ijanisha rungana iki?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/rn/answers/iq-score-percentiles-explained. CC BY 4.0.
← Raba izindi nyishu