Bilembeteli mpe mituya ya ntina
| Likanisi ya ntango | Ndimbola | Ndelo |
|---|---|---|
| Elembo ya liboso | Eloko oyo esengeli kopona to koyebisa | Malako ya mosala nde emonisaka mosala na yango |
| Elembo ya mibale pene na 200–500 ms na nsima | Mbala mingi ezalaka mpasi koyebisa | Eleko ya komeka oyo ezali pene-pene |
| Elembo oyo elandi mbala moko | Na lolenge mosusu ya komeka, ekoki kozala mpasi mingi te | Ntango yango ezali te eleko moko ya molili oyo etikalaka ndenge moko |
Momekano ya liboso ya Raymond ná baninga na ye mpe botali ya nsima etaleli kolakisa bililingi ebele, moko nsima ya mosusu, na lombangu: biloko elandanaka noki, mpe bilembo ezalaka na kati-kati ya biloko oyo ebungisaka likebi. Eleko oyo ekanisami etaleli molongo yango mpe makambo oyo basali-momekano basengeli kosala. Ezali te ntango oyo momekano nyonso ya likebi epesaka lokola ndelo ya bato nyonso. Raymond et al., 1992 Dux et al., 2009
Eloko ya mibale emonanaka ata moke te?
Na makambo oyo emonanaka, bato bayebisaka elembo ya mibale mingi te na ntango mpe na makambo mosusu ya sikisiki. Ndimbola ya bato ya siansi ekeseni mpo na kopona elembo, kokɔta na makanisi oyo moto ayebi, kokɔtisa yango na bomoi ya makanisi oyo esimbaka makambo mwa ntango, mpe makambo mosusu oyo ekangaka mosala. Botali yango etalelaka bilembeteli yango, kasi etangisaka te kozanga koyebisa eloko nyonso lokola bozangi moko kaka oyo ebandi na misisa ya koyoka. Dux et al., 2009 Martens et al., 2009
Yango wana, bosikisiki ya koyebisa, ntango elembo ebimi, mpe esɛngami ete moto ayeba elembo ya liboso ezali na ntina. Kobongola malako to eloko oyo ezali komonisama ekoki kobongola likambo oyo emonani. Esengeli koyeba malamu mosala yango liboso ya kopesa ndimbola na etando ya ba-millisecond. Raymond et al., 1992 Martens et al., 2009
Ndenge nini bomoi ya makanisi oyo esimbaka makambo etali ndimbola yango?
Kopona mpe kobatela elembo ya liboso ekoki kobunda na kososola eloko oyo elandi. Likanisi ya bomoi ya makanisi oyo esimbaka makambo ekesenisaka kobomba makambo mpe kotambwisa yango; botali ya Cowan elobeli makoki na ntango oyo mibeko mosusu etyami. Mayele yango esalisaka mpo na kosala ndimbola, kasi emekaka te mbala moko makoki nyonso ya moto ya kobosana te. Baddeley, 2012 Cowan, 2001
Nini ezali na bopusi na yango?
Ezali ndenge moko na kozala na likebi ntango mokuse?
Te. Kozala na mokakatano ya koyebisa bilembo oyo ezali pene-pene na nse ya segɔnde ekeseni na kobatela mosala malamu na boumeli ya miniti. Bolukiluki ya kotya likebi ntango molai etalelaka ndenge makoki ebongwanaka mpe mabunga oyo esalemaka na ntango; momekano ya kokufa mwa likebi etalelaka ntango oyo ezali kati na makambo mibale. Kobenga nyonso mibale likebi esali te ete baoyo emekaka yango ekokana. Esterman et al., 2013 Dux et al., 2009
Botali ya bolukiluki oyo esangisi matomba mingi mpo na kozanga mpɔngi mpe ekesenisaka makambo mingi ya makanisi mpe ndenge oyo emonanaka. Libunga moko na mosala ya kotya likebi ntango molai ekoki te kopesama mbala moko ndimbola ya 200–500 ms; mpe kozanga komona elembo moko oyo eleki noki emonisi te ete moto azalaki na mpɔngi te to azali na maladi. Lim et al., 2010
Mbula mpe mobali to mwasi epesaka mwayene ya moto moko?
Botali oyo etangami elobeli makambo oyo emonanaka na momekano mpe bokeseni kati na lolenge ya komeka, kasi etali te etanda moko ya mwayene ya moto nyonso na kotalela mbula mpe mobali to mwasi mpo na komeka na Internet. Kopesa moto mbula ya likebi na kotalela bilembo moke oyo amonaki te esengeli na bolukiluki ya kondima yango; biloko oyo etangami epesi yango te. Martens et al., 2009 Dux et al., 2009
Kotala soki emekeli epesaka matomba oyo ekokani ntango nyonso ezali motuna mosusu. Bolukiluki oyo etali likambo oyo emonanaka lokola nde momekano ya makanisi epesaka matomba ya mwayene oyo ezali makasi, kasi yango endimisi te ete emekeli ekesenisaka bato ndenge moko ntango nyonso. Botali mokuse endimisi yango te lokola ekzamɛ ya koyeba maladi to ezaleli ya moto. Hedge et al., 2017
Okoki kosala nini mpenza na makambo oyo omoni?
Salela yango mpo na kososola ntina oyo makambo oyo ezali pene-pene ekoki koleka moto kozanga komona, atako azali kosala makasi ya kotya likebi. Bilembeteli endimisi te mobeko ya ntango moko mpo na makambo ya mokolo na mokolo, programɛ ya komeka oyo ekosala mpenza, to ete kosala lisano ya likebi ekomisa bato mayele mingi na makambo nyonso. Mpo na kondimisa makambo yango esengeli na bilembeteli ya sikisiki oyo emonisi ete mayele yango esalelamaka mpe na makambo mosusu. Dux et al., 2009 Martens et al., 2009
Soki ozali kokokanisa momekano mpo na koyeba makambo na lolenge ya momeseno, batela mbangu ya molongo, bilembo mpe makambo oyo esengeli koyebisa ndenge moko, mpe tala bosikisiki na esika ya kokela elembo moko ya kozonga na ezalela ya liboso. Lisano ya likebi ya lolenge mosusu esengeli kolimbolama lokola mosala mosusu. Raymond et al., 1992 Hedge et al., 2017
Meká momekano ya ofele oyo etali yango
Mekano ya ntango oyo otyaka likebi
Meka Mekano ya ntango oyo otyaka likebi mpo na kotala ndenge ya kosala mosala ntango molai mpe mabunga. Ezali momekano ya kokufa mwa likebi te oyo elakisaka bilembo ebele noki; yango wana motuya na yango ekoki te kopesa mwayene ya eleko na yo moko ya 200–500 ms. Bolukiluki elimboli lolenge moko oyo etali likebi, na lolenge mosusu ya komeka.
Mituna oyo batunaka mingi
Likambo oyo esalemaka mpo napeli miso?
Liloba yango elimboli ndenge oyo mosala ya koyebisa bilembo ya lombangu emonanaka, kasi esɛngaka te ete moto apela miso. Dux et al., 2009
Elimboli ete moto nyonso azali na likebi ya 500 ms?
Te. Eleko oyo ekanisami etali ntango oyo bilembo mibale ebimaka na momekano moko ya sikisiki, kasi te ntango oyo moto akoki kotya makanisi na likambo. Martens et al., 2009
Lisano ya likebi ya momeseno ekoki komeka yango?
Momekano oyo ebongi, mpe ezali na ntango ya bilembo mpe makambo ya koyebisa oyo esengeli, nde ekoki komeka likambo yango. Motuya ya komeka likebi ntango molai emekaka likambo mosusu. Raymond et al., 1992 Esterman et al., 2013
Mikanda oyo euti na yango
- Dux et al. (2009). Kokufa mwa likebi: Botali ya bilembeteli mpe makanisi.
- Martens et al. (2009). Kokufa mwa likebi: Elekaki, ezali sikoyo mpe ekoya mpo na esika oyo boyebi ya komona ezangi.
- Raymond et al. (1992). Kopekisa mwa ntango bososoli ya bililingi na momekano ya kolakisa bililingi ebele noki: Kokufa mwa likebi?.
- Baddeley (2012). Bomoi ya makanisi oyo esimbaka makambo: Makanisi, lolenge mpe ntembe.
- Cowan (2001). Motángo ya maji 4 na bomoi ya makanisi ya ntango mokuse: Kotalela lisusu makoki ya kobomba makambo na makanisi.
- Esterman et al. (2013). Kozala na likebi to makanisi kotambola mosika? Kolandela mbongwana ya bizaleli mpe misisa ya bɔɔngɔ ntango likebi ebatelami.
- Lim et al. (2010). Botali ya bolukiluki oyo esangisi matomba mingi mpo na ndenge kozanga mpɔngi ntango mokuse etali makambo ya makanisi..
- Hedge et al. (2017). Ntembe ya bondimi: Mpo na nini momekano ya makanisi oyo epesaka matomba ya makasi emekaka te bokeseni ya moto na moto na ndenge ya bondimi.